TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
KAYNAKLARA GÖRE GÜNEY-DOĞU ANADOLU'DA pTOTO- ÖN TÜRKLER
Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayını No : 64
İSBN NO : 974-498-024-01
Milli Yayın No : 90-34-Y-0147-64
1989

KAYNAKLARA GÖRE
GÜNEY-DOĞU ANADOLU'DA
PROTO-ÖN-TÜRKLER

Sadi BAYRAM

İÇİNDEKİLER
Sunuş
Önsöz
İngilizce Özet (Where Was The Fırst Homeland of Turks-
Trace of Noah's Ark on The South-East Anatolia Proto-Turk's)
Mukaddes Kiıaplara Göre Hz. Nuh'un Gemisi, Ağrı ve Cûdi Dağları
Giriş
Araştırma Yolu
Tufan-Hz. Nuh'un Gemisi Ağrı ve Cudi dağları Hz. Nuh'un Gemisi ile ilgili bilgiler
Tufan
Üç Tufan Efsanesi
Ad Kavmi ve Adiyât suresinde zikredilen kavim kimdir?
Ye'cüc ve Me'cücler,
1094 H.l1682 M. Tarihli Hazâ-Kitâb-ü Silsile-Nâme'ye göre Türkler'in Şeceresi
İbn-i Kemal'e Göre Selçuklular'ın Soy Kütüğü
Türkler'in Soyu Hz. Nuh'un 3. Oğlu Yafes'e Dayanır (1682 M.)
Yecuc ve Me'cüc'Ier
Hadislerde Ye'cüc ve Me'cüc
Mukaddes kitaplardan Tevrat'ta Ye'cüc- Me'cüc veya (Gog ve Magog)
Tevrat ve İncil'de Ye'cüc ve Me'cuc,
Avrupa Ansiklopedilerinde Ye'cüc ve Me'cuc,
Zü'l-Karneyn Problemi,
Kuzey Mezopotamya'da Arkeolojik Araştırmalar ve Proto-Türkler,
Mari Kazılarında Ortaya Çıkan Kraliyet Arşivi ve Turukkular,
Mari Kraliyet Arşivi Çivi Yazılı Tabletleri ve Ardındaki Gerçekler


ÖNSÖZ

Türkler, M .S. 550 yıllarında Göktürkler ile tarih sahnesine çıktıkları bugünkü bilgilere göre tartışılmaz bir gerçektir. M .S. 550 yıllarında tarih sahnesine çıkan bu millet, elbette birden bire ortaya çıkmamış, yavaş yavaş, gelişerek sesini duyurmaya çalıştığı, atlı kültür medeniyetine sahip olduğu bilinmektedir.

Türkler'in bu devirden evvelki tarihi ise maalesef karanlıktır. Bu millet bizim kendi öz milletimiz olup, dünyadaki diğer milletlerden önce, bu karanlık maziyi, yabancıdan önce bizim bilmemiz, öğrenmemiz gerekmektedir.

Ancak, bugünkü eğitim ve öğretim düzeyi, bir ilkokul çocuğunun Amerika'nın maden yataklarını, büyük nehirlerini, büyük göllerini ve hatta çöllerini bilmesine rağmen, kendi öz milletinin eski tarihini bilmemektedir, bilememektedir. Bu suç, elbette evvela hepimizindir. Ön tarih, dip tarih veya Proto-Türk tarihçilerinindir. Üniversitelerimizde Proto-Türk Tarihi diye .maalesef bir bölüm yoktur. İlkçağ tarihinin içinde kaybolup gitmektedir.

Halen Sovyet Soyalist CumhuriyetIeri Birliği ile Çin Devleti sınırları içinde bulunan Orta-Asya'da Türkler kazı yapamamakta, Ruslar tarafından, yapılan kazılar neticesi sarih olarak yayınlanmamakta, yayınlananlar ise, dil güçlüğü yüzünden yeterince anlaşılamamakta ve sınırlı kişilerin eline geçmektedir.

Bütün bunların yanında, Göktürkler veya Kök-Türkler'den Önce, tarihte Türk adı ne zaman ortaya çıktı, bir Türk Olarak bunu bilmiyoruz, bilemiyoruz. Fakat Cumhuriyetimizin kurucusu aziz Atatürk'ün "Ne Mutlu Türk'üm Diyene!"sözünü de ağzımızdan eksik etmiyoruz. Tezatlar içindeyiz.

Milli tarihimize, kendimiz kadar düşman hiçbir toplum galiba yoktur. Türk tarihini yakın zamana kadar hep yabancı ilim adamları keşfettiler, se-yahatnamelerinde yazdılar, biz sadece onları tercüme ettik, biraz Osmanlı Arşivi belgesi ilave ederek yayınladık Yeni yorumları biz getiremedik Yabancılardan bekledik..Selçuklu ve Osmanlı tarihinde yeni yeni ilerlemeler kaydettik.

Sahalarında kalıcı eser veren rahmetli Prcf. Fuad KÖPRÜLÜ, Prof Mükrimin Halil YİNANÇ, Prcf. Dr.Osman TURAN, Prof. Dr. İbrahim KAFESOĞLU, uzun yıllar birlikte çalıştığım Üstadım Phil.Dr. Hamit Zübeyr KOŞAY, Dr. Emel ESİN, Prof Dr. Bahaeddin OGEL, Prof.Dr. Faruk Sumer, Ord. Prof Dr. Arif Müfit MANSEL, Celal Esad ARSEVEN, Ord. Prof. Dr. Sedad Hakkı ELDEM, Ord. Prof. İsmail Hakkı UZUNÇARŞILI, hayatta olan Prof.Dr.Muharrem Ergin, halefi Doç.Dr.Osman Fikri Serkaya,birlikte çalışmaktan mutluluk duyduğum, Milli Kültür Dergisi'ni Kültür Bakanlığında ilk defa çıkarma ve ilk 11 sayısını neşretme şerefine nail olduğumuz Prof.Dr. Emin Bilgiç, Prof.Dr.Semavi Eyice, Prof.Dr. Münür Aktepe, Hocam Ord.Prof.Dr.Ekrem Akurgal, Prof.Dr.Mehmet Altay Köymen, Prof.Dr.Sedat Alp, Prof.Dr.Kemal Balkan, Prof.Dr.Ali Sevim, Prof.Dr.Yaşar Yücel, Prof.Dr. Halil İnalcık, Cumhuriyet Döneminin ilk akla gelen isimleridir.

Batılı bilim adamlarının bir kısmı hâlâ Haçlı zihniyetlerini devam ettiriyorlar gibi geliyor bana. Yerli blilim adamlarımız 1940-1960 yıllarında yeni bir buluş veya düşüncelerini açıklarsalar, sanki üııiversitelerden kovulacakmış hissine kapıldılar zannediyorum. Avrupalı veya Amerikalı ilim adamı söylesin, biz de doğru, aynı fikirde, aynı pareleldeyiz zihniyetine kapıldık. Benim de Sanat Tarihi hocam Almandı. Türk Sanatı, Selçuklu ve Osmanlı Tarihi hususunda ise, son 30-35 senedir Türk Sanatını kendilerinden öğrendiğimiz Batı dünyasına kendi sanatımızı, tarihimizi artık biz öğretme seviyesine geldiğimizi de burada iftiharla belirtmeliyim.

Bugün artık bilgisayar asrındayız. Muasır medeniyetler seviyesine çıkacağız. Avrupa Ekonomik Topluluğuna katımak için müracaatta bulunduk. Öyle ise, zamanın gerekleri gibi çalışmalıyız, çalışmaya mecburuz.

Büyük Atatürk "Mili şuûrun ayakta kalabilmesi ve uyanık bulıınması için dil ve tarih uğrunda çalışmaya mecburuz. Türk çocuğu ecdadını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır. Tiirk kabiliyet ve kudretini tarihteki başarıları meydana çıktıkça bütün Türk çocuklan kendileri için lâzım gelen hamle kaynağını o tarihte bulabileceklerdir" demektedir. Yüce Atatürk'iin tarih çalışmalarında hedef olarak aldığı "Biz daima hakikati arıyan ve onu bıılduğumuza kani oldukça ifadeye cür'et gösteren adamlar olmalıyız" vecizesi, bize rehber olmalıdır.

Yukarıda ifade etmeye çalıştığımız düşünce çerçevesinde, Ay'a giden ünlü astronot James Irwin, yıllardır Ağrı Dağı'nda Hz. Nuh'un Gemisi'ni aramakta, binlerce dolar harcamaktadır. Amerika'dan kalkıp Ağustos; ayı sonları yıırdumuza gelmektedir. Peki, bu konu biz Türkler'i hiç ilgilendirmiyor mu? Elbette ilgilendirir.
,
Zira, Orta Çağ tarihçilerine göre, Türkler'in soyağacı, Hz, Nuh'un oğlu Yafes'le başlar, Eski devirlere ait yazma eserlerde bu şekilde görüyoruz.
O halde, biz bu konu ile neden ilgilenmiyoruz?
Nasıl ilgilenelim, Bu da ayrı bir soru?
Arkeoloji, Sumeroloji, Asuroloji, Jeoloji, teoloji, epigrqfi köklü bir tarih, halk efsaneleri, destanları konusunda uzman olmak gerekir. Her sahanın elemanı ayrı.

Her soruya pratikte, tatbikatla şöyle cevap verebiliriz: Meşhur Schiliemann Truva Hazinelerini nasıl buldu? Çok okuyarak...Sonrada "Sir" lakabını alan Herıry Layard 1845-1851 yılları arasında Tevrat ve İncil'i inceleyerek meşhur Ninive ve Babil'i keşfetmemiş miydi? XiX. yüzyıl'da arkelojirıin babaları, mukaddes kitaplardan yola çıkarcık muazzam eski antik Orta-Doğıı medeniyetlerini ortaya çıkarmışlardır. Asıl meslekleri çok değişiktir. İlim adamlığı ile ilgileri yoktur.

Ancak,kendilerini bu işe vermişler, arkeolojinin ilk uzmanı olmuşlar, milli müzelerini buldukları eşsiz nadide eserlerle doldurmuşlar, neticede kitaplarını dayazarak iniversitelerde öğretim görevlisi ve üyesi olmuşlar,dır. Çek bilgini Horozny, cephede bir askerdi. Ancak çarpışmalar devam ederken, cephede Mısır Hiyeogrif yazıtlatrını çözmüştür. Başlamak işin yarısı, cesaret, sebatla çalışmak, işe tam konsantre olmak ve nihayet çözüm¦

Tarih yazarken, şakul gibi doğru, gönye gibi güven vermeli, tesviyeyi daima eşit ve düz tutmalıyız. Bir tarafa meyl edersek, objektiflikten uzaklaşır, yanlış noktalara da sapabiliriz. Bu da bizi korkunç hatalara sevk edebilir. Yüce Atatürk'ün dediği gibi daima hakikâti aramalıyız¦

Güney-Doğu Anadolu'da Proto-Türk İzleri konıısunu araştırdığımız da, biz de mukaddes kitaplardan yola çıkarak Tevrat, İncil ve Kıır'an-ı Ker:im'i inceledik Hz. Nulı, Tufan, Hz. Nuh''un oğlu Yafes, Ye'cuc- Me'cuc Zü'l-karneyn konularında faydalandık. Tevrat'ta Orta-Doğu kültürlerini incelerken, o devirdeki birçok kavmin ismi direkt olarak geçtiği halde, maalesef Türk, Turuk, Türük, Turukku, adlarına rastlamadık.

Bilindiği gibi Tevrat ve İncil'in asılları günümüze ulaşmamış ve İlk Çağ'da din adamları tarafından zaman zaman kaleme alınmlş ve bazı değişikliklere uğramıştır. Kur'an-ı Kerim ise, hiçbir değişikliğe uğramamıştır. Tevrat'tan nakledilen bir çok Orta Çağ Tarihçisi, yazma eserlerinde, tarihi bilgiler vermişlerdir. Ancak bu aktarmaların Tevrat'dan alındıklarını açıklamamışlar, o devrin geleneklerine uygıın olarak referans vermediklerinden, sanki İslam tarihiymiş gibi konuları, hadiseleri aktarmışlardır. Şifahi tarih ve fclklor açısından, Orta Çağ'ın düşünce yapısını bize yansıtmışlardır.

Tarihde, belge olmadığı zaman, elbetteki destan,, halk hikdyesi fdklor, halk inanış ve âdetleri, .sosyal tarihçilerimize yol göstermektedir. Biz de bu yoldan istifade ettik, Asur çivi yazılı tabletlerle düşüııcelerimizi isbatlama yoluna girdik.

Elinizde bulunan bu mütevazi eserimizde ana fikir nedir ?

Bugüne kadar, gerek okullarda, üniversitelerde ve diğer müesseselerde okutulan, piyasada satılan tarih kitaplarımızda 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi ile ilk defa Anaddu kapılarının Türkler'e ebediyen açıldığı yazılıdır. Biz, buna hayır diyoruz. Yani bugüııe kadar biliııeıı tarihimizi değiştiriyoruz. Şöyle ki:

Türkler; M.Ö. 3500-3000'li yıllarda, Güney-Doğu Anadolu'da bugünkü Di-yarbakır, Cizre, Mardiıı, Kerkük, Musul, Zagoros Dağları Batı eteklerinde bir müddet yaşamışlar, yaylalarında atlarıııı otlatmışlar, buradan Hz. N ııh'un ilahı emri ile Orta-Asya'ya gitmişler, asırlarca burada yaşamış ve medeniyetler tesis etmişl er, çoğalıp çeşitli kabilelere bölünmüşler, Devletler kıırmıışl ar, İslâmiyeti kabul ettikten sonra bir grup Bağdad civarna yerlcşmiş, Büyük Selçuklu olarak Doğu Anadolu'ya gelmişler, Bizans'a hücumda bulunarak 1048'den önce Erzu-rum Pasinler'e yerleşerek vakıf tesis etmişler ve 1071'de Malazgirt Meydan Muharebesi sonucu ikinci defa kapılarını Türkler'e ebediyyen açılmıştır.

Yani, Hz.Nuh'un oğlu Yafes torunları, Türkler, takriben 4000 sene Anadolu'ya ikinci defa Sultan.Alpaslan zamanında dönmüşlerdir.

Biz, Greklerden, Romalılardan, Ermenilerden önce bu topraklarda yaşadık. Anadolu bizim ana toprağımızdır. Orta Asya'dan önceki Ana Vatanımızdır..

Cumhuriyetimizin kurııcusıı, büyük önder, aziz A tatürk'üıı de diişüncesi bu değil miydi. Hititler'in, Sümerler'in Türk ırkına mensup olduğunu sezinlemiyor muydu? Bu sebeple de iki milli bankamıza Etibank, Sümerbank adı verilmemiş miydi?

Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesini 1935 yılında Atatürk, bu konuları dil ve tarih açısında aydınlatmak için kurmamış mıydı? Türk Tarih ve Dil Kurumlarını bu sebeple tesis etmemiş miydi? Biz nacizane bu önseziyi, Mukaddes kitaplardan yola çıkarak, destanlar, halk inanışları, arkeoloji, dil, tarih ve 1933-1939 sene-lerinde Irak-Suriye sınırı yakınındaki Mari kazılarında ortaya çıkan 13 Asur tableti ile aydınlatmaya çalıştık.

Hata veya yanlışlarımız varsa, ümit ederiz Proto-Tür:k Tarihçileri konuya eğilme fırsatı bulur ve hakiki gerçekleri ortaya çıkarırlarsa mutluluk duyarız. Amacımız, bu konuya tarihçiler eğilmeli, Milletlerarası kongrelerde münakaşa edilmeli. Gerçeği bir Türk olarak biz de öğrenmeliyiz. Bu da bizim en tabii ve en kutsal hakkımız.

1965-1972 yılları arasında sahibi ve yazı işleri müdürü olduğum Önasya Mecmuası'nda haftanın her Salı ve Perşembe akşamları mutat ilmi sohbet toplantılarımız olurdu. Tarihci-gazeteci yazar rahmetli Enver Behnan Şapolyo başlatmıştı bu geleneği. Ankara'ya teşriflerinde Ord.Prof.Dr Süheyl Ünver de iştirak ederdi. Yılmaz Önge, Orhan Cezmi Tuncer, İsmet Binark müdavimlerindendi.Erdoğan Tan, Muzaffer Özkan zaten Önasya ailesindendi. Sohbet toplantıları kısaca günün aktuel konusu, daha sonra Türk Kültür Tarihi ve arkeoloji üzerinde ceryan ederdi. Bize o tarihlerde Anadolucu grubu adını takmışlardı. 1974 serıesinde vefat eden rahmetli dostum Bekir Sıtkı Oransay ile bu konu üzerinde durur, sık sık tartışırdık. Rahmetli dostum, aziz üstadım Dr. Hamit Zübeyr Koşay ise, konuya inanır, ancak daha fazla belge bulunması gereği üzerinde durur, biz gençleri firenlerdi. Buna karşılık, Dr. Koşay, Basklar'm Türkler!e akraba bir kavim olduğu tezini savunur, Elamlılar ve Siimerliler'in dilinde Türkçe kelimeler olduğunu belirtirdi.

22-26 Eylül 1986 tarihinde toplanan Milletlerarası X. Türk Tarih Kongre-si'ne sunduğum "Mukaddes Kitaplara Göre Hz. Nuh'un Gemisi, Güney-Doğu A-nadolu'da Proto-Türk İzleri Konusunda Bir Deneme" başlıklı bildirimle Azerbay-can Türk Kültür Derneği ilgilendiler.

Haziran 1988 tarihinde Güney-Doğu Anadolu'da Proto-Türk izleri adı ile Azerbaycan Kültür Derneği Yayımları arasında 48 sayfalık özet bir kitapçık neş-redildi. Ancak söz konusu kitapçık matbaada iken malzemenin tamamım değer-lendirmek istedim, elinizde bulunan bu mütevazi araştırma ortaya çıktı.Araştırmalarımla, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Genel Başkanı Prof. Dr. Turan YAZGAN ilgilendiler. Türk Dünyası Araştırmaları Ekim 1989 sayısında makale olarak yayımlamak lutfunda bulundular ve konunun milli tarihimizle yakın ilgisi, önemi, yankıları geniş kitlelere, duyurulması ihtiyacı sebebiyle müstakil kitap halinde yayınlandı. Başta Vakıf Genel Başkanı Prof. Dr. Turan YAZGAN'a ve dizgi, montaj, baskı işlerinde emeği geçen bütün ilgililere candan teşekkürü zevkli bir borç bilirim.

Ankara, 1989
Sadi BAYRAM

Not: Eserde İnternete girilirken, bazı kelimeler düzeltilmiş, bazı ufak eklemelerde bulunulmuş, dipnotlarda yeni yayınlara da yer verilmiştir.


WHERE WAS THE FIRST HOMELAND OF
TURKS

(Traca of Noah's Ark on tha South-East Anatolia Proto-Turk's)


By Sadi BAYRAM

During the last few years there has been an increase in the amount of foreign interest shown in the Ağri Mountain in the hunt for Noah's Ark. Even the famous astronaut James İrwing has been involved.

These expeditions have thier roots in historyand also have Armenian political connections. However we would like to pose some quesions. Is the Cudi Mountain which is mentioned in the Koran as the resting place of Noah's Ark really the Ağri Mountain? Are wc Turks really interested in whether the world's population are descendents of Noah's on Yafes? Did Sir Hem, Layard discover Ninive from verious religious books; and documents? Did not the famous Schiliemann find the Troy treasure from the Homer legend? According to the Pentatcuch and the Bible, Noah's Ark is said to be found on the Cûdi Mountain in South-east Anatolia. The story of the fiood began in Mesopotamia and this is supported by writings found on tablets. The famous prophets and personalies told about in the .three sacred books were all born and lived in this area and also the places known to exist in the so called golden age, such as Basra Bay, Dicle Euphratucs, Musul, Diyarbakır; Urfa, Harran; Adana, Halep; Şam, Sayda, Sur, Philistine, Kudus, Nile River, Mekke and Medine. Noah was said to have lived in the Cûdi Mountain region, Abraham in Urfa, Zu'lfikâr Nebi in Ergani, the prophet Yunus in Ninova, Daniel in Çukurova, the prophet Lokman in Hatay and, Habib-i-Neccar.

Was the Ye'cüc Me'cuc mentioned in the Koran a Turk? Was Oğuz Han rcally the prophet Zu'l-Karneyn? Was. Sin 'he king Naram? Did the Ergenekon legend begin in castom Anatolia? Could Gutium Guz be Oğuz'! Does the Ad tribe have any conncetion with the Adiyed Suresi? Did the famous Ad tribe have any rclatonship to the Turkish people? if we colleet all the evidence from the sacred books, historical documents, also legends and sagas and add to it the evidence colleeted from the l3 tablet discoved during 1933 to 1939 in Mari which belonged to king's archive and was dated I800 B.C. we can see that the tribe of Turukku lived in northem Mesopotamin in the Sagoros Mountains. if we examine all the evidence closely we can cloncIude that the Turkish race origninated in south east Antolia and turks can be said to be decended from Noah's son Yafes. After the flood Ark was beached on the lower slopes of the Cudi mountain and from there the generations spread to south east Anatolia and northem Mesopotamia. Yafes took a large number of his tribe to Middel Asia some other other leaders went to Musul and southern Anatolia to settle.

Following ,the Malazgirt was in 1071 A.D. they came to Anatolia for the 2nd time. So qe conclude that Turks came to south east Anatolia 1000 and 1500 years beforethe Greek, Roman or Armenian colanists and that this was their frist homeland.
We wish to put forward this thesis for the attention of, interested his-torians and also mention that Ataturk the founder of our nation had ex-perienced this intuition many years ago.


MUKADDES KİTAPLARA GÖRE
Hz. NUH'un GEMİSi, Ağrı ve Cûdi Dağları
Giriş

Mukaddes kitaplara göre insanlar Adem Aleyhisselâm ile Hz. Havva'dan üreyerek çoğalmışlar ve dünyamızın çeşitli merkezlerine dağılmışlardır (1),

Yine biliyoruz ki, Allah, insanların birbirleriyle iyi yaşamasını, kötülük-lerden sakınmalarını, doğruluktan ayrılmamalannı temin için elçiler göndermi ve kitap gönderdigi elçilerine bunu vahiy şeklinde ulaştırmıştır. Nitekim, Kur'an-ı Kerim'in XLV. Suresi olan İbrahim Sûresi'nin 4. ayetinde: kendilerine apaçık anlatılsin diye, her peygamberi, kendi milletinin dili ile gönderdik." XVI. Nahl Suresi'nin 36. ayetinde de "And olsun ki her ummete "Allah'a .kulluk edin, azdırıcılardan kaçının diyen pegamberler göndermişizdir..." IX. Tevbe Suresi'nın 70, ayetinde "kendilerindm önce olan Nuh, Ad, Semud milletlerinin, İbrahim milletinin, alt-ust olmuş Medyen şehir halkının haberleri onlara gelmedi mi? Peygamberler onlara belgeler getimıişlerdi, onlar kendilerine yazık etmişlerdir" mealindedir.

Allah'ın kutsal kitapları olan Tevrat ve İncil'in asılları günümüze ulaş-mamakla beraber, nesilden nesile, günümüze intikal etmiş, şifahi tarih ve folkloru da içine alıp, bazı degişikliklere uğrayarak bugüne kadar gelebilmiştir. Bunlardan yalnız Kur'an-ı Kerim'in hiç bir kelimesi değişmeden günümüze ulaşmıştır.

Mukaddes kitaplardan yola çıkarak, halk inanışları, müfessirlerin yoru-mu, Sumerolog ve bazı dil ve tarihçi ilim adamlarının görüşü ile 13 adet çivi yazılı Akad tabletini inceliyerek bir senteze gitmek istiyor ve Proto-Türkler (2) ile ilgilenen tarihçilerin dikkatini bu konuya çekmek istiyoruz (3).

Cumhuriyetimizin kurucusu büyük önder, aziz Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün bazı önsezileri de bize rehber olmuştur. Sümerbank, Etibank isimlerinin milli bankalarımıza isim olarak verilişi Ialettayin bir tesadüf değildir, Büyük Atatürk, Türk Tarihi'ni incelemek üzere Türk Tarih Kurumu'nu, Türk Dil Kurumu'nu ve nihayet 1935'de Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ni tesis ettirmiştir (4). Bir taraftan ilim adamlarımız Türk Tarih Kurumu'nda Türk tarihinin ana kaynaklarını araştırıp incelerken, bir taraftan Türk Dili araştırmaları geniş biçimde yapılmış, ilim adamlarımız Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde hızla yetiştirilmeye başlanmış, yurt dışına da burslu öğrenciler gönderilerek doktoralarını yapmaya başlamışlardır. Görülüyor ki, Büyük Atatürk, her konuda olduğu gibi bu konularda da seferberlik hareketini başlatmıştır. Ayrıca Almanya'daki Nazi hareketinden hoşlanmayan Musevi ilim adamları, Türkiye'ye davet edilerek iniversitelerde ilmi eğitim çalışmalarına başlamışlardır.

Konumuz, Mukaddes kitaplardan yola çıkarak, bilinen destan, folklorik unsurlar, dil ve tarih yolu ile Milât öncesi Çağlarda M.Ö. 3500-1500 yılları arsında, Kuzey Mezopotamya'da, Güney-Doğu Anadolu civarında, Musul ve çevresinde Türkler, yani, atalarımız yaşamışlar mıdır ?

Bu konuda şimdiye kadar etraflı bir çalışma olmamış, bu satırların yazarı 22-26 Eylül 1986 tarihleri arasında Sayın Cumhurbaşkanımızın yüksek himayelerinde toplanan Milletlerarası X. Türk Tarih Kongresi'nde rahmetli Prof.Dr. Faruk Sümer'in oturum Başkanlığında bir tebliğ sunmuş olup, tebliğe aradan üç sene geçmesine rağmen ciddi bir biçimde bir tenkid vâki olmamıştır. Bu da bizi bu eseri hazırlamaya bir teşvik unsuru olmuş ve bu konudaki münferit doneler bir araya getirilmiştir.


ARAŞTIRMA YOLU

XIX, yüzyıldaki arkeolojik keşiner, Tevrat ve İncil'den yola çıkarak ya-pılmamış mıydı? İngiliz Henry Layard 1845-1851 yılları arasında mukaddes kitaplardan yola çıkarak Ninive ve Babil'i ( 5 ) keşfederek British Museum'a nMide eserler kazandırmamış mıydı? Bu sebcble "Sir" unvanı almamış mıydı? Ünlü Schilieman, Homer Destanı'ndan yola. çıkarak, dünyaca meşhur Truva Hazinesi'ni bulmamış mıydı? Layard ve Schilieman her ikisi de arkelog olmayıp, çok okuyan kimselerdi.

XIX. yüzyıl arkeologlarının, (bilhassa İngilizler) hayatı incelendiği tak-dirde, çoğunun asker menşeli oldukları, daha sonra ikinci adım olarak hariciye mesleğine intisap ederek, bir ilmi enstitü kanalı ile veya Doğu Hind Kumpanyası şirketine memur olarak atanıp, Orta-Doğu'yu keşfetmeye ko-yuldukları anlaşılır. Bu arkeolojik, etnolojik saha etüdleri neticesinde, Avrupa ülkeleri, siyasi politikalarını sağlam zemin araştırması üzerine oturtturmşlar, mahaIIi halkın örf ve adetlerini iyice incelemek fırsatını bularak, onlara çok iyi nüfuz etmişler, arkeolojik sitleri ve petrol bölgelerini tesbit etmişlerdir, XX. Yüzyıl Orta-Doğu haritasının çizimine zemin hazırlamışlardır.
. .
Biz de aynı yoldan, Mukaddes Kitaplardan yola çıkarak, önce Hz. Nuh-'un Gemisi, Tufan, Hz. Nuh ve ona inanan cemaatın karaya çıkması, Nuh'un Oğulları ve soyu, Yafes oğulları, Ye'cüc-Me'cüc, Gog-Magog, Zü'I-Karneyn, Oğuzlar, Ergenekon Destanı, Sumerliler, Gutiumlular, Turukkular'ı halk inanışları, folklor ve arkeolojik verileri inceleyerek bir senteze varmak istiyoruz.

TUFAN
Hz. Nuh'un Gemisi
AĞRI ve CÛDİ DAĞLARI

İnsanlığın Hz. Adem ve Hz. Havva'dan sonra İkinci atası olarak Hz.Nuh aleyhisselam kabul edilmekfedir. Bütün din adamları bu konuda mutabıktırlar. Tarihciler de Mukaddes üç kitaba atfen bu görüşü otomatik olarak kabul etmektedirler (6). Zira M.Ö. 3100'de piktografik çivi yazısı bulunmuş olup, bu tarihten önce yazılı hiçbir belge yoktur. Tek dayanağımız günümüze intikal eden Mukaddes Kitaplardır. Ondan öncekilerin hepsi, ya seramiktir, ya heykelcikdir, duvar resmidir veya bina kalıntısı, yiyecek fosilidir. Yani resimli anlatımdır.

Tufan Efsanesi (Nuh Tufanı), Mezopotamya'da gerçekleşmiştir. Hz. Nuh'un Gemisi Güney Mezopotamya'da inşa edilmiş, Tufan olayı bu ülkede başlamış ve gemi, Dicle Nehrinin yükselmesi neticesi Cûdi Dağı (Tevrat'a göre Ararat-Ağrı Dağı) eteklerinde karaya oturmuştur. Cûdi Dağı, Mardin ili'nin Cizre ilçesi'nde olup, Dicle Nehri kenarındadır.

Hz. Nuh'un Gemisi, Türk toprakları içinde bulunan Cûdi veya Ağrı Da-ğı'nda karaya oturduğuna göre, Hz. Nuh'a inanan cemaat, burada karaya çıkmıştır. Türk neslinin Hz. Nuh'un oğlu Yafes'e dayandığı bütün antik kaynaklar, müfessirler kabul etmekte, tarihçilerimiz de bu görüşü eserlerinde kullanmaktadıdar.

O halde; bu konu biz Türkleri de ilgilendirmiyor mu? Elbetteki tered-dütsüz ilgilendirmektedir, Ama bu konuda ciddi bir çalışma yapılmamıştır (7), Son yıllarda Ağrı Dağı'nda Nuh'un Gemisi'ni arayan yabancılar artmıştır 8, Hatta, ünlü astronot James Irwin bile bu kervana 1983 yılından itibaren katılmış, james Irwin ve ekibi (10), 1984, 1985, 1986 seneleri Ağustos sonlarına doğru Birlcşik Amerika"dan Türkiye'ye gelerek resmi makamlardan gerekli izni aldıktan sonra. Hz. Nuh'un Gemisini aramak üzere 5.156 m. yükseklikteki Ağrı Dağı'na dört defa tırmanmıştı. Cûdi Dağı'ndan sonra, en mantıklı ikinci yer Büyük Ağrı Dağı değil Küçük Ağrı Dağı'dır. Büyük Ağrı Dağı 44° ve 45° boylam ile 39°-40° kuzey enlemleri arasındaki olan volkanik bir dağdır.

Aslında, Ağrı Dağı'nda Hz. Nuh'un Gemisini arama olaylarının kökü 1826 tarihlerine kadar iniyor. Kanaatimize göre, Amerikan Araştırma Heyeti'nin gayesi, Amerika'da bulunan Ermeni Cemaati'nin parası (12) ile Büyük Ağrı Dağı'nda 1735 m. irtifada bulunan ve 20 Haziran 1840 tarihinde depremle kayalar altında kalan ve şimdi taşlık bir arazı vaziyetindeki Arguri Köyü ile Yakub Manastıra'nı aramaktadırlar. Nuh Peygamber vasıtasıyla Dağı kutsal bir hale getirerek konuyu gündemde canlı muhafaza etmek ve hıristiyanlığı Ağrı yöresine çekerek, Ermenilere siyasi bir zemin hazırlanmak istenmektedirler.

Hz. NUH'UN GEMİSİ İLE İLGİLİ BİLGİLER

Tekvin, 7/14-16: "Kendine gofer ağacından bir gemi yap; gemide odalar yapacaksın, ve onu içeriden ve dışandan ziftle ziftliyeceksin. Ve onu şöyle yapa-caksın: Geminin uzunluğu üç yüz arşın, genişliği elli arşın, ve yüksekliği otuz arşın olacaktır. Gemiye ışıklık yapacaksın, ve onu yukarı doğru bir arşına ta-mamlayacaksın; ve geminin kapısını yan tarafına koyacaksın; alt, ikinci, ve üçücüncü katlı olarak onu yapacaksın"

Kur'an-ı Kerim, Hûd Suresi 11/36-37 ayet: "Nuh'a, Senin milletinden inanmış olanlardan başkası inanmayacaktır; onların işlediklerine üzülme; göz-cülüğümüz altında, sana bildirdiğimiz gibi gemi yap. Haksızlık yapanlar için bana baş vurma, çünkü onlar suda boğulacaklardır" diye Allah tarafından vahyolundu. "meallindedir.

Mü'minin Sûresi 23/27 âyet O" Bunun üzerine ona şöyle vahyettik "Gözcülüğümüz altında, sana bildirdiğimiz gibi gemi yap; buyruğumuz gelip, sular kaynayınca, her cinsten birer çifti ve aleyhine hüküm verilmiş olanın dışında kalan çoluk-çocuklarını alıp gemiye bindir. Haksızlık yapanlar için bana baş vurma, çünkü onlar .suda boğulacaklardır" mealindedir.

Kamer Suresi 54/13-14 ayetler: "Onu, tahtadan(13) yapılmış, mıhla çakılmış bir gemiye bindirdik; inkar edilmiş olan Nuh 'a mükafat olarak verdiğimiz gemiyi bir ibret olarak bıraktık, öğüt alan yok mudur?" meallindedir.

Kamer Sûresi'nin 14. ayetinde zaman bildirmemekte, geminin bir ibret belgesi olarak uzun zaman kaldığı anlaşılmaktadır. Zamanla Cûdi Dağı te-pelerinden kayan taş ve toprakla, ziftle kaplanmış geminin Cûdi Dağı etek-lerinde arkeolojik bir araştırma yapıldığı takdirde bulunması ihtimali akla gelmektedir. Teesüfle ifade etmek isteriz ki bu bölgede maalesef ne Türk ilim adamları ne de yabancılar Hz. Nuh'un Gemisi'ni aramamışlardır. Elbette istikbalde şayet varsa Nuh'un Gemisi'ni bulmak yine Türkler'e nasib olacaktır(14.) Cudi Dağı çevresinde 25 km2.lik bir sahanın araştırılması gerek-mektedir. 1987'li yıllarda elinizde bulunan kitaba konmak üzere, Genel Kurmay Başkanlığımızdan Cûdi Dağı yöresinin helikopterle çekilmiş resimlerini istediğimde, yasak bölge olduğunu, güvenlik gerekçesiyle isteğim geri çevrilmiştir.

TUFAN

Mezopotamya'da Allah'a karşı isyankar olan ve Hz. Nuh'un uyarılarına karşı ilgisiz olan kavimlerin çok şiddetli yağmurlarla, Dicle ve Fırat Nehirlerinin taşması sonuçu büyük bir sel felaketi ile Basra Körfezinde meydana gelen antisiklon tesiriyle denizin kabararak (büyük bir med-cezir olayı) Mezopotamya ovasını kaplamasıyla insanların, canlıların suda boğulmaları hadisesine Tufan diyoruz ( 15). Mezopotamya'da yüksek dağların bulunmaması, çölde ufak tepeciklerin bulunması, Dicle-Fırat gibi iki büyük nehirin kuzeydeki buzul Çağındaki buzulların büyük bir enerji sebebiyle ani erimesi, bölgenin çukur bir çanak şeklinde bulunması, Tufan hadisesinin vukuuna yardımcı olan tabiat şartları ( 16) arasında sayılabilir.

Kur'an-ı Kerim'in Hz. Nuh Milleti, Tufan ve bu konuları ilgili ikaz, öğtüt, ibret, gemi, vaazlar hakkındaki âyetlerini şu şekilde sıralıyabiliriz.

En'am Suresi 6/6 ayeti ikaz; A'raf Suresi 7/59-64. ayetleri ikaz;Yunus Suresi 10/71-73 ayetleri öğüt; Enbiya Suresi 21/76-77. ayetleri ikaz; Hûd Suresi 11/25-48. ayetleri Tufan; Mü'minun Suresi 23/23.30. ayetleri ibret; Furkan Suresi 25/37. ayeti ceza, ŞÃ»ara Süresi 26/105-122. ayetleri öğüt, Ankubüt Süresi 29/14-15. ayetleri Hz. Nuh'un 950 yıl yaşadığı (17), Tufan gemi ile insanların kurtarılması; Kamer Suresi 54l19-16. ayetler, Tufan ve gemi yapımı; Nuh Suresi 71/1-28. ayetler vaaz ve ödevlerden bahsetmektedir.

Tufan hadisesini en detaylı şekilde veren Hûd Süresi 11l25-28. ayetlerin mealini aynen aşağıya alıyoruz: "And olsun ki biz Nuh'u kendi milletine gönderdik 'Ben sizin için apaçık bir uyarıcıyım; Allah'tan başkasına kulluk ietmeyin; doğrusu ben hakkınızda can' yakıcı bir günün azabından korkuyo-rum' dedi. 27. Milletinin inkarcı ileri gelenleri: "senin ancak kendimiz gibi bir insan olduğunu görüyoruz. Daha başlanğıçta, sana bizim ayak takımı dışında kimsenin uyduğunu görmüyoruz. Sizin bizden bir üstünlüğünüz yoktur; biz sizi yalancı sanıyoruz" dediler. 28. Nuh: "Ey milletim! Rabbimin! katında bir delilim bulunsa ve bana yine katında bir rahmet vermiş olsa da bunlar sizden gizlenmiş olsa. Söyleyin, zorla sizi bunlara mecbur mu ederiz?" dedi. 29. "Ey milletim! Buna karşılık ben sizden bir mal da istemiyorum. Benim ücretim Allah'a aittir; inananları da kovacak değilim; çünkü onlar Rableriyle karşılaşacaklar; fakat ben sizi cahil bir millet olarak görüyorum."30. ':Ey milletim! Onları kovarsam, Allah"a karşı beni kim savunur? Düşünmez misiniz?" 31. "Size, Allah'ın hazineleri yanımdadır demiyorum; gaybı bilmem; doğrusu melek olduğumuda söylemiyorum; küçük gördüklerinize Allah iyilik vermeyecektir diyernem, içlerinde olanı Allah daha iyi bilir. Yoksa şüphesiz haksızlık etmiş olurum." 32. "Ey Nuh! Bizimle tartıştın; hem de çok tartıştın. Doğru sözlü. isen tehdid ettiğin azabı başımıza getir" dediler. 33-34." Ancak Allah dilerse onu başınıza getirir, siz O'nu aciz bırakamazsınız. Allah sizi azdırmak isterse, ben size öğüt vermek istesem de faydası olmaz. O, sizin Rabbinizdir, O'na döneceksiniz "dedi. 35. Ey Muhammed, sana "Kur-an-ı kendilğinden uydurdu" derler ki: "Uydurdumsa suçu bana aittir; Qysa ben sizin işlediğiniz günahlardan uzağım. "36-37. Nuh'a, " Senin milletinden, inanmış olanlardan başkası inanmayacaktır; onların işlediklerine üzülme; gözcülüğümüz altında, sana bildirdiğimiz gibi gemiyi yap. Haksızlık yapanlar için bana baş vurma çünkü onlar suda boğulacaklardır "diye Allah tarafından vahyolundu. 38-39. Gemiyi yaparken, milletin inkarcı ileri gelenleri yanına uğradıkça onunla alay ederdi. O da: Bizimle Alay ediyorsunuz ama, alay ettiğiniz gibi biz de sizinle alay edeceğiz; rezil edici azabın kime geleceğini ve kime sürekli azabın ineceğini göreceksiniz" dedi. 40. Buyruğumuz gelip sular kaynamağa başlayınca, "Her cinsten bir çift ve aleyhine hüküm verilmiş olanın dışında çoluk ve çocuğunu ve inananları gemiyli bindir" dedik. Pek az kimse onunla beraber inanmıştı. 41. Allah "Oraya binin; yürümesi ve duması Allah 'ın izniyledir, Rabbin bağışlar ve merhamet eder" dedi. 42. Gemi, dağlar gibi dalgalar içinde onları götürürken, Nuh, bir kenarda ayrı kalmış olan oğluna "Ey oğulcuğum! Bizimle beraber gel, kafirlerle birlik olma" diye seslendi. 43. Oğlu: "Dağa sığınırım, beni sudan kurtarır" deyince, Nuh: "Bugün Allah'ın buyruğundan-Onun acıdıkları dışında- kurtulacak yoktur" dedi. Aralarına dalga girdi, oğlu da boğulanlara karıştı. 44. Yere, "Suyunu çek!", göğe, "Ey gök sen de tut !" denildi. Su çekildi,iş de bitti; gemi Cudi'ye oturdu. Haksızlık yapan millet Allah'ın rahmetinden uzak olsun" denildi. 45. Nuh Rabbine seslendi: "Rabbim! Oğlum benim ailemdendi. Doğrusu Senin va'din haktır. Sen hükmedenlerin en iyi hükmedenisin " dedi. 46. Allah: "Ey Nuh! O senin ailenden sayılmaz; çünkü kötü bir iş işlemiştir; öyleyse bilmediğin şeyi benden isteme. İşte sana öğüt, bilgisizlerden olma" dedi. 47. "Rabbim! Bilmediğim şeyi benden istemekten sana sığınırım. Beni bağışlamaz ve bana merhamet etmezsen kaybedenlerden olurum" dedi. 48. Ey Nuh ! Sana ve seninle beraber olan topluluklara bizden bir selâmet ve bereketle gemiden in. Ama bir çok toplulukları geçindireceğiz, sonra onlara can yakıcı bir azab vereceğiz" denildi. 49. Ey Muhammed! Bunlar sana vahyettiğimiz' bilinmeyen olaylardır. Sen de milletin de daha önce bunları bilmezdiniz. Sabret, sonuç, Allah'tan sakınanlarındır".

Kamer Suresi 9-17. ayetlerinin meali de aynen şöyle: "9. Bu putperestler-den önce Nuh milleti de yalanlamış, kulumuzu yalanlayarak: "Delidir" demiş-lerdi, yolunu kesmişlerdi. 10. O da: "Ben yenildim, 'bana yardım et" diye Rabbine yalvarmıştı. 11. Biz de bunun üzerine gök kapılarını boşanan sularla açtık. 12. Yeryüzünde kaynaklar fışkırttık; her iki su, belirtilen bir ölçüye göre birleşti. 13-14. Onu, tahtadan yapılmış, mıhla çakılmış bir gemiye bindirdik; inkar edilmiş olan Nuh'a mükafat olarak verdiğimiz gemi nezaretimiz altında yüzüyordu. 15. And olsun ki biz, o gemiyi bir ibret olarak bıraktık, öğüt alan yok mudur? 16. Benim azabım ve uyarmam nasılmış? 17. And olsun ki Kur'an'ı, öğüt olsun diye kolaylaştırdık; öğüt alan yok mudur?"

Diğer taraftan İncil Matta 24/37-42'de yine Tufan hadisesinden kısa bir özet bulunmaktadır.

Tevrat'ta ise, en geniş biçimi ve teferruatıyla Tekvin, 6 Bab 1-14'de Tufan öncesi Nuh -milleti durumu;, 6/14-17'de gemi yapımı; 18-22'de gemiye kimlerin bineceği Tekvin Bab 7'de Tufan, Bab 8'de suların çekilmesi Bab 8l4 de geminin Ararât Dağları üzerinde karaya oturması, 16-22'de karaya çıkış ve hayatın devamı, Tekvin, Bab 9'da İnsanların çoğalması ve kavimlere ayrılması detaylı olarak anlatılır.

Abdülkadir İnan'dan alınan Altaylar'a ait üç Tufan Efsanesini de kaşıl-laştırma açısından aynen alalım ( 18) :

ÜÇ TUFAN EFSANESİ

Şamanist Türk boylarında söylenen dünya tufanı efsanesine ait rivayet-ler bir çok folkloru ve seyyahlar tarafından tesbit edilmiştir. Bu efsanelerin temelini Müslüman ve Hıristiyan kaynaklarından gelen "Nuh Tufanı" hikayesindeki unsurlar teşkil etmektedir. Şamanistler bu hikayeyi kendi tanrıları hakkında söylenen efsanelerdeki motiflede süslemişlerdir.' Öz Altaylılar'ın Tufan Efsanesi XIX. Yüzyıl ortalarında Verbitskiy tarafından tesbit edilmiştir. Başka folklorcuların tesbit ettikleri rivayetlere nisbetle daha uzuncadır. Bu rivayetlere göre Tufandan önce yeryüzünün hükümdarı Tengiz (Deniz) Han idi. O zamanda Nama adlı meşhur bir adam vardı. Tanrı-Ülgen bu adama dünya tufanı olacağını, insan oğullarını ve hayvanları kurtarmak için sınanmış sandal ağacından (adıra sandal ağaç) gemi yapmasını buyurdu. Nama'nın Sözünü, Sarul ve Bamalarını emir verdi. Gemi, Ülgen'in öğrettiği ve gösterdiği gibi yapıldı. Nama, Ülgen'in buyruğu ile, insanları ve hayvanları gemiye aldı.

Nama'nın gözleri iyi görmezdi. Gemidekilere sordu: "Bir şeyler görüyor musunuz?"

"-Yeryazünü sis kaplamış müthiş karanlık basnıış" dediler. O zaman yerin altından, ırmaklardan, denizlerden karalara sular fışkırmaya başladı, gökten de yağmur yağıyordu. Gemi yüzmeye başladı. Gök ve sudan başka birşey görünmüyordu...Nihayet sular çekilmeye başladı. Dağların tepeleri göründü. Gemi Çomgoday ve Tuluttu Dağlarında karaya oturdu. Suyun derinliğini öğ-renmek için Nama, kuzgunu gönderdi. Kuzgun dönmedi, kargayı gönderdi, o da dönmedi, saksağanı gönderdi, o da dönmedi. Nihayet güvercini gönderdi. Güvercin gagasında bir dal ile, geri döndü. Nama kuzgun, karga ve saksağanı görüp-görmediğini sordu. Güvercin bunları gördüğünü, her üçünün de leşe konup gagaladıklarını haber verdi. Nama, "onlar kıyamete kadar leş ile geçinsinler sen benim sadık hizmetçim oldun, kıyamete kadar benim evladımla beraber yaşa" dedi. Tufandan sonra Nama Yayacı (yaradıcı) ve Yayık (Tufan) Han adıyla tanrılar arasına geçdi. Yeni nesiller ona kurban kesmekte devam ettiler (l9). ¦ bu kurbağa kımıldanmış ve yeryüzünün büyük denizi (lu lu talav) dalgalanmış, kaynar gibi olmuş, tufan olmuş. Bu felaketi önceden sezen bir ihtiyar demir çivili sal (ternur kadalu sal) yapmış, bununla insan neslini ve hayvanları kurtarmış. Bu skI şimdi yedek bir yerde bulunmaktadır (20).

A.V. Anohin'in tesbit ettiği rivayete göre tufan olacağını demir boynuzlu Gök Teke (temir müüstü. kök-teke) haber vermiştir. Bu teke yedi gün çevresinde dolaşmış, acı acı melemiş (bağırmış), yedi gün dağlar ateş fışkırmış... Yedi gün yağmur yağmış, yedi gün fırtına ile dolu yağmış, yedi gün kar yağmış.

Tufan olacağını Ülgen ve altı kardaşı biİmişler ve bir gemi yapmışlar, böylece insan ve hayvan nesillerini kurtarmışlar(2l). Nama (yahut Yayık Han)-'ın gemisinin son durağı, Altaylılar'a göre Altay dağlarının birindedir. Fakat her boy kendi çevresinde bulunan yüksek dağlardan birini gösterir. Bazı Altaylılar Yal Möngkü Dağı'nı, bazısı da Iyık Dağı'nı gösteriyorlar. Kuzey Altaylılar'a göre Nama'nın gemisi Uludağ denilen dağın tepesinde şimdiye dek durmaktadır.

Şamanistlerde söylenen Tufan efsanesinin Samilerin Tufan hikayesinden alınmış ve şamanizm unsurlarıyle süslenmiş olduğu açıkça görülmektedir. Bununla beraber tanrılardan birinin Yayık (büyük su) Han adını taşıması dikkate değer. Büyük Türk ırmaklarından birinin adı olan. Yayık (şimdi Ural) Ptolemeos'dan beri malumdur "yayık su" anlamını ifade eder. İhtimal ki, eski zamanlarda şamanizmin kendine mahsus bir tufan efsanesi bulunmuş, sonraları Samiler"in efsaneleriyle karıştırılmıştır.

Dünyanın Sonu- Kıyamet
(Kalgançı-Çak)

Altaylı şamanistler bir gün bu yer dünyasının sonu geleceğine inanırlar, bu gelecek güne "Kalgançı-çak" derler ki, harfi harfine "kalacak olan çağ" demektir. Kalgançı çak inanışına göre zaman geçtikçe kişi oğlu topluluğu azalacak, günah iş}eyenlerden çekinmeyecek, fenalık alabildiğine çoğalacak-tır. İyi Tanrı Ülgen bu günahlı topluluktan uzaklaşacak, karanlık dünyadaki kötü tanrı Erlik yer yüzüne yaklaşacak yardımcılarından Karaş' ondan önce yer yüzüne çıkacaktır. Kişioğulları iyi Tanrı Ülgen'i unutacaklar. Yer yüzünde insanları kazanmak için kötü tanrılarla iyi tanrılar savaşacak karanlık dünya tanrıları Erlik, Karaş ve Kerey insanların karanlık dünyasına, iyi tanrılar Ülgen Mangdı-şire, Maydere aydınlığa, iyiliğe çekecekler. Her iki taraftan ölenler olacak. Nihayet tek başına Ülgen kalacaktır. Ülgen "ölüler kalkınız" diye bağıracak ve bütün ölüler dirilecektir.

W. Radlof ve V.İ. Verbitskiy tarafından "Kalgancı çak"ı tasvir eden iki manzum rivayet tesbit edilmiştir. Bunlardan biri Televüt'lerin, ikincisi deTelengit'lerindir. Televüt rivayetinde' "Kalgançı çak" şöyle tasvir edilmektedir.
.
"Kalgançı çak geldiği zaman gök demir, yer sarı bakır olur. Hanlar hanlara saldırır uluslar birbirine kötülük düşünür, katı taşlar ufalanır, sert
ağaçlar kırılır. Kişi bir dirsek (arşın) kadar küçük - olur. Baş parmak kadar erkek 0lur. Erlerin dizgini kısa olur (güçlerin elinde oyuncak olur). Ayak takımı bey olur, baba çocuğunu, çocuk babasını tanımaz (saymaz). Yaban soğanı pahalı olur, at başı kadar altına bir kap yemek verilmez, ayak altında altun bulunur, onu alacak kinıse bulunmaz"

Telengit rivayeti daha tafsilatlıdır.
Bu rivayetlere göre:

Kalgançı çak geldiği, kara yer ateşle kaplandıgı Zaman büyük hakan ata 'tanrı (Kayra Kaan Ada Kuday) kulaklarını tıkar, o Çağ'da dünya bozulur, yer ve insan nesli mahvolur. Fitne-fesat saçan gaddar rüzgar, insanları he-yecanlandırır. Töre bozulur, tepeler çalkalanır, demir üzenginin dibi delinir.Çuvaldızın deliği yırtılır. Ulus bozulur. Kara böcek (gibi insan) katlanır, gözlerine kan dolar, kara su kanla karışık akar, yer uğuldar, dağlar sallanır, çukurlar, hendekler yıkılır, gök gürler, kenarı açılır, deniz çalkalanır, dibi görünür, yerin altı üstüne gelir, yosunlar öğütülüp kül (toz) olur, gök sallanıp eteği açılır, deniz dalgalanıp dibi görünür, deniz dibinden dokuz parça kara taş çıkar, dokuz taş, dokuz yerinden yarılır, her taştan dokuz çemberli dokuz sandık çıkar, her sandıktan demir atlı dokuz kişi çıkar, bu kişilerden ikisi başkan olur. Bunların bindikleri atlar "Vuruşken ulu sarı" (adlı) olur, ön ayakları kılıçlı, kuyrukları kamalı olur, ağaca rastlarsa ağacı keser, canlıya çarparsa canlıyı mahveder, il güne rahat olmaz. Ay ve güneş aydınlık vermez, ışıksız olur. Ağaçlar kökünden kopar, baba çocuğundan ayrılır, bitkiler mahvolur, nesli kurur, analar sevgililerinden ayrılır, dul kalır, yerde "köngül" denilen bir zehirli ot biter, kokünden sarı çekirge çıkar, hayvanlara çarparsa, hayvanların, insana çarparsa insanların kimlarını sömürür. İşte o zaman Şal- Yi me (Tanrı) haykırır :

-"Bu yana bak, Mangdı-Şire, yardım et, "köngül" otunu mahvedemedim. Köngül otunun kökünde yılah var"
Mangdı- Şire'den ün çıkmaz, Ondan yardım olmadıktan sonra Şal-Yim yine haykım:
-"Büyük hakan halkını bıraktı, cins aygır sürüsünü bıraktı, yer alt-ast oldu, ' sular kurudu, yal«zlı giyimlerin yakası parçalandı, idare edilen yurd başsız kaldı, kuşlar yuvalannı, geyikler duraklarını (barınaktannı)' kadınlar yavrularını bıraktı".

Maytere'den ses çıkmaz.

Bundan sonra Elik'e tâbi kahramanlardan Kars ile Kerey yer yüzüne çı-kacaklar, onlar çıkınca Ülgen'in kahramanları Manggdı-sire ile Maytere, bun-larla savaşmak üzere yer yüzünü kaplar. İşte o zaman Kalgançı Çak olur(22).

Burada tercümesini verdiğimiz Altayca manzum metinler, nazım şekli ba-kımından, Altay kahramanlık destanlarından farksızdır. Münderecaatı itibarıyle Budizme ait Moğolca menkıbeleri andırmaktadır.

Prof. Abdülkâdir İnan'ın son Altayca manzumesi ahiret gününü tasvir e-diyor gibi görünüyorsa da, tufan, o devrin insanları için bir kıyamet günü-dür.Türk Ansiklopedisi "t u f an" maddesini yazan muhterem hocam, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi kıdemli öğretim üyesi, Prof. Dr. Emin Bilgiç; Tufan konusunda, daha farklı görüşler ileri sürmektedir. Sumeroloji sahasında, yurdumuzda tek otorite olan Prof. Dr. Emin Bilgiç'in bu fikirlerini özetle aşağıya alıyoruz:

T u f a n, birtakım eski kavimlerce, prehistorik devirlerde tanrıların, kendilerine karşı günah işleyen insanlar ile birlikte, bütün canlı varlıkları ortadan kaldırmak üzere yapılmasını kararlaştırdıklarına ve dünyadaki bütün kara parçalarını istila ettiğine inanılan büyük su afeti (23) şeklinde tarif edildikten sonra; dini ve dünya düşüncelerini çok yakından tanıdığımız Hocam Prof. Dr. Emin Bilgiç, mukaddes kitaplara ters düşen 50 yıllık ilmi ça-lışmalandan ortaya çıkardığı sentezleri sunar:

"En eski insanlığın ve kainatın yaradlışı ile ilgili kozmgonik inanışın bir parçası olan Tufan efsanesinin gerçekle ilgisi yoktur. Bu inanışın tabiat ka-nunlarına aykırılığı genellikle bilinmektedir. Tarih ve bilim açısından sabit değildir. Eski alemin büyük bjr kısmına yayılmış olan kavimlerin kaynaklarında, ve folklorunda tufanın önemli bir yerinin olduğu ve çeşitli jeolojik tabaklarda fosilleri bulunan hayvan türlerinin tufan sonrasında görülmediği gibi iddialarları gerçekleştiği isbat edilmeye çalışılan tufanın en eski yazılı tufan efsanelerinin kaynağı olan Mezopotamya'da ve başka ülkelerde arkeolojik yönden ve tabiat tarihi ile ilgili bir delili ortaya çıkmamıştır."

"..Tevrat'ta ve Kur'an'da ayrıntılarda bazı farklar göstermekle birlikte, ge-nel çizgileri ve farz edilen oluş tarzı itibarıyla büyük benzerlik gösteren bu Tufan hikayesi özellikle bütün Musevi, Hıristiyan ve Müslüman inanç çevrelerinin binlerce yıldır ilgi duyduğu bir ortak konuyu oluşturmuştur.

Bu sebeble, devirlerinin ve konuyu işleyenlerin bilim ve din anlayışı çerçevesinde ciddi tartışmalara yol açmlştır. Bilim ve araştırmaları ve karşı-laştırma metotlarının gelişmesi sonucunda birçok eski kavimlerin folklorunda, benzer Tufan hikayelerinin varlığının sabit olması, hele Mezopotamya'da daha XIX. yüzyılda yapılan kazılarda ortaya çıkan çivi yazılı kaynaklarda tufan efsanesinin Sumerce ve Akadca metinleri ile karşılaştırılması, tufan inancının bir kısım eski kavimler arasında ne kadar köklü bir temele sahip olduğunu ortaya koymuştur (24.)

Çivi yazılı Sumerce, Akadca kaynaklarda, Tevrat, İncil ve Kur'an gibi mukaddes kitaplarda, eski Hind, Çin, İran, Yunan kaynaklarında, Peru Büyük Okyanus'daki Palar Fiji Society takımadalarında, Kuzey Amerika yerlilerinde, Boehring Boğazındaki Prince of Wales yarımadasında, Washington Eyaleti'ndeki Cape FIattery, California'daki Tahoe gölü birbirinden çok ayrı yerleşme yerlerinin folklorunda, eski kültürlerde Tufan efsanesinin varlığından söz eden E. Bilgiç "...Ancak, bu eski kaynaklar arasında Tufan efsanesinin Sumerliler'de doğup, Akadlılar'a, onların devamı olan Babilliler ve Asurlular'a ve onlarladan İsrail'e geçtiğinden ve oradan Kur'an'a ulaştığından şüphe yoktur (25 ) demektedir. Sonuç olarak şu konulan belirtmek gerekir diyor Prof.Bilgiç: '¦ Genel anlamda Tufan efsanesinin karşılaştırılması incelemesi, bunların büyük bir kısmının esas itibarıyla mahalli olaylardan doğduğunu ve hayal gücü ile bunların. çok renkli bir hal aldıklarını, seyrek olmak üzere şekil değişikliğine uğradıklarını açık olarak ortaya koynıaktadır (26.)

Tufan efsanesininen eski ana metni Sumerliler ve Akadlılar'ın milli des-tanı olan Gılgamış Destanı içinde geçmekte ve 12 uzun tabletten' meydana gelen bu destanın 11 tabletinin büyük bölümünü meydana getirmektedir. Üçte biri insan, üçte ikisi tanrı sayılan Uruk Kralı Gılgameş'in ebedi hayatı arama ve ona kavuşmak için çok tehlikeli ve yorgunlukları göze alma ve onlara katlanma macerasının canlı bir ebedi hikayesidir.

Sumerce Ziudsudda, Akadca Utnapiştim (Tevrat ve Kur'an'da Nuh)'den salih ve abid bir insan olan Gılgameş'in tanrılaşma imkanını öğrenme arzusu dolayısıyla, efsanede tanrı ve peygamberler yer almaktadır.

Bu efsanede yapılan gemi, Nisir Dağı'nda karaya oturur. Utnapiştim da-ha sonra Fırat Nehri yolu ile Şattu'l-Arap yolundan geçerek Uruk'a gelir. Nehirlerin denize döküldüğü yerde, nehirler ağzında Utnapiştim oturur.

Sumerler-M.Ö.3300 yıllarında Katar yakınında Bahreyn yolu ile Mezopo-tamya'ya geldikleri (27) zannedilmekte olup, Mezopotamya'nın otokton halkı olmadıgı, çivi yazısını icad ettikleri, Sumerler'den önceki otoktan halkının kimler oldugu bilinmemekte, dilleri Proto-Fırat (28) olarak adlandırılmaktadır. O halde, M.Ö.3400 yıllarında Mezopotamya'da yaşayan halk hangi kavme mensuptu?

G ı l g a m e ş D e s tanı (29)

"Gılgameş ona, uzaktaki Utnapiştim'e dedi ....

Anlat, tanrıların meclisinde (ebedi) hayatı aramaya nasıl karar verdiler?" "Utnapiştim ona, Gılgameş'e dedi:

Gılgameş, sana gizli bir şey açayım. Tanrıların sırrını söyleyeyim:

Şurippak senin bildigin bir şehir: Fırat kenarında kurulmuştur. Bu şehir çok eskiden mevcut iken, tanrılar bu şehrin yakınında idiler. Tanrıların aklına bir tufan yapmak geldi. Bunların babaları asil Anu, melikleri kahraman Enlil, büyük vezirleri Ninorta, su yolcuları Ennugi ve hakim Ea da onların meclisinde yer aldı. Ea tanrıların verdigi kararı bir çite anlattı:

Kamış çit! Duvar, duvar! Kamış çit dinle, duvar hatırla! Şurippak'lı Ubar-tutu'nun oglu ! Evi sök ! Bir gemi yap ! Serveti bırak, hayatı ara! Mülkten nefret et! Canını kurtar! Canlı yaratıkların her nevinden geminin içine yükle! Yapacağın geminin her yanı ahenkli bir ölçüde olsun! Onun eni ve boyu bir ölçüde olsun! Yagmura karşı onun her tarafına bir çatı kur!

Ben, bunu anlar anlamaz Ea'ya, Efendime dedim:

İyi anlaşıldı, efendi. Bana ne dedinse iyi dikkat ettim. Yapacagım. Fakat şehir halkı ve ihtiyarlar sorarlarsa ne cevap vereyim?!"

Bundan sonra geminin yapılışı, ölçüleri ve yüklenişi anlatılıyor ve metin şöyle devam ediyor:

"Elime geçen her şeyi içine yükledim...Gümüşü yükledim, Altını yükledim. Bütün soyumu, sopumu ve kavmimi gemiye bindirdim. Kırın vahşi, yazın evcil hayvanlarını ve bütün ustaları gemiye aldım."

Utnapiştim kendisi de gemiye binip kapadıktan sonra Tufan'ın oluşunu şöyle anlatıyor:

"... Gemiye bindim ve kapımı kapadım Gemi Puzur-Amurri'ye gemiyi yaptıgı için her şeyi ile teslim ettim. Artık gökten kara bulutlar yükseldi. ; Bulutların içinde (fırtına tanrısı) Adad gürledi. Şullat ve Hanis tanrıların kafilesini çekiyorlardı. Saray büyükleri, bunların peşinde dagları ve ovaları aşıyorlardı. Büyük Irra bütün bentlerin kazıklarını söktü. Ninurta'da ilerleyip büyük havuzun sularını bırakıverdi. Anunnaki'ler meşaleleri yukarı kal-dırıyorlar. Tanrıların saçtıkları ışık memleketi kızıla boguyordu. Fırtına tanrısının saçtıgı şimşek gökyüzünü yalıyordu. Şimşekler güneşin bütün ışıklarını kararttılar. Bütün fırtına, memleketi bir çanak gibi parçaladı. Bir gün kara yel esip her şeyi sildi, süpürdü. Sonra birdenbire poyraz esip memleketin altını üstüne getirdi. Rüzgarlar insanların tepesinde savaş edercesine çarpıştılar. Kimse kimseyi göremiyordu. Tanrılar bile Tufan'dan korkarak geri çekildiler. Gögün en yüksek katına kadar çıktılar. Tanrılar orada bir köpek gibi kıvrılmlşlardı. Göğün en son eteklerinde büzülüp yatıyorlardı. İştar çocuğuna ağlayan ana gibi bağırıyordu. Tanrıların meIikesi güzel sesiyle ah ediyordu: Yazık o güne! O güne çirkef olsun. Benim tanrılar meclisinde kötülük emrettiğim o gün! Nasıl oldu da tanrılar meclisinde kötülük emrettim? Nasıl oldu da insanları mahvetmek için bu mücadeleyi emrettim? Benim sevgili insanlarım, denizi balıklar gibi doldursunlar diye mi onları doğuruyordu?

Annunaki tanrıları onunla birlikte ah ediyorlardı. Onlar ağlayarak yerle-rinde oturuyorlardı. Dudakları çatlamıştı ve ağızlarından buhar çıkıyordu."
Bundan sonraki safhada Tufan'ın sona erişi, Utnapiştim'in sevinç gözyaşları döküşü, geminin Nisir dağına oturuşu, suların çekilip karaların tekrar meydana çıkışını kontrol için karaya oturuş'un 7.gününde Utnapiştim'in arka arkaya Güvercin, kırlangıç ve karga salıverdiği, diğerlerinin konacak yer bulamadıkları, ancak karganın bir kuru kara parçasını gagaladığı, bundan sonra da dört yöne her şeyi salıverip kurban kestiği ve tütsü kurbanı yaptığı anlatılmaktadır.

"... Tanrılar bu güzel kokuyu andılar. Kurban verenin tepesinin üstünde si-nekler gibi toplandılar. Büyük Tanrıça (İştar) oraya gelir gelmez, kendi zevki için yaptığı büyük gerdanlığı yukan kaldırdı: "Siz oradaki tanrılar! ben boynumda taşıdığım bu gerdanlığın taşlarını nasıl unutmuyorsam, bu günleri de ebediyete kadar hatırlayacağıma ve asla unutmayacağıma yemin ederim. Bütün tanrılar bu güzel tütsü' kurbanına gelsinler. Lakin Enlil bu takdimeye gelmesin! Çünkü körü körüne Tufan yaptı ve insanlarımı felakete soktu."

Burada Utnapiştim'in kurtulmasına taraftar olan İgigi'lere Enlil'in kızgısı, Ninurta'nın Ea'ya verdiği haberden dolayı suçlaması yer almaktadır. Daha sonra gönül alıcı hitaplarla Ea'nın Enlil'in hem gönlünü almaya çalıştığı, hem de: "... suçluya suçunu yüklet, mücrim cürmünü yüklet. Senin yaptığın bu tufan yerine bir arslan kalkıp insanları azaltsa daha iyi idi, bir kurt öyle yapsa, veba tanrısı kalkıp Insanlara musallat olsa daha iyi idi" diyerek onu suçlamaya ve pişmanlıga sevk etmeye çalıştığı görülüyor.

"Ben büyük bir tanrının sırrını açığa vurmadım! Aklı çok olana bir düş gösterdim O böylece tanrıların sırrıüı öğrendi. Şimdi onun hakkında bir karar vemıek sana düşer!"

Bu sözler Enlil'i tatmin edip yumuşatıyor ve metin kesilmeden şöyle sü-rüyor:

"Enlil geminin içine binip elimden tuttu, beni karaya çıkardı. Eşimi de -çı-kanp yanına diz çöktürdü. Alınlarımıza elledi ve aramızda durarak bizi kutladı: Utnapiştim bundan önce bir insandı. Fakat şimdi Utnapiştim ve eşi bizim gibi tanrılar olsunlar Utnapiştim otursun uzakta! Nehirlerin denize döküldüğü yerde!

EnIiI bu sözlerinden sonra, beni aldılar ve uzakta nehirlerin ağzına o-turttular."

Böylece Sumer-Akad Tufan efsanesinin ana metni, sebebleri, oluş biçimi ve sonuçları ile bitmiş oluyor ve ebedi hayata kavuşup tanrılaşan Utnapiştim'in hikayesi sona eriyor. Gılgameş ölüm denizini Urşanabi ile birlikte aşarak Utnapiştim'e ulaşmakla birlikte ondan ebedi hayat için ümit verici bir bilgi alamadıgı gibi, artık yurduna dönmek üzere oldugu sırada Utnapiştim çiftini acıyarak geri çagırmaları ve kendisine denizin dibindeki "ihtiyar genç olur?(30), denen ebedi hayat otunu bulma yolunu göstermelerine, onun da bunu tatbik ederek otu elde etmesine ragmen, maksat hasıl olamıyor. Çünkü o, bir dinlenme sırasında, bir temiz su kuyusuna inip yıkanmakta iken, otun kokusunu alan bir yılan da bu otu götürünce (31) insanların alın yazısımn ölüm olduğu ve ölümden kurtulamayacakları hususundaki hazin inançla Uruk şehrine dönüyor.

E.Bilgiç'e göre Tufan efsanesi üç gelişme safhası göstermiş olup, birincisi; M,Ö.2000 yıllarında yazılmış olan Sümerce nüsha, noksan ele geçtigi gibi, henüz bütünlük gösteren bir destan şekli almamıştır. İkinci olarak, Eski Babil nüsbası, Eski Babil hanedanının 6.kralı olan ve her bakımdan muhteşem ve kudretli kralı Hammurabi zamanında M.Ö.I800-1750 yıllarında meydana getirilmiştir. Üçüncüsü, Kasit Devri sonuna doğuru, M.Ö. 1250 tarihlerinde Sin . leqe . unnini tarafından meydana getirilmiştir. Ninova'da Asurbanibal (M.Ö.688-628) tarafından kurulan büyük kütüphanede bulunan Asur lehçe-sine adapte edilmiş nüsha, Kasit Devri metinlerinin kopyası olmalıdır (32.)

Gılgameş destan serisi, İngiliz Asiriyoloğu George Smith tarafından Ni-nive (Koyuncuk) kazılan sonucu ele geçmiş olup, Brisith Museum'dadır. Hitit tercümesi Çorum - Boğazköy Devlet Arşivi'nde bulunmuş, Urfa Sultantepe kazılarında ise, yeni nüshaların bazı parçaları ele geçmiştir.

Kanaatimize göre Tufan hadisesi bölgesel olmakla birlikte büyük bir sel afeti ile beraber bir tayfun şeklinde vukubulmuştur. 1983 yılında Kolombi-ya'daki Armero Kasabası Yanardağının faaliyete geçmesi neticesi kar ve bu-zulların ani erimesi sonucu 20.000 nufuslu şehir sel ve çamur suları altında kalmıştı. Armero şehri halkı için, bu tufan hedisesidir.

Tezimiz ve Mukaddes kitaplardaki yolumuza devam etmek istiyorum:

Mukaddes Kitaplardan Tevrat'ın Tekvin Bölümü 8. kısmında ise; şöyle denmektedir: '... Ve gemi yedinci ayda, ayın onyedinci gününde, Ararat Dağları üzerine oturdu".

Tevrat, Tekvin 9l25 - 27 kısmında Hz. Nuh'un aşağıdaki duası bulun-maktadır ki, tarih, sinema şeridi gibi gözler önünden geçtiğinde ve günümüze ulaştığında hakikate oldukça yakın olduğu görülmektedir:

'... (Nuh) dedi ki, .
Kenan lanetli olsun,'- .
Kardeşlerine kullar kulu olacaktır, Ve dedi ki,
Sam'ın Allah'ı Rab, Mübarek olsun, ve Kenan ona kul olsun.Allah Yafet'e genişlik versin,Ve Sam'ın çadırında otursun; Ve Kenan ona kul olsun ..."

Bu dûayı tarihten günümüze kadar şöyle getirebiliriz: "Kenan lanetli ol-sun, kardeşlerine kullar kulu olacaktır". Yahudi milleti tarihte daima lânetlenmiş ve yüzyıllar boyunca yurtları olmamış, dünya üzerindeki diğer devletlerin hegemonyası altında yaşamışlardır.

Sam'ın Allah 'ı Rab, mübarek olsun, Ve Kenan ona kul olsun". Burada İslâmiyetin doğuşu müjdelenmiş ve arap hegemonyası altında yaşayacakları ifade edilmiştir.
Allah Yafet'e genişlik versin".

Doğudan - Batıya, yani Kore'den Viyana varoşlarına, kuzeyden-güneye, Uraldağlarından Basra Körfezine, Basra Körfezinden Cezayir kıyılarına kadar Allah (Yafes) oğullarına geniş bir yurd verdiğini şanlı tarihimize bakarak net biçimde görebiliyoruz.

' Ve Sam'ın çadırında otursun Halife ve İsIâmiyet'in kılıç-kalkanı olarak yıllarca Arap ülkelerine hükmettik.

' Ve Kenan O 'na kulolsun ; XX. yüzyıl başlarına kadar Türk toprakları içinde bulunan bütün Orta - Doğu milletleri sulh ve sükün içinde yaşamışlar, Osmanlılar bütün servetlerini(33) bu ülkelere akıtmış ve yüzyıllarca huzur ve emniyet içinde yaşamışlardır. Osmanlılar'ın bu ülkelerden çekilmesiyle İngiliz-Fransız destekleriyle kurulan küçük beylik ve krallıklar birbirlene girmiş, sık sık iktidar kavgaları olmuş ve 1967 yılından beri de bir ateş çölü ve barut fıçısı haline gelmiş, anarşinin yuvası olmuştur. Irak - İran Arap - İsrail çatIşması, Lübnan probleminde kilit nokta ve rol, çözüm, arabuluculuk, elbette Türkler'e düşecektir.

Hz.Nuh devrine inelim

Tevrat, Tekvin 10/1-5. kısmında Hz. Nuh'un oğlu Yafes soyu aşağıdaki şekilde soy ağacı çıkarılır:
'Nuh oğullan Sama ve Ham ve Yafet'in zürriyeti bunlardır": ve Tufan'dan sonra onlara oğullar doğdu.

"Yafet'in oğulları: Gomer, ve Mecüc, ve Maday, ve Yavan, ve' Tubal ve Meşek, ve Tiras. Ve Gomer'in oğulları: Aşkenaz, ve Ritat ve Toğarma. Ve Gomer'in oğullan:Aşkenaz, ve Rifat ve Togarma. Ve Yavan'ın oğulları : Elişa, ve Tarşiş, Kiıtim, ve Dodanim. Memleketlerinde her biri diline göre, milletlerin de kabilelerine göre, milletlerin adları bunlaridan bölündüler".

Hz. Nuh'un ogullan Yafes, Ye'cüc - Me'cüc, Gog, Magog ve Zü'I-Kar-neyn bölümünde Hz. Nuh'un oğullan konusunda detaylı olarak inceleyeceğiz. Konuyu bölmemek amacıyla burada sadece isimlere değinmek istedik.

Üç mukaddes kitap, Hz. Nuh'un Gemisi'nin Güney-Doğu Anadolu'da karaya oturduğunda mutabakat halinde. Tufan hadisesinin de Mezopotamya'-da vukubuldugu gerçegi ınkar edilemez. Hz. Nuh'un Gemisi"nde suya karşı tecrit maddesi olarak kullandıgı asafaltit maddesi Şırnak'da, yani Güney-Dogu Anadolu'da, haİen milli hududanmız içindedir(34), Şırnak isminin gemi manasına geldigi, mahaIlinde rivayet edilmektedir. Üstelik, Cûdi Dağı'na da uzak degildir.

Arkeolojik kazılarda bulunan çivi yazılı tabletler de, efsanelerin varlığını teyid etmektedir.

Fırat Nehri hızlı; Dicle Nehri ise yavaş akar. Neticede iki nehir Sattül-Arap'ta birleşir. Doğu Anadolu halkı; hızlı akan Fırat'ı erkek, yavaş akan Dicle'yi kadına benzetirIer.İki nehrin birleşmesiyle de Güneşle birlikte Mezopotamya'da yeni bir. hayat doğar. Bir inanışa göre, Hz. Adem ve Hz. Hawa, Dicle ve Fırat kaynaklarının bulundugu bölgede birbirIetini görürler.


Hz. Nuh'un Gemisinin de Cûdi veya Ağrı Dağı'nda karaya oturduğu mu-kaddes kitaplarda belirtildiğine göre, Nuh'un oğlu Yafes'den Türk Soyunun üredigi efsanesi;(35) ile, birleştirilirse, Türkler' in ilk Vatanının Güney-Doğu Anadolu civarında olduğu mantıken ortaya çıkmaktadır.

Cûdi Dağı eteklerinde Hz. Nuh Makamı, Urfa'da Hz. İbrahim Makamı, Ergani'de Zü'lfikilr Peygamber Makamı, ve sayfiye yeri olan Hazer Gölü bulunmakta olup, eski Diyarbakır ili, şimdi Elazığ ili Maden ilçesinin adının 1122 M: tarihinde Zü'l-Karneyn olduğu ve bakır madeninin o tarihlerde bile işletildigi (36) unutulmamalıdır. Hz. İdris, Hz. Şit, Elyesa Diyarbakır, Şam yörelerinde yaşamışlar; Hz. Yakub bir müddet Urfa-Harran yöresinde yaşamış, Hz.Yunus (37) (yani Hz. Zu'n-Nun 10l98, âyet) Ninova'da, Hz. Danyal Nebl ve Hz. Lokman'ın(38) Çukurova'da yaşadıklan rivayet edilmektedir. Hatay'da Hz. Meryem'in eşi adına Habib-i Neccar Camii ve mahallesi bulunmaktadır. Mahal-le adı, XVI. yüzyıl Tapu Tahrir Defterleri'nde geçmektedir(39),

Görülüyor ki, üç mukaddes kitapta isimleri geçen Allah'ın elçileri, arke-ologların altın kuşak dediği, Basra Körfezi, Dicle-Fırat boyları, Musul, Di-yarbakır, Urfa, Harran, Adana, Halep, Şam, Sayda, Sur, Madaba-Nebo Dağı, Ölü Deniz, Filistin, Kudus, Nil Nehri çevresi, Mekke-Medine cıvarında ortaya çıkmışlar, cemiyeti kötülükten uazakllaştırarak ahlaki yola çevirmeye büyük gayret göstermişlerdir.
Dolayısıyla mukaddes kitaplarda adı geçenpeygamberlerin büyük bir kısmı Güney-Doğu Anadolu'da bir müddet yaşamışlardır.


AD KAVMİ ve ADİYAD SURESİ'nde
ZİKREDİLEN KAVİM KİMDİR?

Diğer taraftan, Kur'an-ı Kerim'in 7/65, 7/74; 11/50,59,60; 22/44; 25/38; 26/123; 29/38; 38/13; 40/30-31; 41/13-17; 50/12-14; 53/50-51; 69/4-6. ayetle-rinde sözü edilen ve Hz.Nuh Aleyhisseıam'dan sonra yaşayan yiğit bir kavim (40) olan Ad miIleti Mezopotamya'da takriben M.Ö.2800-2280 tarihleri arasında Hz. Hud devri.nde yaşamışlardır (?). Allah'ın emirler'ne ve Hz.Hud'un buyruklarına uymayıp, kum fırtınası ile helak olan Ad kavmi, bir varsayım olarak Akkadlar olamaz mı? Arkaik Sumerler'in ilk şehir devletleri Eridu, Uruk, Ur, Umma, Kiş, Lagaş, Nippur ve Adab gibi tek başına varolma savaşı vereren cemaatlerdir (41). Cemdet-Nasr devrinde Uruk'da Anu mabedi 17x22 m. ebadlarında klasik mabedler İnşa edilmiş, sıvaIı ve boyalı duvarları sebebiyle de beyaz mabed adını almıştır. Adap ve Kiş kralı Mesi. Um, Kiş'de en eski ve ilk saray. inşa ettiren laik bir hükümdar olarak bir kitabede zikredilmektedir (42). Tufan'dan sonradır.

AkadIılar'da bir Adab şehri vardı. Kur'an-ı Kerim'in yukarıda sayılan ayetlerinde de bir Ad miIleti vardır. Ad milleti Hz.Nuh devrinden sonra yaşamış, Hz. Hud dinine inanmadıkları ve karşı koydukları için soğuk ve fırtına ile yok edilmişlerdir43 (Belki de çölde kum fırtınası ile şehir kumlar ~ altında kaldı.) SumerliIer'in dini inanışı, çok tanrılık esasına dayanmaktadır. Fırtına Tanrısı Adad'dır. Bu durumda Ad milletinin Adab şehir devletinin milIeti olduğu akla gelmektedir.

Ad milleti ile ilgili ayetlerin mealini sırası ile inceleyelim, konuyu daha iyi kavrayabiliriz:

A'raf Suresi, 7/65 "Ad milletine de, kardeşleri Hud'ullönderdik: 'Ey mille-tim! Allah'a kulluk edin, O'ndan başka tanrnız yoktur, karşı getmekten sakınmaz mısınız?' dedi." Aynı Surenin 74. ayeti "Allah'ın sizi Ad milleti yerine getirdiğini, olarda köşkler kurup dağlannda kayalardan evler yonttuğunuz yer: yüzünde yerleştirdiğini hatırlayın; Allah'ın nimetlerini anın, yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın" dedi. .

Tevbe Suresi, 9/70. ayet: "Kendilerinden önce olan Nuh, Ad, Semud milletlerinin, İbrahim inilletinin, Medyen ve alt-üst olmuş şehirler halkınm haber. jleri onlara {(etmedi mi? Peygamberleri onlara belgeler getirmişlerdi. Allah onlara zülmetmemiş. Onlar kendilerine yazık etmişlerdir"..

Hûd Suresi 11l50. ayet "Ad milletine kardeşleri Hud'u gönderdik. Şöyle dedi: "Ey milletim! Allah 'a kulluk edin, O 'ndan başka tanrınız yoktur, yoksa, sadece yalan uyduran kimseler olursunuz". Aynı Surenin, 59.60 ayeti: "Bu, Rablerinin ayetlerini bile bile inkar eden, peygamberlerine kafa tutan ve her i-natçı zorbanın emrine uyan Ad milletidir. Bu dünyada da, kıyamet gününde de lanete uğradılar. Bilin ki Ad milleti, Rablerini inkar etti ve yine bilin ki Hud'un milleti Ad Allah 'ın rahmeıinden uzaklaştı (61) Semad milletine kardeşleri Salih gönderdik...".

Hacc Suresi 22/44. ayet: "Ey Muhammed! Seni yalancı sayıyoriarsa bil ki, onlardan önce Nuh milleti, Ad, Semud, İbrahim milleti, Lut milleti ve Medyen halkı da peygamberlerini yalancı saymış ve Musa da yalanlanmıştı. Ama Ben, kafırlere önce mehil verdim, sonra da onları yakalayıverdim. Beni tanımamak nasılmış görsünler."

Furkan Suresi 2/l38. ayet: "Ad, Semud milletleri ile Ress'lileri ve bunların arasında bir çok nesilleri de yerle bir ettik."

Şuâra Süresi 26/123-135. ayetler: "Ad milleti de peygamberleri yalanladL Karde,şleri Hud, onlara: "Allah'a karşı gelmekıen sakınmaz mısınız? Doğrusu ben size gönderilmiş güvenilir bir elçiyim; Allah 'tan sakının ve bana itaat edin. Buna karşı sizden bir ücret istemiyonım; benim ecrim ancak Alemlirin Rabbına aittir. Siz her yüksek yere koca bir bina kurup, boş şeyle mi uğraşırsınız? Temelli kalacagınızı umarak sağlam yapılar mı edinirsiniz? Yakaladığınızı zorbaca mı yakalarsınız? Artık AllahtIan sakının ve bana itaat edin. Bildiğiniz şeyleri size. verenden sakının; davarları, oğullan, bahçeleri ve akarsuları size O vermişıir. Doğrusu hakkınızda büyük günün azabından korkuyorum" dedi"

Ankebut Sûresi 29/38. âyet: "Ad ve Semad.milletlerini de yok ettik. Bunu, olurduklan yerlerden anlamaktasınız. Şeytan kendilerine, istediklerini güzel gösterdi; onları doğru yoldan alıkoydu. Oysa kendileri bunu anlayacak durumda idiler:"
Sâd Suresi 38/13. âyet: "Onlardan önce Nuh Milleıi, Ad, sarsılmaz. bir saltanatın sahibi Fir'avun, Semûd, Lut milleti, Eyke'liler de peygamberleri yalan-lamıştı. İşte bunlar da peygamberlerine karşı birleşen topluluklardır". Eyke'liler, Fenike veya Finikeliler'i ha tırlatmaktadır. (?)

Mü'min Süresi 40/30-31. ayetler: "İnanmış olan adam dedi ki: "Ey mille-tim! Doğ'usu ben sizin için, Nuh milletinin, Ad, Semûd ve onlardan 'sonra ge-lenlerin durumu gibi, peygamberleri yalanlayan toplulukların uğradıklan bir günün benzerinden korkuyorum. Allah kullanna zulüm dilemez."

Fussılet Suresi 41/13-17.ayetIer: "Ey Muhammed! Eğer yüz çevirirlerse onlara de ki: "İşte sizi Ad ve Semûd'un başına gelen kasırgaya benzer bir ka-sırga ile, uyardım". Onlara, önlerinden, artlanndan her yönden: "Allah'tan başkasına kulluk etmeyin" diyen peygamberler gelmişti; Eğer Rabbimiz böyle bir şey dileseydi melekler indirirdi. Doğrusu sizinle gönderileni inkar ederiz" demişlerdi. Ad milleti, yeryüzünde haksız yere büyüklük taslamış, "Bizden daha kuvvetli kim vardır?" demiştİ. Onlar kendilerini yaratan Allah'ın onlardan daha kuvvetli olduğunu görmüyorlardı değil mi? Rezillik azabım onlara dünya hayatında taddırmak için o uğursuz günlerde üzerlerine dondurucu bir rüzgâr gönderdik. Ahıret azabı isedaha çok alçaltıcıdır ve onlar yardım da görmezler. Semud milletine, doğru yolu göstermiştik¦'.

Kâf Sûresi 50/12-14. ayetler: "Onlardan önce Nuh milleti, Ress'liler, Semud, Ad, Fir'avun milletleri, Lut'un kardeşleri, Eyke'liIer, Tübba milleti de yalanlamışlardır; evet; bunların hepsi peygamberleri yalanlamışlardı da ver-diğim söz aleyhlerine gerçekleşmişti" Tubba milleti ilerideki bahislerde göreceğirniz Turukkular -Türkler olabilir mi? Veya Hz.Nuh'un Yares'den torunu olan Tubal kavmi ola bileceği akla gelmektedir?

Necm Suresi 53/50-52.ayetIeri: "İlk Ad milletini, Semûd milletini yok edip geri bırakmayan O'dur. (52) Daha önce de Nuh milletini yok eden 0dur; çünkü onlar çok zalim ve pek taşkın kimselerdi."

Hakka Suresi 69/4-6 ayetleri: "Semud ve Ad milletleri tepelerine inecek bu gerçeği yalanladılar. (5) Bu yüzden Semud milleti zorlu bir sarsıntı ile iyok edildi. (6) Ad milleti de bu yüzden önünde durulamaz dondurucu bir rüzgarla yok edildi. (7) Allah onların kökünü kesrnek üzere, üzerlerine o rüzgarı yedi gün, sekiz gece estirdi. Halkın, kökünden çıkarılmış hurma kütükleri gibi yere yıkıldıklarım görürsün. (8) Onlardan arda kalmış bir şey,görür müsün? (9) Fir'avun, ondan öncekiler ve ait üst olmuş kasabalarda oturanlar da suç işlemişlerdi. (10) Rabbin peygamberine baş kaldırmışlardı. , Bunun üzerine Rableri onları şiddetiarttıkça artan bir şekilde yakaladı. (11-12) Ey insanlar ! Su taşdığı vakit, size bir ibret olmak üzere, anlayışlı kulaklar anlasın diye süzülen gemide, sizi biz taşımışızdır".

Yukarıda arz edilen 13 sure, 35.ayette Ad milletinin yedi gün sekiz gece devam eden şiddetli fırtına ve kasırga ile ortadan kaldırıldığım anlıyoruz. Ad milleti (44) ile Sumerlilerdeki Adad fırtına tanrısı ile Adab şehir krallığı İlişkisi olduğu kanaatini bizde uyandırmaktadır.

Aynca, Sad Sûresi'nin 38/13 ayeti ile Kâf Suresi 50/12-14 ayetlerinde geçen Eyke kavminin Fenikeliler olabileceği, Kâf Süresinin 50l12-14. ayetle-rinde geçen Tubbâ milletinin Yafes'in oğlu Tubal'dan geldiği kanaatini uyandınnaktadır (?).

Kur'an-ı Kerim'in 100.Süresi olan Adiyaı süresinin Ad kavmi ile ilişkisi olabilir mi? 11 ayetten ibaret olan Surenin 1-5.ayetlerinin mealini incelediğimiz zaman bize Türkleri hatırlatmaktadır. Zira tarihte at nallarından kıvılcımlar çıkaran suvariler, genellikle Türkler'dir (45). Türk ırkına akraba kavimlerdir. Çinliler, Türk atlarını elde edip çoğaltmak için oldukça fazla uğraşmışlardır. .

Ayet mealini aynen aşağıda sunuyoruz: "(1) And olsun Allah yolunda koştukça koşanlara; (2) And olsun kıvılcımlar saçanlara; (3) Sabah sabah akına çıkanlara; (4) Ve tozu dumana katarılara,' (5) Hep birden düşman topluluğnun içine dalanlara ki..."

Ayetin XV. asır Türkçesi ile meali ise aynen şöyle:

"(1) Yüğriciler hakkı-çun ya 'ni gaziler atları, at nefesi üni gelmek segirdürken"
(2) dakı od çıkarıcılar hakk çun ya 'ni atlar, toynakları-y-ıla, od çıkarmak,
(3) dakı yağmalayıcılar -ya iviciler- hakkı, subuhda,
(4) pes kopardılar ol vakt toz,
(5) pes girdiler ol vakt bir bölke yâ'ni duşmana,
(6) Bayık adami, Çalabı 'sına sıpasdur.
(7) Dakı bayık ol, şunun üzere tânukdur yâ'ni işine ikrar eyleye,
(8) Dakı bayık ol, hayr sevmeğine yâ 'ni mal katıdur,
(9) Ay, bilmez mi, ol vakt kim depredinildi, ol kim sinlerdedür,
(10) Dakı hâsıl olındı, ol kim gögüzlerdedür? yâ 'ni hayrı şerri dirildi, belürdi,
(11) Bayık Çalabunuz, anlara ol !?lın habarludur (46).



YE'CÜC ve ME'CÜC'ler

Kur'an-ı Kerim'in Kehf SUresi 18l83-97 ayetleri ile Enbiya SUresi 21l96.ayetinde Zü'I-Kameyn vasıtasıyla Ye'cüc ve Me'cüc ismi geçmektedir. Bazı müfessirler Ye'cüc ve Me'cüc'ün Türkler veya Türk boylarından İskitler ol-dugunu, bazı düşünürler, doguda oturan, dilleri bilinmeyen, ahiret gününe yakın zamanda ortaya çıkarak, dünyayı fesada, fitne-fücüra bogarak, Orta--Doğuyu işgal edecek meşhul bir kavim oldugunu savunmuşlardır. Bu fikirlerin kaynagı, Kitab-ı Mukaddes tefsircileridir. Yüzyıllardan beri çözülemeyen çok bilinmeyenli denklemdir(47). Proto- Türk tarihçilerinin seneler önce çözmesi veya kesin şekline kavuşturulması gerekli konulardan biridir. Önce ayet meallerini inceleyelim:

Kehf Suresi 18l84-97.ayetler: "Ey Muhammed! Sana Zü'l-Karneyn 'i sorarlar, O'nu size anlatacağım de (84), Doğrusu biz O'nu yeryüzüne yerleştirilmiş ve her şeyin yolunu öğretmiştik. ( 85 O da bir yol tuttu.(86) Sonunda güneşin battığı yere ulaşınca onu, kara bir suda batar gördü. Orada bir millete rastladı. Zü'l-karneyn ! Onlara azap da edebilirsi, iyi muamelede de bulunabilirsin' dedık. (87-88) O:", Haksızlık yapana azab edeceğiz, sonra Rabbıne döndürülür. O da onu görülmemiş bir azaba uğratır; ama inanıp yararlı iş işleyene, mükâfat olarak güzel şeyler vardır, ona buyruğumuzdan kolay olanı söyleriz" dedi. (89) Sonra yine bir yol tuttu. (90) Sonunda güneşin doğduğu yere ulaşınca, güneşi kendilerine elbise, bina gibi şeylerle örtmedigimiz bir' millet üzerine doğar buldu. (91) İşte bunun gibi, onun yaptıklarının hepsini baştan başa biliyorduk. (92) Sonra yine bir yol tuttu. (93) Sonunda, iki dağın arasına varınca, orada neredeyse hiç laf anlamayan bir millete rastladı. (94) Dediler ki: "Zü'l-Kameyn! Doğrusu Ye'cüc ve Me'cüc bu ülkede bozgunculuk yapıyorlar. Bizimle onların arasına bir sed yapman için sana vergi verelim mi?" (95-96) "Rabbimin bana verdikleri sizinkinden daha iyidir. Bana gücünüzle yardım edin de sizinle onlann arasına sağlam bir sed yapayım". "Bana demir kütükleri getirin" dedi. Bunlar iki dagın arasını doldurunca: . "Körükleyin" dedi. Demirler akkor haline gelince; "Bana erimiş bakır getirin de üzerine dökeyim" dedi. (97) Artık Ye'cüc ve Me'cüc bunu ne aşabildiler ve ne de delip geçebildiler. (98) Zü'I-Karneyn: "İşte bu, Rabbimin bir rahmetidir. Rabbim tayin ettiği zaman gelince onu yerle bir ederler: Rabbimin verdiği söz gerçektir" dedi. .(99) "Biz o gün onları bırakırız, dalgalar halinde birbirlerine girerler. Sûr'a üfleyince hepsini bir araya toplarız."

Enbiyâ Sûresi 21/96.Ayet ise: "Ye'cüc ve Me'cüc'un seddi yıkıldığı zaman her dere ve tepeden boşanırlar" mealindedir.

VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜGÜ ARŞIVİ'NDE
BULUNAN 1094 H.l1682 M.TARIHLI
HAZA-KITAB-I SILSILE-NAME'YE GÖRE
TÜRKLER'IN ŞECERESI

Türk ve Çin ve SakIab ve Hataive Ye'cüc ve Me'cuc: Yafes neslidir."
Hz.NUH

.YAFES
.
Ebu'l- Haris Ye'cüc Me'cuc

Ebu'I-Haş oglu. Maçin
Maçin oglı Koy Han
Koy' Han oglu Nevmiş Han
Nevmiş Han oglı Koy Han
Koy Han oglı Batimur Han
Batimur Han (oglı) Kurluga
Han Kurluga Han (oglı) Kurcul Han
Kurcul Han (oglı) Süleyman Han
Süleyman Han (oglı) Karaoglan Han
Komaş Han
Amûdi Han
Elcef Han
Karacad Han
Carsuga Han
Kurtulmuş Han
Sevinç Han
Tugrul Han
Baysu Han.
Hamûn Han
Ayloğmuş Han
Tugrul Han
Baybek Han
Yalvah Han
Baysub Han
Argun Han
Gökalp Han
Munh Han
Kanı Han
Tugrul Han
Yamak Han
Kızılboga Han
Kasrı Han
Turc Han
Yektemur Han
Kasyadı Han
Artu Han
Gücbek Han
Başboga Han
Başok Han
Toktemul Han
Sûga Han
Baki Aga
Kaynatun Han
Turga Han
Aykanlug Han
Bayındır Han
Kızıiboga Han
Kayaalp Han
Kayaalp oglı Süleyman
Süleyman oglı Ertugrul
Osman Gazi

Hz. Nuh'un oğulları, Tevrat, Tekvin 10/1-15'de aşağıdaki şekilde anlatılır:

"Nuh'un oğulları Sanm, Ham ve Yafet'in zürriyeti bunlardır: ve Tufan'dan sonra onlara oğullar doğdu.

Yafet'in oğulları: Gomer, Mecüc ve Maday, ve Yavan, ve Tubal, Ve Meg-şek, ve Tiras. Ve Gomer'in oğulları: Aşkenaz, ve Rifat ve Togarma. Ve Yavan'ın oğulları: Elişa, ve Tafşiş, Kittim, ve Dodanim". Memleketlerinde herbiri diline göre milletlerin adaları bunlardan bölündüler.

"Ve Ham 'ın oğulları: Kuş ve Mitsraim ve Put, ve Kenan. Ve Kuş'un oğuI-lan: Seba, ve Havila ve Sabta ve Raama ve Sebteka; ve Raamın oğulları Seba, ve Dedan. Ve Kuş Nimrodun babası oldu; o yeryüzünde kudretli adanı olmağa başladı. O Rabbın indinde kudretli avcı idi; bundan dolayı Rabbin indinde Nimrod gibi kudretli avcı denilir. Ve onun krallığının başlanğıcı Şinar diyarında Babil, ve Erek, ve Akad, ve Kalne idi. O diyardan Aşura çıktı, ve Ninive'yi ve Rehobot-iri, Kalahı, ve Ninive ile Kalah arasında Resan'i bina etti; Büyük şehir budur. ve Masrainı, Ludiler'in ve Anamiler'in ve Lehabiler'in ve Naftuhilerin, ve Patrusiler'in ve Kasluhiler 'in (Filistinliler bunlardan çıktı ve Kaftoriler 'in babası oldu".

XVII. yüzyıl Çağatayca'sının parlak temsilcisi, Ebu'l Gazi Bahadır Han'ın 1660 M. tarihinde tamamladıgı Şecere-i Terakime adlı eserde Nuh'un 0ğulları anlatılmaktadır (48).

"... Yerden su çıktı gökten yağmur yağdı, yeryazündeki canlılann hepsi gark oldu.
Nuh Peygamber, üç oğlu ve iman getiren seksen kişi ile gemiye bindi. Bir nice aydansonra yer, Tanrı Teâlâ emri ile, suyu kendisine çekti. Gemi, Musul denilen şehrin çok yakınında Cûdi denilen dağdan çıktı.Gemiden çıkan insanların hepsi hasta oldular. Nuh Peygamber üç oğlu ve üç gelini ile iyileştiler. Onlardan başka insanların hepsi öldüler.Ondan sonra Nuh Peygamber, üç oğlunun her birini bir yere gönderdi. Ham adlı oglunu Hindistan ülkesine gönderdi. Sam adlı oğlunu İran memleketine gönderdi ve Yafes adlı oğlunu Kuzey Kutbu tarafına gönderdi. Ve üçüne dedi ki: İnsanoğullarındansiz üçünüzden başka kimse kalmadı. Şimdi üçünüz üç yurtta durun. Ne zaman çoluk çocugunuz çoğalırsa, o yerleri yurt kılıp olurun, dedi".
.
"Yafes'e bazıları peygamber idi demişler ve bazıları peygamber değil demişler. Yafes babasının emri ile Cudi Dağı'ndan gidip Itil ve Yayık suyunun yakasına vardı. İkiyüzelli yıl orada durdu, sonra vefat etti. Sekiz oğlu var idi. Çocukları pek çok olmuşıu. Çocuklarının adları şunlardır: Türk, Hazar,Saklap, Rus, Ming, Çin, Kimeri, tarih".

Yafes öleceği sırada büyük oğlu Türk'ü yerine oturtup, diğer çocuklarına dedi ki: Türk'ü kendinize Padişah bilip, O'nun sözünden çıkmayın, dedi. Türk'e Yafes oğlu diye lâkap takdılar. Çok edepli ve akıllı insan idi.. Babasından sonra bir çok yerleri gezdi ve gördü. Sonra bir yeri beğenip orada oturdu. Bu gün o yere Isığ Köl derler. Çadır evi (otğaı) o çıkardı. Türkler'in içindeki bazı adetleri var, ondan kaldı.

Türk'ün dört oğlu var idi. Birinci T ü t e k, İkinci, Ç i g i l (Çekel), üçüncüsü Barsçak (B e r s e çar), dördüncüsü A m i a k (Emlak). Türk ölecegi sırada Tütek'i kendi yerine padişah kılıp uzak sefere gitti. T .ü t ek, akıllı ve devletli iyi padişah idi. Türk içinde çok adetleri o peydalı idı. Acem padişahlarından ilki Keyumers ile muasır idi. Günlerden birgün ava çıkıp, geyik öldürüp, kebab kılıp, yiyip oturmuştu. Elinden bir doğram iet yere düştü. Onu alıp yiyince ağzına çok hoş tad geldi. Çünkü o yer tuzla idi. Yemeğe tuz koymağı o çıkardı bu tuz adeti ondan kaldı. ikiyüz kırk yıl ömründen geçtikten sonra oğlu Amılca Han'ı kendi yerine oturtup gidilse gelinmez denilen şehre gitti".

xx. Yüzyılda, Türk Tarihi konusunda en iyi ve detaylı şekilde eğilen rahmetli Prof. Dr. İbrahim Kafesoğlu, "Türk Adı, Türk Soyu, Türler'in AnaYurdu ve Yayılmalan" adlı makalesinde şöyle demektedirde:

" ... bilindiği üzere Tevrat'ta nakledilen eski ananelerde Türk soyu ( Ham ve Sam'dan değil, Yafes'den türemiş olarak) beyaz ırktan gösterilmiştir. Turan tipine örnek olan Orta A.sya, Maveraünnehir ve diğer Yakın-Doğu Türkleri beyaz tenli, koyu parlak gözlü, değirmi yüzlü ay yüzlü, badem gözlü, endamlı, sağlam yapılı erkek ve kadınları ile (Gök-Türk Prensi Kül Tegin'in büstü Orta çağ kaynaklarında güzelliğe misal olarak gösterilmiş, hatta İran edebiyatında "Türk "sözü güzel insan" manasında alınmıştır (49).

530 H. / 1126 M. yılında yazılmış olup müellifi bilinmeyen Mücmel el--tevârih adlı eserde (50) Türkler'in soyu ile ilgili olarak aşağıdaki bilgiler aynen verilmektedir:

.. Onbirinci Bab.. Türkler'in Nesebleri ve Doğu Hududunda Onların Zikri Hakkında:

Şöyle okudum: Nuh Peygamber Tufan'dan sonra yeryüzünü cocukları arasında paylaştırınca (s. 98) Arabistan, iki Irak, Yemen'i Sam'a, Mısır, Yu-nanistan, Kıbt, Nebat, Berber ülkeleri, Hindistan ve Zingibar'ı Ham'a verdiği gibi, Ceyhun tarafından hepsini Yafes'e verdi. Bu toprakların insanları soy-larını bunlardan aldilar. Biz tekrar Yafes bahsine gelelim. Şöyle rivayet 0-lunurki; Yafes bubasının yanından ayrılmak isteyince, ona "Ey Allah'ın 'peygamberleri bana verdiğin memleketin suyu az, kendisi harap. Bana bi dua öğret ki yağmura muhtaç olunca Allah'a dua ile yalvarayım. Allah bize cevap versin" dedi. Nuh peygamber dua etti ve Allah ona bir ad (dua) ilham elli. O da bu adı oğluna öğretti. Yafes bu adı (duayı) bir taşa kazıdı. Nazarlık gibi boynuna asıp gitti. Ne zaman bir ihtiyaç için Allah'ı bu ad ile anarsa kar veya yağmur yağar; tekrar bu adla Allah'ı anarsa kar ve yağmur dururdu. Yafes'in yedi oğlu vardı. Bunlardan birincisinin adı Çin, ikincisinin adı Türk, üçüncüsünün adı Hazar, dördüncüsünün adı SakIab (Slav), beşincisinin adı Rus, Ye'cüc ve Me'cüc'un babası olan altıncısının adı Misek, Bulgarların ve burtasların babası olan yedincisinin adı Kemari idi. Bu çocukların her birinin nesli ve sülalesi kaldı. Her birinin bir çcşit dili vardı. Doğu taraftaki Ceyhun iklimini aralarında paylaştılar. Yerler edindiler. Allah'ın izniyle bunun tafsilatından kısaca bahsedelim.

Bu oğulların tabiatına gelince; Çin çok akıllı ve terbiyeliydi. Hazar sakin ve az konuşurdu. Rus hilekar, gafil ve utanmaz (ihtiyatlı) biriydi. SakIab (Slav) yumuşak kalbliydi. Misek pek yaşamamıştı. Onun oğlunun oğlu Guz (Oğuz) hile ve hurda doluydu (kurnazdı) Dedesi Yafes onu oğullarından daha çok severdi. Kemâri oyunu seven, ava ve İşrete düşkün biriydi. Türk edepli, akıllı ve doğru kalpliydi. Şimdi bunlara dair haberlerden bahsedelim:
- .

Türk bin Yafes'in Haberleri:

Türk doğuyu dolaştıktan sonra bir yer buldu. Bu yerin adı Sükûk'dü. Türkçe'de Süğük derler. Burada küçük bir deniz, sıcak su, çok çeşmeler vardı. Yakında çok otIu, hoş suları bulunan bir dağ bulunuyordu. Türk Allah'a şükrettikten sonra o yerde mekân tuttu. Yafes'in oğulları arasında Türk ve Hazar akıllıydılar. Öteki oğullarında hiç hayır yoktu. Sonra geceleyin bu dağın başında bir ateş peyda oldu. Ertesi gün Türk dağın başına çıktı ve ateşten hiç bir iz görmedi. Fakat orada iyilik, hoş ve şen otlaklar (çayırlar) buldu ve memnun oldu.

Bu dağa Endük-ert adını verdi. Bu gün dahi böyle derler. Sonra, ağaç-lardan otlardan evler yapılmasını emretti. Bundan sonra hârgâh ve gereken şeyleri yaptılar. Emretti. Koyun postundan kaba, külâh yaptılar. Hâlâ bu âdet devam eder. Türk'ün orada bulunduğu sırada tâli (yıldız) aslan burcundaydı. Bu saatin efendisi Merih Ay ve Zühre ile beraber yay (kavs) daydı. Türkler'in kan dökücü ve güzel yüzlü olmaları bundandır. Türk'ün Tütel, Çigil, Bars Hân ve İlâk gibi çocukları vardı. Bu günkü Bars Hanlar, İlâklar ve Çiğiller bunların çocuklarıdır. Anlattıklarına göre Tutel bir gün av sahasına gitti, bir şey yiyordu. Buranın zemini tuzdu. Lokması elinden düştü. Bunu yerden alıp yedi. Tadını güzel buldu. Ondan alıp getirmelerini ve yiyeceklere koymalarını emretti. Bu âdet kaldı. Gerçeği Allah bilir.

Hazar bin Yafes'in Haberleri:

Söylediklerine göre Hazar'a Etel Nehrinin kenarı diğer yerlerden daha hoş geldi. Burada Hazarların şehrini kurdu. Bu ülkeye Hazar ülkesi dendi Burada kışlar sert geçer. Hazarlar kışın şehirde, yazın kırlarda otururlar. Hayvanları otlaklara giderler. Bunların darıdan başka ekini yoktur. Ayrıca, bu dağlarda sayısız tilkiler bulunup, bunları yakalarlar. Hazar onlara bu postlardan kışın örtünmelerini ve diğer yerlere götürüp satmalarını emretti, (s. 101) Sonra Hazarların bir çocuğu öldü. Onun için ne yapacaklarını bilemediler. Zira, babası Yafes, kardeşi Mişek her ikisi de Ceyhun'da boğulmuşlardı. Sonra, "Ben çocuğumu için Ceyhun ırmağının aksine bir tedbir alayım" dedi. Emretti, odun topladılar. Bütün çocuklarını ve insanları çağırdı. Sekiz telli bir tanbur yapmışlardı Hepsi çaldılar. Şarkı söylediler ve eğlendiler. Sonra, oğlunun cesedini ateşte yaktı. Bu âdet kaldı. Kitab-ı Memalik ve Mesalik'te okudum bu şekilde yazılmıştı. Hazarlar buradaki ormanlardan çok bal elde etti. Bundan çeşitli şeyler yaptı. insanın giyinmesi için mahfurlar, cacimler ve burada imal edilen zarif şeyler yapmayı öğretti. Nesli çoğaldı. Bunun. oturduğu yerin talii (yıldızı) Başak Burcuydu. Bu sırada Ay terazi burcu'nda ve saatin sahibiydi.

Rus bin Yafes'in Haberleri:

Rivayet ederler ki, Rus ile Hazarlar'ın anaları aynıydı. Rus çok dolaştı, fakat kendisinin hoşuna giden bir yer bulamadı. Hazar'a mektup yazdı. Onun ülkesinden yerleşecek bir köşe istedi. Rus dolaştı, çok büyük ve çok küçük olmayan, toprağı rutubetli, havası kötü kokulu bir yer buldu ve burada yerleşti. Burası ormanlık ve zahmetli bir yerdi. Asla hiç kimse buraya ulaşamadı. Ancak, Keyhüsrev. Luhrasifi Hazarlar'a ve Alanlar'a gönderdiği sırada, babası Luhrasifin emriyle Guştasif ulaştı. İnşallah bundan bahsedeceğiz. Sonra şöyle derler: Rus'un bir oğlu vardı. Birisi ile çarplştı ve başı yaralandı. Başı kana bulanmış bir halde babasının yanına vardı. Babası "Git, elinle intikamını al." dedi. oğlu da böyle yaptı(s.10) Bu adet onlar arasında kaldı. Aralarından biri yaralansa, intikamını almadıkça rahat etmez. Bütün alemi ona versen yine bundan vazgeçmez. Onlardan kimse birbirine yardım etmez. Birinin bir çocuğu doğarsa, babası onun karnı üzerine kılıcını koyar; "sana bırakacakım miras budur" der. Ruslar, insan öldürücü, hileci ve kıskanmayan kimselerdir. Bunların oturduğu yerin talii (yıldızı) Yengeç Burcu'dur. Bu saatin sahibi Müşteri'dir.

Guz bin Mesil (Mişek) bin Yafes:

Sonra, Guz Bulgar'ın kıyısında yer tuttu. Burası şimdi Guz ülkesidir. Guz, amcası Türk ile savaştı. Bu savaşın sebebi şuydu: Yafes Ceyhun Nehrinde ölünce, Nuh Peygamber'in, amcasına verdiği taşı kendisine teslim edilmiş olan Guz aldı. Kardeşleri toplandılar. Herkes, taşı kendisinin olmasını istedi. Sonunda kurra çekmeye karar verdiler. Guz, hileci ve kurnaz bir kişiydi. "Yarın kurra çekelim" dedi. O gece bahsedilen taş gibi bir taş yaptı. Kimse bilmeden yeni taşın üzerine esas taşın üzerindeki yazıyı kazıdı (nakış yaptı). Sonra, kura çektiler. Taş Türk'e çıktı. Guz ona "Ey amca, sen bu taşa daha layıksın" dedi. Ve sahte taşı ona verdi. Bunlar yurt tuttular. Bu kurranın üzerinden 120 sene geçtikten sonra Guz'un oğulları çoğaldı. Oğullarının en büyügü Beygu idi. Türk'ün ülkesine yağmur yağdırması gerekti. Bahsedilen taşı çıkardı. Dua etti. Hiç yağmur yağmadı. Hayrette kaldı. Guz'un hile yaptığını anladı. Yaşca Guz, amcasından daha büyüktü. Türk, Guz'a mektup yazarak hilesinden dolayı serzenişte bulundu. Guz ise, sert cevaplar verdi. "Yalan söylüyorsun. Siz Allah 'ı incittiniz, duanızı kabul edmedi" dedi. Türk, gücü yettiği kadar birşeyler söyledi (?). Bir müddet sonra Guz'un yağmura ihtiyacı oldu. Nuh Peygamber'in Yafes'e verdiği taşı çıkardı. Ve dua etti. Allah onlara yağmur verdi. Türk bu haberi duyunca harbe hazırlandı. Bunların arasında savaşlar oldu. (s.ıo3) Dlüşmanlık meydana geldi.. Harpte Beygu öldü. Bunun hikayesi vardır. Bizim ise maksadımız neseb ve ikamet edilen yerlerden bahsetmektir. Yafes'in çocukları ve Türk cinsleri arasında böyle sebeblerden dolayı düşmanlıklar çıkması zilletlerinin sebebi oldu. Henüz kin ve düşmanlık bunlar arasında kalkmamıştır ve kalkınaz da.

Şöyle okudum: Çin çok akıllı ve bilgili bir kişiydi. Bir çok şeyler ele geçirdi ve bunların özelliklerini öğrendi.. Bu elde ettigi şeyler arasında gök gürültüleri taşları da vardı. Bunun bahsi malumdur. Zamanımızda dahi kahin, falcı ve zecrci, koyun taragı falını bilenlerin çoğu Çin'in huzurunda toplanırlar. Guz ile Türk arasındaki savaşları duyunca Çin falcılarından ve bilginlerinden 10 kişiyi Türk'ün yanına gönderdi. Ona bir taş için savaş yapmamasını tavsiye etti.. Ona başka hediyeler de gönderdi. Türk bundan memnun kaldı. Bu sırada Türkler'den bazı kişiIer bilgi sahibi olan Çinliler'den koyun tarağı falını ögrendiler. Fal ve zecr elde ettiler, Türk ağabeyisinin çocuklarından zikredilen cevabı alınca iyi bir karşılık verdi. Türkler'in arasında bu cins falcı bilgili insanlar çoğaldı. Bunlara "Kam" derlerdi.

Şöyle okudum: Ham'ın ogullarından semeni (Şamanist) Hindû gelip, Türkler'e putperestligi öğretti. Türk hariç, bütün kardeşler putperestliği kabul ettiler. Türk putperesıliği kabul etmedi. Türk ölünce ogulları padişahlık için birbirlerine düştüler, aralarında düşmanlık meydana geldi.

Kitapta Yafes oğlu Saklab'ın haberlerinin tafsilatı da yazılmıştı. Bunu şöyle buldum: Yafes henüz (s.l04) Babil'de (52) babasının yanındayken bir oğlu dünyaya geldi. Çocugun anası doğumdan hemen sonra öldü. Bütün gün çocugun içecek sütü yoktu. Bu sırada bir köpek yavrulamıştı. Bu çocuğa bu, köpegin sütünden verdiler (53). Çocuk bu sütü içti ve çok hoş buldu. Bir müd- det sonra çocuk büyüdü. Dişleri ve pençesiyle insanı tırmaladı. Büyüyünce köpek huyunu gösterdi. Konuşmak için insanların üzerine sıçradı. Sonra, Yafes ona yakınlarından bir kadın verdi. Bunların çocukları doğdu. Bu çocuğa Sakiab adını verdiler. Bahsedilen köpek ölmüştü. Saklaib dedesiyle Ceyhun tarafına gitti. Yafes'in çocuklarından her .biri bir tarafa gidince, Sakiab da yurt edinmek için Rus'un tarafına gitti. Rus, ona "Burası dardır" dedi.

Kemari ve Hazar da aynı şekilde olumsuz cevap vcrmişlerdi. Bunların arasında harb oldu. Sakiab yenildi. Slavlann bugün oturduklan yere gitti. Bu-rayı makam tutup bunlardan kolaylıkla intikam alma yolları arayayım" dedi. Yerin altında evler kazdılar. Kışın soğuktan bu evlerden dışan çıkmadılar. Hava yerin altındaki evlerde de soğuktu. Çok odun ve büyük taşlar getirmelerini emretti. Bu taşları ateşte kızdınyorlar ve üzerlerine su döküyorlardı. Bu yerden buhar kalkıyordu. Bu buhar sebebiyle yerin altındaki dehlizler ısındı. Rahata kavuştular (54). Şimdi halen kışları böyle yaparlar. Bu toprakları imar ettiler ve tüccarlığı meslek edindiler. Bunların si retinden Luhrasif'in haberlerinde bahsedilecektir.

Kemari bin Yafes'in Haberleri:

Çin babasının yanından ayrıldığı sıralarda Kemari de onunla beraber ay-rıldı. Yolda saparak bir gün Bulgarlar'ın bulunduğu yerde kaldı, burasını yurt edindi. Burasının toprağı boştur. Ormanıar, dağlar ve bozkırlar vardır. Kemari 'nin oğulları vardı. Bunlardan biri Bulgar'dı Burasına onun adım verdiler. Onun diğer oglu Burtas'dır. Bunlar buraları mamur ettiler, Burtas, Bulgar'ın bir kenarınd ayrı bir yer tuttu. Burada makbul tilkiler, samur, sincap, kakum vs. bulunuyordu. Bunları yakalayıp (s.105) ticaret için postlarını şehirlere götürmek için çarelere başvurdular. Bu adeti devam ettirdiler. Bu ülke böylece mamur oldu, nesilleri çoğaldı...

Şöyle okudum: Türkler'in bedenlerinde kıl az bulunur. Bunun sebebi şudur: Yafes çocuk iken şiddetli bir hastalığa yakalandı. İhtiyar bir kadın onun anasına "Karınca yumurtası bul, Bunu ezerek kur (55) "sütüyle yoğur. Üç gün bundan ver. Yiyince iyileşir" dedi. Bu sırada Sam bin Nuh'un dişi bir kurdu vardı. Bu kurt, birkaç gün önce yavrulamıştı. Yafes'in anası karınca yumurtasını getirip, kurdun sütüyle karıştırdı. Ve bu karışımı Yafes'e verdi. Yafes hastalıktan kalktı. Karınca yumurtası yediği için vücudunda hiç kıl yoktu. Bunun delili şudur: Nereye karınca varırsa, orada hiç nebat bitmez. Yafcs'in çocukları onun neslinden geldikleri için hışım sahibi ve kindar olurlar. Hışım bunların bedenlerinden mesamelerle çıkacak yer bulamaz. Zira, bunların bedenlerinde kıl yoktur. Bedeninde çok kıl bulunan insanlar kızarlarsa çabuk sakinleşirler. Hışım onların mesamelerinden çıkar. Türkler'de ise bu yoktur. Daha sonraları bunların çocuklarından Kimak, Kırgız, Bars Han, Burtas, İlâk vs. gibi sayısız' kabileler ortaya çıktı. Bunların hepsi birbirleriyle düşmandır ve harp halindedirler. Feridun Şah bin Neriman, ile oğlu Tur'u hükümdarlık yapması için doğuya gönderdi. Bunlar orada kaldılar. Tur'a dair haberlerden yeri gelince bahsedilecek. Tur'un hükümdarlık işi iyi gidince orada kaldı. Ondan Zadşem, Zadşem'den Pesenk dünyaya geldi. Afrasyab Türkistan'a. Hindliler'e ve Rumlar'a galip geldi. Bir kaç defa İran'ı mağlub etti. Biz Allah'ın yardımıyla bunların nasıl olduklarından bahsedeceğiz.


YE'CÜC ve ME'CÜC'LER

Ye'cüc ve Me'cüc, Kur'an-ı Kerim'in Kehf .ve Enbiya Surelerinde, Hz. Zü'l Karneyn adı vasıtasıyla geçmektedir. Silsile-Naimeler Türk, Cin, Saklab ile' Hitay ve Ye'cüc-Me'cüc Hz. Nuh oğlu Yafes nesIindendir (56) demektedirler. Ferit DevelIioğlu, Ansiklopdik lügat'inde, kısa boylu kavim, Çinliler, şekIinde açıklamaktadır (57). el- Yakabi, Hz. Nuh'un oğlu Yafes'in Doğu ile Batı arasına indiğini, beş oğlu bulunduğunu, Me'cüc'dan, Ye'cüc ile Me'cüc'ün meydana geldiğini ve dünyada şer olduklarını açıklar (58). Yahya bin Sellam eserinde, "Yunus bin İshak o da babasından naklen bana baliğ oldu ki, Onlar Ye'cüc ve Me'cüc oKullan olan Türklerdir (59). ez-Zamahşeri, Ye'cüc ve Me'. cüc Yafes oKullarındandır, denilir ki Ye'cüc Türklerdir, Me'cüc ise el-Ciyl ve edVeylemlilerdir (60). et-Taberi, Ye'cüc ve Me'cüc'ün Türkler'in amca oi?lu olduKunu yazar61. ilıvan-ı Safa Risalelerinlk, Beşinci iklimden bahsederken, onun hududları Dol?udan başlatılıp Ye'cüc ve Me'cüc beldesin in ortası ile Türk beldelerinin ortasından geçer (62) İbn Kesir, "Onlar seddin arkasından terkolunduk. lan içın Türk diye tesmiye olunduklarını yazar (,63). NesefiTefsirinde, her ikisi de Yafes oğludur, veya Ye'cüc Türkler, Me'cüc ise el-Ciyl ve Deylemlilerdir (64). Fahruddin er-Rfizi, Bu iki şeyin hangi kavim olunduğunda ihtilaf edindi. Denilir ki bu ikisi Türkler'dir. Yine denildi ki, Ye'cüc Türklerdir. Me'cüc ise, el Ciyl ve Deylemlilerdir (65) Ebu Hayyam, Ye'cüc ve Me'cüc, Adem oğludur ve iki kabiledir. Onların Yafes bin Nuh oğulları olduğu söylenir. Ye'cüc Türklerdir (66). et-Taberi ise, Türkler'in babaları olan Yafes oğulIarındandır, der. es-Süddi, Türk der, el-Kurtubi, Südi ve Dahhak'tan naklen Türk olduklarını, Seddin arkasına bırakılmış olmalarından dolayı Türk ismini aldıklarını belirtir. el-Hazin, onlar Nuh oğlu Yafes evIadıdır. Türkler de onlardandır (67), der.

Tevratta ise, Tekvin 10/2 "Yafes'in oğulları: Gomer ve Me'cüc ve Maday ve Yevan ve Tubal ve Meşek ve Tiras" olarak geçer.

İncil'de Yuhanna'nın Vahyi 20l7-8 "Ve bin yıl tamam olunca, şeytan zin-dandan çözülecektir. Ve yerin dört köşesinde olan milletleri, Y'e'cüc ve Me'cüc-'a, saptırmak ve onları cenk için bir ataya toplamak üzere çıkacaktır. Onların sayısı denizin kumu gibidir" demektedir.

Köprülü Kütüphanesi 1623 numarada kayıtlı Mccmua'nın 209b-210b va-rakları arasında Türk ülkeleri anlatılırken, Tuğuzguz ülkesi bahsinde Ye'cüc ile Me'cüc ülkesi hakkında şöyle denmektedir (68):

"Burası Ye'cüc ve Me'cüc Seddine bitişik büyük ve geniş bir ülkedir. Bun-ların büyük bir devleti, kalabalık bir orduları vardır. Bunlar dokuz kabileye ayrılır. Hükümdarlarının, senenin günleri sayısınca 360 cadyesi, devletlerle münasebetlerinde istihdam etmek için seçtiği 1000 adamı vardır... Ye 'cüc ve Me'cüc inşaat devam etmekte sanıp da harekete geçmesinler diye, hükümdar Sedd'e muhafizlar koymuştur. Bunlar kalkanlara vururlar. Tuğuzguz ülkesinde yeryüzündeki dağların en yükseği bulunur (69). Bunlar bu dağda dua ederler, a-daklar adarlar, kurban keserler. Ertesi sene aynı yere geldikleri zaman bırak-tıkları kemiklerin ve küllerin olduğu gibi kaldığını, rügarlarlar ve yağmurlar tarafından değişikliğe uğatılmadığını görürler".

Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya Bölümü 3167 numarada kayıtlı, Avfi'nin Cemi' el-Hikâyat adlı eserin 278a varağında ise Ye'cüc ülkesi şöyle tarif edilir:

. "... Hadra kalesinden Şervan şehrine batı istikametinde 6 konaktır. Harda'dan Mrkaya denen daKa ise 7 gündür. Ye'cüc ve Me'cüc'u kuşatan bu dağ olup etrafı diktir. Kimse asla bu dağa çıkmaz. Çıksa bile buz tutmuş karlar sebebiyle başına varamaz. Bu karlar asla erimez. Zira, bu dağın başı daima sislidir. Hiçbir zaman bu sis kalkmaz. Bu dağın arkasında Ye 'cüc ve Me 'cüc ülkesinin şehirleri bulunur. Bu dağdaki uçurumlarda barınan çok miktarda yılan vardır. Bunların hepsi zararlıdır. Bunlar dağın başına çıkmaya mani olur. Bir kişi bu dağın tepesine çıkmak isterse, iki iki günde çıkamaz. Daha fazla günde çıkabilir. Bazı insanlar bu dağın başına çıkıp arkasındakileri görmek için tırmanırlar. Ya hayvanların zararı veya arkasındaki milletlerin :yakalamaları sebebiyle geri dönemezler. Nadiren dönenler (278 b) geceleyin dağın arkasındaki arazide çok miktarda ateş gördüklerini haber verirler. Gündüz ise, devamlı sis ve seraptan başka bir şey görünmez..., (70).

İştahri'nin Mestâlik el - Memâlik adlı eserinde ''... Ye 'cuc ve Me'cuc'ler Kimaklarla Sakalibe arasından seçtikten sonra kuzeyde kalan yerlerdir. Onların gerçek yerini ve ülkeleri ancak Allah bilir. Kırgızlara gelince, onlar Tokuz Oğuzlar, Kimaklar ve Okyanus arasında kalan yerlerdedir" denmektedir (71).

İbn Havkal, Sûrat al-Arz adlı eserinde H...Okyanus sahilini tutup içeriye doğru gelince Ye 'cuc ve Me'cuc ülkesine ulaşırsın. Sonra, Sakâlibe ülkesinin arkasından İç Bulgarlar'ın ve Slâvlarin ülkesine geçersin... Ye'cüc ve Me 'cüc ülkesinden Bulgarlar'a ve Sakalibe ülkesine kadar 40 konak kadardır... Bu deri-lerin büyük bir yekûnu Ruslar'ın ülkesinde istihsal edilir. Onlara ve ülkelerine Ye'cüc ve Me'cüc tarafından iner. Bazan Bulgarlar'a kadar çıkar. Ruslar'ın Bul-gar ve Hazaran'ı tahrip ettiği 358 yılına kadar durum böyleydi. Haremliler Bulgar ve Slavlar'a çok girip çıktıkları, onlara sefer yapıp yağmaladıkları ve esir aldıkları için¦" şeklinde tarif eder (72). İbn Havkal adı geçen eserin Maveraün-nehir bölümünde: H... Slâvlar'ın, Hazarlar'ın ve bunlara komşu Türklerın kölelelerinin çoğu onarın ülkesine gelir. Onar arasında ipek ve yün getirnıek için Ye 'cüc ve Me 'cüc taraflanna gden tüccarlar vardır. Sakallı kişiler, Ye'cüc ve Me'cüc ülkesine giremez. Onların çoğunun yanaklarındaki tüyler ve bıyıkları kısadır. Ye'cüc ve Me'cüc'un Kâf dağı (Ehl el-Gâf) halkı sakalsız ve bıyıksızdırlar. Onların yanına gür saçlı biri varırsa, ülkesine vardığı Ye'cüc ve Me'cüc hükümdarı onun sakalını ve bıyığını yolar. Sonra, ona iyilikte bulunup zenğin eder. Ceyhun üzerindeki kûrereler zikredilenlerdir. (73).

Ibn el-Fakih, Kittâb el-Büldan adlı eserinde,"... Hazar ülkesinden Ye'cüc ve Me'cüc Seddi'nin bulunduğu yere iki aylık yol tutar... Ye'cüc ve Me'cüc 24 kabiledir. Bu kabileden biri gazadaydı. Bu kabile Türkler'dir. Zü'I-Karneyn kalan 23 kabilenin önüne meşhur Seddi yapmlştır. Mukatil b. Süleyman '' Sed'in dışında terk edildikleri için onlara Türk dendi" der ( 74).

Ebû Seyd el-Belhi, el-Bed' ve'Târih adlı eserinin Türk Kavimleri faslında "...Çin, Ye'cüc ve Me'cüc, batıarında Çeyhun'un çıkıktığı yerden döküldüğü yere kadar Mavera'ün-Nehir, kuzeylerinde yine Türklerden bir sınıf olan Tokuz Oğuzlar, hayvanlar ve yırtıcı gibi vahşi ve ürkek insan grupları bulunur. Bu grupların kuzeyinde çöller, AIlah 'tan başka kimsenin bilmediği yerler ve soğuk topraklar yer alır. Türk ülkeleri Rûm Denizinin bir ucuna ve Cürcan'a kadar uzanır. Ebu Abdurrahman el-Endülüsi 'yi Mekke 'de şunları anlatırken duydum:

"Türkler'den bir maceraperest mâiyetiyle Endelüs hududlarına kadar vardı. Oradan esir ve hayvan ganimet alıp götiirdü. Bunları takibedenler, aralarından birini yakaladılar. "İlk gördüğümüz Türk budur" dediler...( 75).

Yakut el-Hamavi'nin Mu'cem el-Büldan adlı eserinde, Bazı kişilerin Ha-zarlar'ı Ye'cüc ve Me'cüc olduğunu söylediğini belirttiği eserinde, Ye'cüc ve Me'cüc Seddi'ni şöyle anlatır:" ...Ye'cüc ve Me'cüc 22 kabiledir. Türkler bu 22 kabileden biridir. bu Sed hakkındaki meşhur hikayelerden biri Sellam el-Tercüman'ın anlatlıklarıdır. Sellam şöyle der:

"Halife el-Vasik, bir gün uykusunda Zu'I-Kârneyn'in bizimle Ye'cüc ve Me'cüc arasında inşa ettirdiği Sedd'in açılmış olduğunu gördü. Bu Rüyâ onu kor-ttu. Beni huzuruna çağırıp Sedd'in yanına gitmemi görüp haber getirmemi emretti. Yanıma 50 adem, 5.000 dinar, azık ve su taşıyacak 200 katır verdi.

Borcum olan 10.000 dinarı bağlşladı. Samarra'dan Tiflis'te oturan İshak b.İsmail'e hitaben yazılan Halifenin mektubunu yanımıza alarak yola çıktık. Mektupta yolcu edilmemiz, ihtiyaçlarımızın görülmesi ve yolumuz üzerindeki hükümdarlara vazifemiz hakkında mektup yazılması emrediliyordu. İshak bin İsmail'in yanına varınca, ihtiyaçlarımızı gördü ve Serir lkesi sahibine görevimiz hakkında bir mektup yazdı. Seri r ülkesine varınca oranın sahibi Ie-Lan hükümdarına, el-Lan hükümdarı filanşâha, filanşah, Hazar hükümdarına mektup yazdılar. Hazar hükümdarı yanımıza 5 klavuz vererek gönderdi. 26 gün gittikten sonra siyah topraklı, kötü kokulu bir yere vardık. Bu yerin pis kokusuna karşı, kılavuzların tenbihlerine uyğun olarak yanımıza sirke almıştık. Bu yerde 10. gün yürüdük. Sonra harab olmuş şehirlere vardık. Yirmi yedi gün burada yürüdük. Kılavuzlara bu şehirlerin harab olmasının sebeplerini sorduk. Onlar, "Ye'cuc ve Me'cuc tarafından harab edildi" dediler. Sonra, Sedd'in bir geçidine kurulu olduğu dağın yakınına vardık. Biraz daha iIerleyip başka kalelere geçtik. Burada Arapça, Farsça konuşan Kur'an okuyan, mescidleri ve mektepleri bulunan müslüman bir kavim oturuyordu. Bize nereden gelip gidiyorsunuz diye sordular. Onlara Emir el-Mü'minin elçileri oldugumuzu haber verdik. Bizim sözlerimize hayret etmeye başladılar. "Emir el-M 'min'in hâ " diyorlar, biz "evet" diyorduk. Onlar "O ihtiyar mı, genç mi?" dediler. Biz "Genç" dedik. "O nerede bulunuyor " diye sordular. Biz "lrak'ta Samarra denilen bir şehirde oturur." dedik. Onlar "Bunu hiç duymadık" dediler. Sonra bizimle, üzerinde hiç bir bitki bulunmayan düz bir dağa çıktılar. Dağ genişligi 150 zira olan bir vadi ile kesilmişti. Vadinin iki tarafına dağın yamaçlarına iki sütün inşa edilmiş. Her sütünun genişliği dışarıda 25 zira, aşağıda 10 zira çıkmış (yüksekligi 25 zira, 10 zira toprağa gömülmüş-temel olabilir?). Tamamı 50 zira yüksekliğinde olup bakır-demir karışımı olan mezkur kerpiçlerle yapılmış. Bu iki sütüna 120 zira u-zunluğunda 10x5 zira kadarı sütunlar tutturulmuş demir bir derbend yer-leştirilmiş. Bu derbendin üzerine demir-bakır karışımı olan mezkur kerpiçle, dağın zirvesine kadar bir bina yapılmış. Bina gözalabildigine yüksek. Bunun üzerinde demir şerefeler var (gözetleme kulelerini ifade ediyor). Her şerefeniniki yanında birbirine doğru eğilen boynuzlar bulunuyor. Bundan başka, her birinin genişliği 60 zira, yüksekligi 70 zira, kalınlığı 5 zira boyunda demirden, kilitli iki kapı kanadı var. Bunların ikisinin genişlikleri ve yükseklikleri derbent kadar. Kapı üzerinde uzunluğu 7 zira, genişliği bir kulaç boyunda bir sürgü var.Bu sürgü yerden 25 zira yükseklikte. Onun üstünde ondan daha uzun 5 zira kadar genişliginde kilit bulunuyor. Kilidin üzerinde, her biri havan sapından daha büyük 14 dişli 7 zira gen!şliğinde bir anahtar var. Bu anahtar 8 zira boyunda. Halkalarının her biri 4 karış çevreli bir zincire asılı. Zincirin tutturulduğu halka mancınık halkası gibi. Kapı eşiğinin yüksekliği 10 zira uzunluğu sütunlar içinde kalan ve onlardan 5 zira dışa çıkan uçları hariç, 100 zira. Bu ziraıarın hepsi Sevad bölgeside tatbik edilen ziralardır. Bahsedilen kalenin kumandanı her Cuma günü 10 suvari ile kapıya gider. Bu suvariler, kapının arkasındakiler işitsin ve muhafızlar bulunduğunu anlasın diye ellerindeki demir sopalarla defalarca kilide ve kapıya vururlar. Kumandan ve yanındakiler Ye'cüc ve Me'cüc'ün kapıda bir hasar yapmadığını böylece anlarlar. Kapıyı vurduktan sonra, kulaklarını kapıya koyarlar, arkasından bir uğultu işitirler (herhalde tuncun rezonansı). Seddin yanında lkI fersah genişliğinde kocaman bir kale vardır. Kaleyi yapan sanatkarın vaktiyle burada barındığı söylenir. Kapınn yanında 200x200 zira büyüklüğünde iki kale vardır. Bu iki kalenin kapıları üzerinde ne olduğu bilinmeyen bir ağaç bulunur. Bu iki kale arasında tatlı bir su vardır. Kalelerden birinde Sedd'in inşasi esnasında kullanılan demir kepçeler ve kazanlar gibi aletler bulunur. Burada pastan birbirine yapışmış demir kepçelerden kalıntılar vardır. Bu kerpiçler 1,5 zira uzunluğunda, bir karış yüksekliiindedir. Oradakilere Ye'cüc vc Me'cüc'den kimseyi görüp-görmediklerini sorduk. Onlar "Bir defa şerefelerin üzerinde onlardan birkaç kişiyi gördük. Siyah bir: rüzgâr esip bunları bizim tarafımıza attı. Görünüşe göre, her biri 1,5 karış boyundaydı" dediler. Dönerken kılavuzlar bizi Horasan tarafına getirdiler. Yolumuza devamla Semerkand'ın 7 fersah' arkasına çıktık. Samarra'dan çıktığımız ile oraya dönüşümüz arasında 18 aylık bir zaman geçmişti"

Sedd'e dair haberlerden kitaplarda gördüklerimi yazdım. Rivayetler de-ğişik olduğu için naklettiklerimin doğruluğunu kestiremiyorum diyor yakut el Havavi (76).

Yukarıdaki bilgilerden o tarihlerdeki Arap yazarların Türkler'e bakış açısını anlıyoruz. Görülüyor ki, o tarihlerde Ye'cüc ve Me'cüc ülkesi olarak Çin kasdedilmiştir. Çin Seddi de bu görüşe yön vermiştir. Demir işlenmesi M.Ö. 2500'lere iner. Zü'l-Karneyn M.Ö. IV. asırdan önce yaşamış olması düşünülmektedir. "şu" efsanesi M.Ö. IV. asırdadır. Büyük İskender M.Ö. 330 civarıdır.. Çin Seddi M.Ö.220 tarihlerinde inşa edilmiştir. Dolayısıyla tarihi hakikatler, efsanelerle karışarak içinden çıkılmaz bir duruma girmiştir. Kanaatimizde Mogollar, İç ve Dış Mogolistan üzerinde durulmalıdır. Şimdi Hadiselerde Ye'cüc ve Me'cüc konusuna girelim:

HADİSLERDE YE'CÜC ve ME'CÜC

Sahihü'l-Buhari'de Zeynep binti Cahş şöyle demektedir: "Hz. Peygam-ber bir kerre, lâ ilâhe İllallâh, vukuu yaklaşan şerden dolayı vay Arabın haline. Bugün Ye'cüc ve Me'cüc'an Seddinden şunun gibi bir delik açıldı sözlerini söyleyerek uykusundan uyandı. Ben, ya Allah'ın Resulü, içimizde bunca iyi kim-seler varken biz helâk olur muyuz? dedim. Allah'ın Rasulü, evet, fısk ve fücür çoğaldığı zaman (helak olursunuz) diye cevap verdi.

Sahihu Müslim'de Deccal vasıfları Nevvas bin Sem'an tarafından anlatılırken "Hz. Peygamber bir gün, Deccal'dan bahsederken, sözü Ye'cüc ve Me'cüc 'e getirir... Onlar, her tepeden yürür geçerler. Onların öncüleri Taberiyye Göla 'ne uğrar da onun suyunun hepsini içiverirler, peşlerinden gelenler ise bir zamanlar burada su vardı diyecekler. Allah 'ın Resula ise ve ashabı da o sırada hazır bulunacaklar. Nihayet onların herhangi birine bir öküz başı, bu gün birinizin yüz dinarından daha hayırlıdır,, (78).

Müsnedu Ahmed bin Hanbel'de, İbni Mes'ud'dan gelen rivayette ise, şöyle denmektedir "... Ye 'cüc ve Me 'cüc çıkarlar ve her tepeden saldırırlar, memleketleri çiğneler ve her önane geleni mahvederler. İçilecek her şeyi de içerler. İnsanlar durumdan bana şikâyette bulunurlar. Ben de dua ederim. Allah da onlan helâk eder. Adeta yer yüzü kötü kokuya bulanır. Sonra Allah yağmur yağdırır, hasıl olan seller, onların cesedlerini denize kadar sürükler... ,, (79).

Bu üç hadise karşılık, Türkler'i öven başka hadislerde vardır. Şöyleki:Sahih.i müslim ve Sahih-i Buhari de de zikredilen, "Ebu Said el-Hudri'den naklen" Hz. Peygamber Ramazan'ın ilk on gününde itikâfa girmiştir. Sonra, ortasındaki on günde tentesi üzerinde hasır bulunan bir TÜRK çadırında itikafa girdi (80) şeklinde hadis bulunmaktadır. Yukarıda belirtilen ha-disıerde belirtilen fitne ve fücür yuvası bir milletin çadırında itikafa Hz. Peygamber girer miydi? Hemşehrim,Rahmetli İsmail Hâmi Danİşmend, daha da ileri giderek, "Bu teveccüh o kadar büyütür ki, Hz. Peygamber, bir Kadir gecesi girmiş olduğu keçeden bir Türkmen çadırında itikâfa çekilmiş ve bu suretle Türk kavmine verdiği ehemmiyeti gösternıiştir" (81). Ebu TaIib, meşhur kasidesinde, . "Düşman bizim gücümüze boyun eğip kahroluyor. Halbuki onlar bizim TÜRK ve AFTALİTLER kapılarına sığınmamızı isterler. Allah'ın evi (Kâbe ye) . and olsun ki, sizler yalan söylüyorsunuz. İşleri karmakarışık etmeden ne Mekke'yi terk (nede buralardan Türk yurtlarına göçüp gitmeyeceğiz !) Allah'ın Evi(Kabe'ye) and olsun ki, sizler yalan sözlüyorsunuz. Biz Muhammed'i göğsümüzle siper ederek, O'nun etrafında çarpışacak, O'nu (sonuna kadar) koruyacağız. O'nun etrafında ölmeden, uğrunda çocuklarımızı feda etmeden, O'nu sizlere asla teslim etmeyeceğiz,, (82) demektedir.

Sahihu'I-Buhari de zikredilen bir başka hadis de şudur: "Ebu Hureyreden rivayet edildiğine göre, Hz. Peygamber buyurmuştur ki, Sizler küçük, çekik gözlü, kırmızı benizli yatık burunlu, çehreleri sanki (örs üzerinde döğülmiş ve) üzeri derilerle kaplanmış (sağlm) kalkanlar gibi bir kavim olan TÜRKLERLE çarpışmadıkça kıyamet kopmayacaktır. Yine sizler, kıldan çarık (ve çoraplar) giyen bir kavimle (Türk) çarpışmadıkça kıyamet kopmayacaktır,, (83). Aynı mealde bir hadis de Amr bin Talib'den rivayet edilmektedir (84). Sülemi Ebi Davut da aynı hadisin varyantını. Tekrarlar (85)
.
Abdullah b.Büreyde'nin babasından rivayet ettiği ve Ebi Davut Sülemi'. nin aşağıda belirtilen (86) hadisIe aynı mealdeki Nuayim b.Hammad'ın Kütübü'l-Fiten adlı eserinde zikredilen hadis Türk siyasi tarihi bakımından büyük önem taşımaktadır. Hadis şöyledir: "Hz. Pemamber şöyle buyurmuştur: Benim ümmetimi öyle bir kavim sürüp kovalıyacakıtır ki; Onların yüzleri yuvarlak ve enli, gözleri çekik, ve küçük, çehreleri sanki deri kılıflı kalkanlar gibidir. Onlar üç defa Arabistan Yarımadasına kadar ilerleyeceklerdir. İlk istilâda onların önlerinden kaçanlar kurtulacaktır. İkinci istilâda hücüma uğrayanşlardan bazıları helâk olacaklar ve bazıları da canlarını kurtaracaklardır ( Artık istilâlar sonbulacaktır). İşte onlar Türklerdir. Nefsim yedi kudretinde olan allah'a yemin ederim ki, Türler ( çok yakın bir gelecekte ) atlarını Müslüman mescidlerinin direklerine bağlayacaklardır ( 87)

Bir başka Hadis : '' Hz. Peygamber buyurmuştur ki ; Habeşliler sizinle uğraşmadıkca siz onlarla uğraşmayınız, hele Türkler size dokunmadığı sürece siz de Türler'e sakın dokunmayınız ( 88 ) Yakut el-Hamevi Muaviye'den aynı Hadisi nakledenler de bulunmaktadır.

Beyhâki'nin Delâilü'n-Nübüvve adlı eserinde belirtilen Hadis ise şöyledir : '' Türkler size dokunmadığı sürece siz de onlara dokunmayınız, zira, KANTURA soyundan gelen ( bu Türkler ). İlk defa Allah'ın ümmetine verdiği mülk ve hilâfet nimetlerini ellerinden çekip alacaklardır ( 89). Şeklinde rıvâyet edilmektedir.

Doç.Dr.Zekeriya Kitapçı'nın Hz. Peygamber'in Hadislerinde Türkler konulu oldukça iyi hazırlanmış ve Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı tarafından 1986 yılında yayımlanmış incelemeğe değer güzel bir eseri vardır ( 90). Kantura oğulları hakkında da geniş bilgi bulunmaktadır. Kantura Oğulları ile igili hadisler şöyledir :

'' Abdullah b.Amr el-As ;
-Pek yakında Kantura oğulları sizi Irak topraklarından sürüp çıkaracaktır ' dedi. Bunun üzerine :
-O da bana dönecek ( değil) miyiz ? '' dedim.
-O da bana :
-Bunu arzu ediyormusunuz ? diye sordu. Ben de :
-Evet dedim. Bunun üzerine Amr b.el-As:
-Sonra ( elbette ) döneceksiniz. Orada sizin gönü,l rahatlığı ile yaşayacak bir hayatınız olacaktır ' ( 91).

'' Abdullah bin Ömer'in rivayet ettiğine göre :

-Biz ( bir gün Amr As'ın ) yanına gittik. O :
- Kimlerdensiniz ya?" dedi. Biz de:
"- Kimden olacak Irak ehlindeniz" dedik. Bunun üzerine O,
" - Kendisinden başka ilâh olmayan Allah'a yemin ederim ki, Kantura Oğulları, sizleri Horasan ve Sicistan'tan önlerine katıp şiddetle sürecekler hatta Ubulla'ya kadar ulaşacaklardır. Oradaki hurma ağaçlarına atlarını baglayıp (yerleştikten) sonra, Basra Halkına bir haber göndererek: "Ya memleketinizden çıkıp gidersiniz, ya da üzerinize (kuşlar gibi) ineriz" diyeceklerdir". Abdullah b.Ömer sözlerine devam ederek şöyle dedi

". Onlar üç kola ayrılacak, bir kolu Kufe'ye, bir kolu' Hicaz'a, bir kolu da çöldeki Araplara katılacaklardır. Daha sonra (bu) Kantura Oğulları, Basra'ya girecekler, orada bir sene kalacaklar, sonra da Küfe halkına haber göndererek: "Ya memleketimizi bize bırakırsınız veya gelir üzerinize çullanırız" diyeceklerdir. Bunun üzerine şehir ahalisi üçe ayrılmak durumunda kalırlar. Bir kısmı Şam'a, bir kısmı Hicaz'a, bir kısmı da çöldeki Araplara katılmak üzere çekip giderler. Hiç bir kimse Irak'da bir dirhem bile para bulamaz hale gelir. (İşte bütün bunlar) bu çocukların (yani Kantura Oğullarının) hükümranlağı zamanındadır. Allah'a yemin ederim ki, bu olay üç defa tekerrür edecektir" dedi (92).

"Hz. Peıgamber Buyumıuşlardır ki:
" . Ümmetimden bir kısmı Dicle denilen ve üzerinde bir de köprüsü bulunan bir nehrin kıyısında Basra adı verilen bir ovada konaklıyacaklardır. Sonra halk çoğalacak ve burası da müslüman şehirlerinden biri olacaktır. Ahır zaman olduğunda, geniş yüzlü, küçük gözlü, Kantura Oğulları (çıkacak) ve gelip nehrin diğer bir yerine konaklayacaklardır. Bunun üzerine şehir halkı üç kısma ayrılacak, bir kısmı öküzlerin peşine takılarak kırlara koşacak fakat mahvolacaktır, bir kısmı da kendi canlarının derdine düşüp dinlerinden döneceklerdir. Uçüncü kısma gelince: ehl ve evladlarını arkalarına alıp onlara karşı harbedecekler, işte bunlar şehiddirler,, (93).

"Hz. Peyı:amber buyumıuşlardır ki:

Türkler, size dokunmadıkça siz de onlara dokunmayınız. Zira, Kantura Oğulları (soyundan gelen bu Türkler) Allah'ın ümmetime verdiği mülk ve saltanatı ellerinden çekip alacaklardır (94). Bir başka hadis de şöyledir: Türk dilini mutlaka öğreniniz. Zira mülk ve saltanat uzun süre onların elinde o-lacaktır,, (95).

Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lügati't-Türk'de bahsedilen, kudsi hadis o-larak kabul edilen bir hadis de şöyledir: "Benim bir ordum vardır, Onlara Türk adını verdim ve doğu cihetine (ülkelerine) yerleştirdim. Herhangi bir kavme öfkelendiğim zaman, işte bu Türkler'i onların üzerine musallat ederim '' (96).

Azerbaycan Valisine Muaviye'nin Hazer Türkleri için yazdığı bir mek-tupta ise şu ibareler bulunmaktadır (97): "İdarendeki araziye Türklerin akın ve yağmalarda bulunduklarından, bunun üzerine onların arkalarından takip için (suvari birlikleri) sevkettiğimden ve bu takipdlerin yağma edilen şeyleri onların elinden geri almış olduklarından bahsedip duruyorsun. Anan sana matem tut-sun! Sakın bir daha böyle bir harekette bulunma, Türkler'i kendine karşı kış-kırtma ve onlardan sakın bir şeyler almaya çalışma. Ben Allah 'ın Elçisi'nden işittim. Buyurdular ki: 'Türkler yavşan otu biten yerlere (yani Arabistan'ın aşağı kesimlerine) kadar iIerliyeceklerdir".

Hz. Ali'den rivayet edildiğine göre, Horasan'ın fethi ile ilgili zafer mek-tubu Hz. Ömer'e ulaştığında, Hz. Ömer sevineceği yerde; .

" - Keşke oralara bir ordu göndermemiş oIsaydmı! Keşke bizimle oralar a-rasında ateşden bir deniz olmasını ne kadar isterdim (Biz de oralara gitmemiş olurduk) "dedi. Bunun üzerine Hz. Ali,

" - Ey Mü 'minierin Emiri, Horasan 'ın fethi ile nede.n sıkıntı içinde kaldı-nız? Halbuki bu çok sevindirici bir olaydır. ii O zaman Hz.Ömer, büyük bir endişe içinde dedi ki:

" - Çünkü oraların ahalisi (Türkler) yerlerinden çıkacak ve üç defa dağı-larak (yer yüzünü istila edeceklerdir) Üçüncüsü onların son dağılmaları ve (is-tliâları olacaktır). Buna göre bu (bela ve müsibetlerin) müslümanlar üzerine çökaceğine (bizimle onlar arasındaki o bölge) insanları üzerine gelmesi daha da evlâdı '' (98).

MUKADDES KİTAPLARDAN
TEVRAT'TA YE'CÜC- ME'CÜC
veya
(Gog ve Magog)

Daha önce, Hz. Nuh'un oğulları Gog ve Magog ismine Mukaddes kitapTevrat'ın Tekvin kısmının başlanğıcında geçtiği şekilde, (99) sadece isim vermekle yetinmiştik. Bir çok batılı Kaynak, Kur'an-ı Kerim'de adı geçen Ye'cüc ile Me'cüc'ü, Tevrat'ta adı geçen Hz. Nuh'un oğulları Gog ve Magog olarak zikrettikleri ve efsaneleri de Arap ve Müslüman kaynakların büyük bir kısmını çeşitli tefsirlerine uyduğu için konuyu, bu bölümde teferruatlı olarak ele almayı uygun bulduk.

Yaptığımız araştırmalardan sonra gördük ki, bizim bu düşüncemiz yeni olmayıp 1934 yılllarında, Profesör Yusuf Ziya (Yürükoğlu) tarafından düşünülmüş, araştırılmış, dil tetkikleri yönünden incelenmiştir (100). Rahmetle andığımız Prof. Yusuf Ziya, konuya sadece dil yönünden girerek, neticeye ulaşmak istemiştir.

Eserinin baş kısmında, Hz. Nuh'un oğullarını inceleyerek, Yafes'in Türk soyunun atası oldugu fikrinden hareketle, Hz. Nuh'un diğer ogullarının da çeşitli Türk boylarının atası oldugunu ispatlamaya çalışmıştır.

Rahmetli Prof.Yusuf Ziya (Yürükoğlu)nun Dil Tetkiklerinden Samiler--Turaniler adlı eserinden özetle aşağıdaki bilgileri vermek mümkündür ( 101).

Yafes kelimesi türkçede yapıcı ( 102) kelimesi ile fonetik yönden benzerlik göstermektedir. Gomerler; Yafes'in oğullarından biri olan Gomer, tarihin en maruf kavimlerinden olan Kimmerler ( l03)dir. Eşkinazlar, ışıklı adını taşıyan bir kabiledir ki, Türkistan'da Özbek kabileleri içinde Işkalı adı ile bilinir. Işıkalı-işikni-Eşkinaz halini almıştır (l04). Rifatler, Fas'da bulunan Riflerdir (105). Togarlar, Doğu Asya'da bilinen bir Türk kavmidir (106).

Yafes'in ikinci oğlu olarak gösterilen Magog, meşhur Mogol'dur Gök Mogol olarak da kullanılır ( 107).

Üçüncü oğlu olan Madaylar, Medlerdir, Asya'da Koyballar arasında Ma-dır adıyla bulunurlar ( 108)
Yavanlar-İyonlar Yunanlılar olup, iyon "ay" kelimesinin bir çeşit telaf-fuzundan ibarettir (l09). Alişa, Sarular'ın dört kabilesinden biridir (110). Tarsis--Tartış-Tarduş Orta Asya'da bir Türk kavmidir, Gök Türk Hakanları ile rekabet halindedir. Bunların bir kolu M.Ö. ikibin yıllarında İspanya'ya gitmiş olup Tartisos adıyla şöhret bulmuşlardır (111) (Acaba rahmetli Prof. Y. Ziya burada İspanya'da bulunan Baskları(112) mı kastediyor? Baskların da Türkler'le akraba bir kavim oldukları Rahmetli üstadım Dr.Hamit Zübeyr Koşay tarafından ileri sürülmüş ve sahibi oldugum Ön Asya Mecmuası'nda çeşitIi makaleleri yayınlanmıştır.

Kitimler-Kitan-Kitay-Kutay veya Hıtalar, kuzey Çin'e adını vermişlerdir ( 113). Tubal kavmi meşhur bir Türk kavmidirier. Dodonimler = Tödün = Tütün kavmi olmalıdır (1l4). Tubal kavmi meşhur bir Türk kavmidir, bir araÇin'de İmparatorluk dahi kurmuşlardır (1l5). Meşegler= Moşoglar = Moşgoglar Rusya sahasında görülür (116), Moskova şehri ile çağrışım yapar. Ermenilerdir.

Tıras, Yafes'in diğer bir oğlu olup Etrüskler'in menşeidir(117) (Etrüskler-'in Türk soyundan geldiklerine ait Sayın Adile Ayda'nın 1974 yılında yayın-lanan bir eseri(118) bulunmaktadır. Zira tarihte at nallarından, kıvılcımlar çıkaran suvariler, genellikle Türkler'dir (119). (Bu satırların yazarı olarak ben de aynı görüşü kabul ederek destekliyor ve Anadolu'da bir atlama taşı olarak İzmir'in bir ilçesi olan bugünkü TİRE'de arkeolojik bir kazı yapıldıgı takdirde bazı kitabe ve ip uçları bulunabileceğini sırası gelmişken arz etmeyi milli bir görev addediyorum-10 yıl önce söylemiştik 1999'da Taşoz'da bir kitabe bulunmuştur).

TEVRAT VE' İNCİL'de YE'CÜC ve ME'CÜC

Kur'an-ı Kerim'in de kabul ettigi üç mukaddes kitaptan biri olan Kitab-ı Mukaddes Tevrat bilindiği gibi miladdan önceki yıllarda, Milât sıralarında ve hatta milattan sonra II. yüzyılda bile zaman zaman tekrar kaleme alınmış, içine şifahi tarih ve folklorik unsurlar girmiştir. Bu konuda Maurice Bucaille La Bible le Coran, et la science adlı eserinde şöyle diyor "Muhtemel bu zengin edebiyatın ortaya çıkması, İsrail Krallığının başlarında, İsa'dan önce XI. asra doğru olmuştur. Bu dönem kralın çevresinde bulunup, faaliyetleri yazıya inhisar etmeyen, bir takım kültürlü kişiIerden ibaret olan kâtipler kitlesinin zuhur ettiği bir dönemdir. Geçen bölümde zikrolunan ve yazıya geçirilmesinde özel bir gaye ve fayda bulunan, az sayıdaki kısmi ilk metinler, bu dönemden kalmış olabilirler" (I20) ... "Eski Ahid, çeşitli ülkelerde vel farklı uzunluklarda olup; sözlü rivayetten hareket edilerek, dokuz asırdan fazla bir zamanda, müteaddit lisanlarda yazılmış olan eserler külliyatı demektir. Bu eserin çoğu, bazen birbirinden çok uzak dönemlerde, olaylara ya da özel zaruretlere bağlı olarak dazeltilmiş ve tamamlanmıştı."

"Hz.Musa'ya nisbet edilen ilk beş kitabın temel unsurunu oluşturacak olan, Pentateuque'ün Yahviste metninin yazılması, İsa'dan önce X. asırdadır. Daha sonra bu metne elohiste ve sacerdotale denilen rivayetler ilave oluna-caktır,, (121). Milattan önce IX. asır sonu ile VIII. asır ortalarında (Hz.İbrahim, Hz. Yakub, Hz. Yusuf dönemi) Elohiste metni, Yeşu (Josue) Hakimler kitapları bu döneme aittir. Tesniye kitabı M.Ö.72l'den sonra yazılır. Yeramya'nın Kitabı bir asır sonra kesin şeklini alır. M.Ö.598'de Babil Sürgünü ve Hezkeil'lin Peygamberliği, M.Ö.587'de Kudüs'ün düşmesi ve ikinci sürgün dönemi M.Ö.538'e kadar devam eder. Bu dönemde, Tekvin Kitabı, Hz.Yakub'un vefatına kadar olan bölüm, üçüncü bir rivayet oluşturacak tarzda din adamları tarafından tekrar kaleme alınır ve bu metne Sacerdotale denilmektedir. Sürgünü izleyen devre hikmet kitapları olup, M.Ö. 480 yılına doğru yazılır. Hz.Eyyub'un Kitabı, M.Ö.V.asır ortalarında kaleme alınır. 'Ecclesias veya Qohelet, M.Ö.III. yüzyılda yazılmış olup, bu asırda Neşideler Neşidesi, I. ve II Tarihler, Ezra, Nehemya Kitapları ortaya çıkar.


"MÖ.lII. yazyılda en, az üç türlü İbranca Kitabı Mukaddes metni vardı: Massorethique metni, bundan kısmen tercüme edilen Yunanca metin ve Sami-rye Tevratı. Hz.İsa 'dan bir asır önce, bir tek metin tesbit etmeye girişilirse de, Kitab-ı Mukaddes metninin nihai olarak tesbiti için milattan sonra birinci asrı beklemek gerekecektir,, (122) diyor Maurice Bucaille.

Değişik varyantaki Tevratlar günümüze ulaşmamıştır. En eski Tevrat, Hz.İsa'ya yakın bir dönemde, Hristiyanlık öncesi Kumran mağarasındaki to-marlar, klasik metinle farklılık arzeden Hz.İsa'dan sonra ikinci yüzyıla ait "On Emir"i ihtiva eden papirus ve Hz.İsa'dan sonra beşinci yüzyıla ait Kahire'deki Geniza parçaları dışında, Kitab-ı Mukaddes'in bilinen en eski İbranice metni İsa'dan sonra dokuzuncu asra çıkmaktadır ( 123).

"'Septante metni:' Yunanca ilk tercüme olup, bu metin milattan sonra VII. asra kadar otorite olarak kabul edilmiş olup bu tercümenin en eski örneği milattan sonra IV.yüzyıldandır ve British Museum'da bulunmaktadır. Codex Vaticanus adıyla anılır. St.Jeroma, Miladtan sonra V.asrın ilk yarısında ibranice metinleri esas alarak latince bir metin hazırlamış ve bu nüshaya milattan sonra VII. yüzyılda bütün dünyaya yayılması sebebiyle Vulgate adı verilmiştir ( 124). Bu, tercüme 1545-1563 yıllarında Trente Konsili tarafından da resmileştirilmiştir.

Bu açıklamalardan sonra Tevrat'ta konumuzla ilgili kısımları yorumsuz,
aynen gözden geçirelim:

Tekvin, 10 Bab, 2-5: "Yafet'in oğulları: Gomer, ve Mecüc, ve Maday, veYavan ve Tubal, ve Meşek, ve Tiras (l25). Ve Gomer'in oğulları: Aşkenaz, ve Rifat, ve Togarma. Ve Yavan'ın oğullan: Elişa ve Tarşiş, Kittim, ve Dodanim Memleketlerinde her biri diline göre, milletlerinde kabilelerine göre, milletlerinin adaları bunlardan bölündüler."

Kitab-ı Mukaddes'in Tesniye adlı kısmı, 28.bölüm, .49-57.fasılları bazı islâm müfessirlerinin Ye'cüc ve Me'cüc'e atfen yapılan yorumları ile büyük benzerlikler gösterir. Şöyleki: "Rab, uzaktan, dünyanın ucundan bir milleti, dilini anlamayacağın bir milleti kartal uçar gibi senin üzerine getirecek; kocamış olanın şahsına itibar etmeyen,' çocuklara acımayan, sert yüzlü bir millet, ve o seni helâk edinceye kadar, hayvanlarının semeresini, ve toprağının semeresini yiyecek; ve seni bitirinceye kadar sana buğday, yeni' şarap ve yağ, hay-vanlarının yavrulannı ve koyunlarının 'yavrularını bırakmayacaktır. . Ve bütün memleketinde güvenmiş olduğun yüksek ve dayanıklı duvarların düşünceye ka-dar seni bütün şehirlerinde muhasara edecekler; ve Allah'ın Rabbin sana verdiği memleketinde, senin bütün şehirlerinde muhasara edecekler. Ve düşmanlarının seni kışkırtacağıı muhasarada ve sıkıntıda bedeninin semeresini, Allah'ın' Rabbin sana verdiği oğullarının ve kızlarının etini yiyeceksin. Aranızda olan nazik ve çok zarif adamın gözü, kardeşine karşı, ve koynundaki karısına karşı ve,. çocuklarının artakalanlarına karşı kötü olacak; ve düşmanın seni bütün şehirlerinde sıkıştıracağı muhasarada ve sıkıntıda hiç bir şey kalmadığı için kendisinin yemekte olduğu çocuklarının etinden onlardan birine vermeyecek. Nazikliğinden ve zarifliğinden dolayı ayağının tabanını yere koymağa alışmamış olan zarif ve nazik kadınının gözü koynundaki kocasına karşı, ve oğluna karşı, ve kızına karşı, ve rahminden yeni doğan çocuğa karşı, ve doğuracağı çocuklara karşı kötü olacak; çünkü düşmanın seni şehirlerinde sıkıştıracağı muhasara ve sıkıntıda, her türlü yokluktan dolayı onları gizlice yiyecek."

Bu babta, Allah'a karşı kulluk görevini yapmıyan Yahudi milletini uzak diyardan gelecek bir kavimle Rab tehdit etmektedir. İbrani dinini islah ve Hz.Musa şeriatını. yeniden temin gayesi için kaleme alındığı söylenebilir,

Yeremya 5/15-18: "İşte ey, İsrail evi, uzaktan üzerinize bir millet getireceğini, Rab diyor ki; o zorlu bir millet, eski bir millettir, ve ne dediklerini anlamazsın. Onların ok kılıfı açık bir kabirdir, hepsi yiğitlerdir. Oğllarının ve kız-lannın yiyecekleri harman mahsüliünü, ve. ekmeğini onlar yiyecekler; asmalarını ve incir ağaçlarını yiyecekler, güvenmekte olduğun duvarlı şehirlerini kılıçla 'vurup yıkacaklar. Fakat o günlerde bile sizi bütün bütün bitirmeyeceğim. Rab diyor"

Kitab-ı Mukaddes'in Hezekiel 38. bölümün ve 39. 1-24. ise aynen şöyle: "Ve bana Rabbin şu sözü geldi: Adem oğlu, Magog diyarında olan, Roşun, Meşekin, ve Tubal'ın beyi Goga yönel, ve ona karşı peygamberlik et, ve de: Rab Yehova şöyle diyor: Roşun, Meşekin, ve Tubal'ın beyi Gog, İşte ben sana karşıyım; ve seni geri çevireceğim, ve çenelerine çengeller takacağım, seni ve bütün' ordunu, atları ve atlıları, hepsi ağır esvablar giyinmiş büyük kalkanlı ve küçük kalkanlı, hepsi kılıç kullanan büyük bir cümhuru, onlarla beraber, hepsi kalkanlı ve miğferli Farsı, Kuşu, ve Putu; Gomeri ve bütün ordularını; şimalin sonlarında Togarma evini, ve bütün ordularını, seninle beraber çok kavimleri çıkaracağım."

"Sen, senin yanına toplanmış olan bütün cümhurla beraber, hazır ol ve hazırlan, onları koruyan sen olacaksın. Çok zaman sonra, yoklanılacaksın; kı-lıçtan kurtarılmış diyara, çok kavmlardan İsrail dağlarına toplanmış olanlara, son yıllarda geleceksin, o dağlar ki daimi bir harabe idi; fakat onlar kavmlardan çıkarılmış, ve hepsi emniyete oturmakta olacaklar. Ve sen çıkacaksın, bir kasırga gibi geleceksin, sen ve bütün orduların, ve seninle beraber olan çok kavimler, diyarı kaplamak için bir bulut gibi olacaksınız.

"Rab Yehova şöyle diyor: O gün vaki olacak ki, aklına bir takım şeyler gelecek, ve kötü düşünceler düşüneceksin; ve diyeceksin duvarsız köyler diyarına çıkayım, rahatta olanların, emniyetle oturanların üzerine gideyim, hepsi duvarsız oturmaktalar, ve kapı sürgüleri ile kapıları yok. Çapul etmek ve yağma etmek için, ve harabe olmuşken şimdi adam oturmakta olan yerlere, ve milletlerden toplanmış olan kavma karşı elini döndürmek için çıkacaksın, o kavm ki, davar ve mal kazanmıştır; dünyanın göbeğinde otumaktadır. Şeba, ve Dedan, ve Tarşiş tacirleri ve bütün genç aslanları sana diyecekler: Çapul mal almak için mi geldin? Yağma için mi cühurunu topladın? Gümüş ve altın taşımak, davar ve mal alıp götürmek, büyük Çapul etmek için mi?"

"Bundan dolayı, Ademoğlu, peygamberlik et ve Goga de: Rab Yehova şöyle diyor: Kavmim İsrail emniyetle oturunca, sen o gün öğerenmiyecek misin?
Ve sen ve seninle beraber bir çok kavimler, hepsi atlara binmiş, büyük bir cümhur, ve kuvvetli bir ordu olarak, şimalin sonlarından, kendi yerinden geleceksin; ve diyarı örtmek için bir bulut gibi kavmin İsrail'e karşı çıkacaksın; son günlerde vaki olacak ki, milletlerin gözü önünde sen de takdis olunacağın zaman, ey Gog onlar beni tanısınlar diye seni kendi diyarıma karşı getireceğim.

"Rab Yehova şöyle diyor: Onlara karşı seni getireceğim diye o günlerde yıllarca peygamberlik etmiş olan kullarım İsrail peygamberleri vasıtası ile eski günlerde kendisi için söylemiş olduğum adam sen misin? Ve Gog İsrail diyarına karşı geldiği zaman Rab Yehova'nın sözü, o günde vaki olacak ki, ateş püsküreceğim. Çünkü kıskançlığımla gazabım ateşi ile söyledim: Gerçek o gün İsrail diyarında büyük sarsıntı olacak; ve denizin balıkları ve göklerin kuşları ve kırın hayvanları, ve bütün yerde sürünenler, ve yer üzerindeki bütün insanlar, benim yüzümden titreyecekler, ve dağlar yıkılaaık, ve uçurumlar düşecek, ve her duvar yerle beraber olacak. Ve ona karşı kılıç diye bütün dağlarıma bağıracağım, Rab Yehova'nın sözü; ve herkesin kılıcı kardeşine karşı olacak, Ve ona veba ile ve kanla hükmedeceğim; ve onun üzerine, ve orduları üzerine ve yanında olan çok kavimleri üzerine coşkun yağmur ve iri dolu taneleri, ateş ve kıtlık yağdıracağım. Ve kendimi büyük edeceğim, ve kendimi takdis edeceğim, ve çok milletlerin gözü önünde kendimi tanıtacağım ve bilecekler ki, ben Rab'im."

Bab 39

"Ve sen, Adem oğlu, Gog'a karşı peygamberlik et, Ve de: Rab Yehova şöyle diyor: Roşun, ve Meşekin ve Tubal'ın beyi Gog, İşte, ben sana karşıyım; ve seni geri çevireceğim, ve seni ileri götüreceğim ve şimalin sonIarından seni çıkaracağım, ve seni İsrail dağları üzerine getireceğim:, ve sol elinden yayını ve sağ elinden oklarını vurup düşüreceğim. Sen bütün ordularında, ve yayında olan bütün kavımlarla, İsrail dağları üzerinde düşeceksin; Yesinler diye her çeşit yırtıcı kuşa, ve kırın canavarlarına seni vereceğim. Açık kırda düşeceksin; çünkü ben söyledim Rab Yehova'nın sözü. Ve Magog üzerine, ve adalarda emniyette oturanlar üzerine ateş göndereceğim; ve bilecekler ki, ben Rab'ım. Ve kavmım İsrailin içinde mukaddes ismimi tanıtacağım; ve artık mukaddes ismimi bozdurtmayacağım; ve milletler bilecekler ki, İsrailde Küdüs olan Rab benim. İşte, geliyor, ve vaki olacaktır, Rab Yehova'nın sözü; söylediğim gün bugündür. Ve İsrail şehirlerinde oturanlar çıkacaklar,ve silahları ile ateş yakacaklar, ve onları, küçük kalkanıda, büyük kalkanı da, yayı da, okları da el sopalarını da, kargıları da yakacaklar, ve bunlarla yedi yıl ateş yakacaklar; ve kırdan odun taşımayacaklar, ve ormanlardan kesmeyecekler; çünkü silahlarla ateş yakacaklar; ve kendilerini çapul etmiş olanları çapul edecekler, ve kendilerini yağma etmiş olanları yağma edecekler, Rab Yehova'nın sözü.

"Ve o gün vâki olacak ki, İsrailde denizin şarkında, geçiciler deresinde Gog'a kabir yeri vereceğim, ve oradan geçenleri o durduracak; ve orada Gog'u ve bütün cümhurunu gömecekler ve oraya Hamon-Gog Deresi denilecek. Ve memleketi temizlesinler diye İsrail evi yedi ay onları gömmekte devam edecekler. Ve onları memleketin bütün kavmi gömecek, ve onlara izzet bul-duğum günde nam olacak, Rab Yahova'nın sözü. Ve devam üzere memleket içinden geçecek adamlar, ve o geçenlerle beraber memleketi temizlemek için yerin üzerinde kalanları gömecek adamlar ayıracaklar; onlar yedi ayın sonunda araştıracaklar. Ve memIeket içinden geçecek oIanIar geçeçekler; ve biri insan kemiği görünce, gömecek oIanlar onu Hamon - Gog Deresi'ne gömünceye kadar yanına bir nişan koyacak. Ve Hamon'a da bir şehrin adı olacak. MemIeketi temizIeyecekIer.

"Ve sen, Adem oğlu, Rab Yehova şöyle diyor: Her çeşit kuşa, ve kırın bütün canavarlarına de: Toplanın da gelin; sizin için keseceğim kurbana, İsrail dağları üzedindeki büyük kurbana, her yandan toplanın da et yiyin, ve kan için. Yiğitlerin etini yiyeceksiniz, ve dünya beylerinin kanını, koçların, kuzuların, ve ergeçlerin, boğaların kanını içeceksiniz, hepsi Başanın semiz hayvanlarıdır. Ve sizin için kestiğim kurbandan, doyuncaya kadar yağ yiyeceksiniz, ve sarhoş oluncaya kadar kan içeceksiniz. Ve atlara, ve cenk arabalarına, yiğitlere, ve bütiln cenk erlerine, soframda doyacaksınız". Rab Yehovanın sözü.

"Ve izzetinıi milletler arasında göstereğim; ve yürüttüğüm hükmümü ve üzerlerine koyduğum elimi bütün milletler görecekler. Ve İsrail eli o günden, ve ondan öte bilecekler ki, ben onların Allah 'ı Rab 'inı. Ve milletler bilecekler ki İsrail evi kendi fesatlarından ötürü sürgüne gittiler, çünkü bana hainlik ettiler ve yüzümü onIardan gizledim; ve onIarı düşmanIarımın eline verdim, ve hepsi kılıçla düştüIer. Murdarlıklarına göre ve günahIarına göre onIara ettim, ve yüzümü onIardan gizledim".

İnciI'de Ye'cüc ve Me'cüc

Üç mukaddes kitapdan İncil'de Ye'cüc ve Me'cüc konusu Yuhanna'nın Vahyi, 20. bab, 7-10. kısmında aynen şöyle geçmektedir: "Ve bin yıl tamam olunca, Şeytan zindanından çözülecektir; ve yerin dört köşesınde olan milletler Ye'cüc ve Me'cücü, saptırmak ve onları cenk için bir araya toplamak üzere çıkacaktır; onların sayısı denizin kumu gibidir. Ve yerin genişliği üzerine çıktılar, ve mukaddes ordusunu ve sevğili şehri kuşattılar; ve gökten ateş inip onları yedi. Ve onları saptıran iblis, canavarla yalancı peygamberin içinde bulundukları ateş ve kükürt gölüne atıldı; ve ebedler ebedince gündüz ve gece kendilerine azab edilecektir"

Avrupa AnsikIopedilerinde Ye'cüc ve Me'cüc

Batılı kaynakIarda Ye'cüc. ve Me'cüc ya da Gog ve Magog konusunda kesin yargıya varamamışlar ve konuyu aydınlatamamış, bilakis daha da karış-tırmışlardır. Bir kısmı, Hazer TürkIeri, Bir kısmı İskitler oIarak zikretmiş, bazıları iki müphem millet oIarak göstermiş, bazıIarı cin ve devIer oIduğunu söylemiş, Slav kavmi oIabileceğini, Büyük İskender oIduğunu söyIeyenler de çıkmıştır. Ancak şunu söyleyebiliriz ki, Gog ve Magog Eski Ahitten Arapçaya Ye'cüc ve Mecüc şeklinde geçmiştir. ZihinIerde hep Avrupa ve Orta-Doğunun Ye'cüc ve Me'cüc tarafından işgali, sayıIarının çok oIduğu, yeryüzü sakinlerini öIdürecekleri ve bütün suları içecekIeri, bir korku ile, çeşitli varyantlarla anlatılır. Aslında bu fikirler, Eski Ahit'ten Arap müfessirlerine geçmiş olup, altında işgal fobisi bulunmaktadır.




Encylopedeia de I'Islam'da ise : Yafes Ye'cüc ve Me'cüc'ün ceddi olarak geçer. Hazer Türkleri'ne hamledilirse de nadiren Slavlar'a da atfedilir. Ye'cüc ve Me'cüc, Gog ve Magog olarak da takdim edilir. Kitab-ı Mukaddes ve Müslüman eskatolojisinde şeklini bulur. Magog'un Yafes'den geldiği ve bu fikrin Arap kaynaklarında da bulıunduğu belirtildikten sonra, dünyamızın Kuzey-Doğusunda oturan bu kavmin, ahir zamanda Orta-Doğuya ( güneye) hücüma geçerek buraları işgal edeceklerini, yer yüzü sakinlerini öldüreceklerini ve sayılarının da çok olduğunu belirtir ( 127 ).

The Jewish Enyclylopedia ise : Magog Yafes'in ikinci oğlu olup, Gommer ve Maday arasında bulunur. Magog, Cimmariaslar'ın doğusunda, medler'in Batsında yerleşmiş, Kuzey-Doğudan gelen karışık barbar bir kavim olduğu belirtilir. Hazar Denizi ile Kafkasya arasına yerleşen Kafkas menşeli bir kavim olabileceği, İskit olabileceği veya İran veya İndo-Avrupalı olabilecekleri üzerinde durarak, Magog'un bir millet olabileceği, lideri olan Gog'un Gyges olabileceği belirtilir ( 128 ).

La Grand Encyolepedie ise : Gog ve Magog, Yuhanna'nın rüyâlarında belirttiği dehşetli bir buhrandır. Orada şeytan, Allah'ın seçilmiş kullarına, bütün milletleri kışkırtması adı altında özetlenir. Gog ve Magog diyarında bir prens olarak gösterilip, Yahudiliğe muhalif Kuzey milletleri topluluğunun başı olarak tasvir edilir. İskitler diye isimlendirilen barbar milletlerdir. Asya milletlerinin Avrupa'yı istilâları ( Hun Türkleri- Avarlar-Macarlar) olabileceği ve ahiret günü tasvirlerine değinir ( 129 ).

A.Jeffery, The Foregin Vocabulary Of The Qur'an, adlı eserinde ( 130); Ye'cüc ve Me'cüc'ün Büyük İskender'le ilgili Süryani hikâyelerinin bir kalıntısı olduğu, Ye'cüc ve Me'cüc isimlerini Artağça olup olmadıkları konusunda şüpheler bulunduğu, hemzeli ve hemzesiz okunabileceği, bu isimlerin İslâm'dan önce bilindikleri, İbranice ve Süryanice oldukları, onlar hakkında şiirletrde görülen ifadelerin, Hıristiyanların ahiretle ilgili yanlarında belirtilir.

The Universal Jewish Encylopedie (131 ) ise ; Gog, Yafes'in oğullarından biridir, Magog ise tam manasıyle tayin edilememiştir. Belki onların Sâmi olmayan Küçük Asya'daki ırkı gösterir. Gog Me'cüc arazisinin kralıdır. O, büyük bir fatih olup, bir çok ülkeleri milletleri istilâ eder, sonunda Filistin'deki İsrail Dağlarına kadar gelir, çeşitli fesatlıklar zuhur eder ve İsrail bu karışıklıklar neticesinde hürrüyetine kavuşur. Ezekiel'in bu kehâneti vazih olmadığı için Gog ve Magog da açıkca belli değildir. O zamanın kuvvetli devleti Küçük Asya'daki Lidya'lılar olabilir. Lidya Kralının lakabı Gyges'le aynıdır. Diğer bir tahmine göre, Magog Babil'in Cipher'idir. Yahudilerden Araplar'a geçtiği söylenmektedir. Kur'an'da atıflar vardır. Ye'cüc ve Me'cüc bunun Arapça şeklidir. Gog ve Magog cin ve devlerin ismi olmuştur ( 132).

D.Sindersk, konuyu daha detaylı incelemiş ve Gog Magog Peygamber Ezekiel'in 38 ve 39. Bölümlerinde Gog ve Magog kavminin kiyamete yakın günletrde yapılacak tahriplerden ve harplerden bahseder. Yahya Peygamber de buna işaret eder. Hz. Muhammed'in barbar milletlerden, tuhaf bir detay ilave ederek, Kur'an'da bahsettiği mana, Kitab-ı Mukaddes ile aynıdır. Büyük İskender (Hz. Zü'l-Karneyn) onların akınlarına nihayet vermiş ve geçebilecekleri yegâne geçide tunçtan yükselen bir duvar koymuştur. Bu duvar, kıyamet gününe doğru gürültülerle yıkılacaktır. Zü'l-Karneyn (iki boynuzlu) ismi Makedonaylı Fatih'e denilr ki, O, dünyanın öbür ucuna kadar gitti. Ye'cüc ve Me'cüc, Gog ve Magog Orta Asya'daki barbar millet dalgalarına verilen isimdir. Ahd-i Atik'de bu isimlerle İskitler benimsenir. Barbarları istilâlarına mani olmak için Büyük İskender tarafından yükseltilen tunç duvarın efsanesi çok eskidir. M.Roth bunu, bir çok eserlerden yaptığı iktibaslarla isbat etti. Bu efsanenin tam metnini Pseudo-Callisthene'nin Süryani yazmasında muhafaza edilmiştir ( III. asra ulaşır. M. Ernest -A.Wallis Budge tarafından The History Of Alexander The Great , Cambridge 1887 adı ile yayınlamıştır).

'' Budge, İskenderiye Arşivi'nde bulunan İskender'e ait bir hristiyan efsanesini yeniden zikrederken¦ Bir gün İskender Kuzey bölgesinde yüksek bir dağın girişine ( Kafkas Dağı'na) ulaştı¦ Pers Kralı Tubarlak tarafından idare edilmelerine rağmen üçyüz ihtiyar ona tebliğde bulundular¦ Oradan dar bir patika, Hunlar'ın vahşi kabilelerinin oturdukları mekanlara doğru sevk ettiler ki, onların Prensleri Gog, Magog, Nawal, Japhet'in sülâlesinden gelen krallardır. Bu barbarlar çiğ et yerler, insan kanı içerler ( Tevrat'tan geçme ) ve hayvanlar gibi yaşarlar ( göçebe). Önlerine gelen şeyi yakıp-yıkıp yıkarlar; ekseriya medeni komşularına akınlar yaparlar. Mısırlı işcilerin yardımıyla ( o tarihlerde Kuzey-Doğu Anadolu'da tunç, bakır,demir,altun işciliği Mısırlılar'dan daha ileridir, Anaolu maden ülkesi diye anılır. Efsaneye ait arşiv malzemesi Mısır'dan geldiği, efsanenin Eski Ahid menşeli olduğu açık ve sarih olarak belli oluyor. İskender Kuzey Kafkasya'ya geçmemiştir. Bu da tarihen sabittir. ). İskender demirden ve tunçtan kuvvetli bir demir kapı ile, iki dağın yamaçları arasındaki dar geçiti kapatarak, barbarların dışarıya sirayet etmesine mani oldu.'' ( 133 ).

E.Montet '' Ye'cüc ve Me'cüc Tevrat'taki Gog ve Magog olduğu söylenir. Genellikle bunlar Asya'daki barbar milletlerdir. Ahdi Atik'deki bu isimler İskitlere uygulanır. '' diyor. Aynı eserde, ''.. Bunlar Büyük İskender tarafından iki dağ arasına yapılan demirden bir duvarla doldurulmuştur. Ahir zamanda bu demir kapı kırılacaktır. Burada mehsûr şehrin insanlarının, yeniden dirilme ve hüküm gününde tekrar döneceklerine dair bir imâ '' olduğunu belirtir ( 134 ).

M.Kasımirski; Ye'cüc ve Me'cüc Tevrattaki Gog ve Magog'dur. Orta Asya'daki mübhem barbar milletlere verilen isimdir. İslâm inancına göre, Büyük İskender bir duvar yaparak onların istil3alarına mani oldu. Bu duvar yeniden dirilme zamanında yıkılacak demekle, burada bir geleceğe işaret etmektedir (135).

M. Savary; Ye'cüc ve Me'cüc'ü Jagog ve Magog adıyla isimlendirir (136 ).

H.Lammens; Dünyanın sonunun yaklaştığını haber veren misibetler ve garip hadiselere takaddüm edecektir. Mesela, Ye'cüc ve Me'cüc istilâları gibi ( 137 ).

Hue-i Cang, ''.. Buraya demir kapı denilmesi, bu yüzdendir. Bu kapılar, Tu-kiu, yani Göktürklerin hududu aşmamaları için mania olarak yaoılmıştır. Bu mevki, Orhun Abidelerinde, Çin ve Arap kaynaklarında zikredilen, bugün de mevcut Demir Kapı, Derbenttir ( 138 ).

Meydan Larausse, Me'cüc maddesinde Kutsal Kitapta Küçük Asya'nın Kuzey-Doğusunda yaşayan kavimlerin, özellikle İskitleri belirtmek için kullanılan terim olarak zikreder. Ayrıca, Apokalipsis'de kiliseya karşı birleşen pağan kavim diye niteler ( 139 ). Gog'u İskit ülkesi olarak açıklar ( 140 ). Ye'cüc maddesinde ise, çok kısa boylu yaratıklardan kurulu Ye'cüc ve Me'cüc kavimlerinin nerede yaşadıkları kesin değildir. İslâm dinine göre, bu kavimler, insan ayağı basmamış, iki dağ arasında yaşar. Bazı yorumcular, bu kavmin Çin'de yaşadığını söyler. Ye'cüc ve Me'cüc'ün Büyük İskender'in Hindistan Seferi ile bağlantı kuranlar olduğu gibi, Türkler olduğunu ileri sürenler de bulunmaktadır ( 141).

Josef Horovitz'de '' Kur'an-ı Kerim'in 18 /93 ve 21/96. âyetlerinde Ye'cüc kelimesinin Me'cüc ile beraraber kullanıldığını, bu lafızların geçtiği her iki sûrenin Mekke'de ikinci devirde nazil olduğu kaydedildikten sonra, Hz. Muhammed'in Gog kelimesi Ye'cüc ile tahvil ettiğini ve bu kelimenin de aslının Suriye menşeli 'Agog '' dan geldiğini ve hatta Hag ve Mag şeklindeki Mandeen isimlerle ses yönünden benzerliklerini ele alır. Ye'cüc ve Me'cüc isimlerinin sıhhati sabit olmayan İmreu'l-Kays'a ait şiirlerde bulunduğunu kaydeder ( 142 ).

Tarihte Alp Er Tunga, diğer adıyla Afrasyab adı verilen yüce Türk büyüğü tarafından kurulan Scythe veya İskit adı verilen Proto-Türk kavmine İranlılar Sakalar demektedir. Yunanlılar Scyhtai( Skit=İskit), Romalılar Scae, Çinliler Sai, Hinliler Sakya/Sekya adıyla anarlar. M.Ö. 1000 yıllarında İç ve Orta Asya ile Doğo Avrupa'da yaşamışlar, hakimiyet tesis etmişler, bozkır devleti kurmuşlardır ( 143 ).

Saka Türleri, M.Ö. 665 yıllarında '' Gogu'' veya ''Gog'' yönetininde Kafkasyalıları, bütün Med'yayı ( İran'ı) Doğu ve Merkezi Anadolu'yu, Suriye'yi alarak Mısır sınırlarına dayanmışlardır ( 144 ).

Çu-Şu-Su ve Saka Amirgioi uruğunun iki koludur. Livi oymağının bir kolu olan Si-Livi, Si-Enpi, Sikir,Si-Kullar, Si-Kar, Tugara, Karluklar, Pamir Sakaları, Sibirya'daki Sagay Türkleri, Kırgızların Sayak Boyu, Saka oymaklarıdır. Sakalar'ın Si-Sakan adı verilen kolu İran'da yaşamışlardır.

Türk Sakaları'nın Gog boyu, Kür'ün yukarı bölgelerine yerleşmişlerdir. Orta Asya büğyük Türk tarihçisi rahmetli Prof. Zeki Velidi Toğan, '' Gogar'' adını '' Gök- Er'' olark yorumlamakta, Prof.Dr.M.Fahrettin Kırzıoğlu da '' Gök-er '' anlamını benimseyerek, bunların Oğuz Han'ın altı oğlundan biri olan ''Gök Han '' a bağlamaktadır ( 145 ).

Saka Türkleri'nin Gog ve Magog boyları, 24 Türk boyu arasında gösterilir. Süryani İskender Romanı da 22 Türk oymağı arasından Gog ve Magog'un isimlerine yer verir ( 146 ).

Ebul Gazi Bahadır han, Şecere-i Terakkime adlı eserinde Belh'e bağlı Gur şehrinden (147) bahseder. Aynı zamanda Oğuz Han'ın öldüğü, Hüşeng'in tahta çıktığı zamanı gösterir ve aldığı diyarlar arasında Acem'i ( İran) de gösterir.

Çin kaynaklarına göre Türk Mitolojisini yazan ve velud olan Ankara üniversitesi Dil ve Tarih-Coğtafya Fakültesi Profesörlerinden rahmetli dostum Dr. Bahaeddin Öğelü 1971 yılında Malazgirt Zaferi'nin 900. Kutlama yıldönümü vesilesiyle yayınladığı '' Türk Mitolojisi '' adlı eserinin 70-71. sayfasında Ye'cüc konusunu yorumlamakta ve efsanesini şöyle vermektedir :

''¦ Orta Asya kavimlerinin bir zamanlar yüksek demir dağlar arsında kalıp, sonra da dağları eriterek dışarı çıktıklarını anlatan efsaneleri incelemiştik. Orta-Doğu kavimlerinde de buna benzer bazı inançlar vardı. Onlar da böyle yüksek dağları aşan ve demir kapıları devirerek yeryüzüne felâket getiren bir kavmin varlığına inanırlardı. Hemen hemen her kutsal kitapda geçen bu Ye'cüc ve Me'cüc efsanesine ters taraftan bakılınca, Türk ve Mogollar'ın Ergenekon efsanelerini hatırlamamanın imkânı yoktur. Bunlar nihâyet insan muhavvelesinin bazı fantezilerinden başka bir şey değillerdi. Bu dış benzerliklere bakarak, büyük sonuçlara varmak, elbetteki doğru olmayacaktır.

'' Önasyalılarla Avrupalılar Türkler'i herhalde Ye'cüc ve Me'cüc kavimlerinden biri olarak saymışlardı. Fakat, Türkler bunu kabül etmemişlerdi. Nitekim Kaşgarlı Mahmud'un kitabında Ye'cüc ve Me'cüc Seddi, Çin Seddi olarak gösterilmekte idi.''

Fakat Han-Nâme'de durum böyle değildir.Han-Nâme'ye göre, Özbekler'in yurdu Karnülbakar Dağı'dır. Bilindiği üzere bu dağ, kutsal kitaplara göre Ye'cüc ve Me'cüc'ün oturduğu bir dağ idi. Han-Nâme'ye göre Özbekler sık sık bu dağdan çıkarlar, Ozgan, yani Oğuz-Han'ın nesillerine bile felâket getirirlerdi. Aynı eserde Özbekler'in yerini garip yaratıklar da alırlar.

'' Yahudilik ve Hıristiyanlık âlemi, doğudan veya kuzeyden böyle bir kavmin kopup, geleceğine ve bundan da kıyametin kopacağına inanmışlardı. Bunun için de Hıristiyan âlemi bu anı asırlarca beklemiş ve Orta Asya'dan gelen her Türk kavmini, Ye'cüc ve me'cüclar sanmışlardı. Hele Atilla Hunları'nın akınları, bütün Avrupalılarca Ye'cüc ve Me'cüc kavmlerinin gelişi gibi kabul edilmişti ( Atilla ve Hunlar.s.142). Hunlar hakkında söylenmiş bir Hıristiyan Süryani efsanesini özetleyeceğiz¦

'' Bu efsanede de Ergenekon Destanında olduğu gibi demircileri de görüyoruz. Asıl önemli olan nokta, bu kavimlerin ' Tanrının emri ile sedleri ve demir kapıları devirerek yeryüzüne yayılmış olmaları' inancıdır. Kendisini Tanrıların kırbacı sanan Atilla ile daha sonraki Türkler ve Mogollarda da bu inanç vardı. Onlar da kendilerini, kötü yola sapanları cezalandırmak için gönderilmiş ' Tanrıların Ordusu ' olarak kabul ediyorlardı.

Hunlar hakkındaki efsane şöyledir :

Ergenekon ve Ye'cüc Seddi ( 148 )


'' Hunlar, Kafkas Dağlarının tek geçidinde bulunan kapının, kuzey bölgelerinde oturuyorlardı. Büyük İskender, Hunlar güneye iner de, kendi ülkelerinde taş üstüne taş bırakmazlar ve yakarlar diye, kuzeye bir akın yapmayı tasarladı. Ordusunu toplayarak, Dicle ve Frat Nehirleri'nin kaynaklarını geçen Büyük İskender, Doğu Anadolu'ya ulaştı. Ondan sonra da Nusas adlı bir dağı geçti. Bu dağın ötesinde de, her tarafı çok yüksek dağlarla çevrili büyük bir ova vardı. Ovaya inen İskender, dağlara bakmış ve hayretler içinde kalmıştı. Etrafındaki bazı tüccarlar, bu bölge hakkında ona bilgi vermişler ve bu dağlara insanoğlunun tırmanmadığını söylemişlerdi. Onlara göre, bu dağların ötesinde Nuh peygamber'in oğlu Yafes'in soyları otururmuş ve onların da bir çok kralları varmış. Bunları duyan İskender, dağların ötesindeki kavimlerin bu tarafa geçmemesi ve insanoğlunun korunması için, bu dağlara bir kapı yapılmasını emretmiş. Bunun için de üçbin demirci ile üç bin bakır ustasını çağırarak, onlara büyük bir kapı yaptırtmış. Bu kapıyı da Daryal geçidine koydurmuş.

'' Fakat bu kapının, onları ebediyen durduramayacağını Büyük İskender de biliyormuş. Bunun için de kapının üzerine şöyle bir kitâbe yazdırmış : Hunlar bir zaman gelecek ki, bu kapılardan aşıp, İran ve Roma ülkelerini ellerine geçireceklerdir.Ama, bundan sonra, yine kendi bölgelerine çekileceklerdir. 927 yıl sonra, oturdukları yerden çıkıp, yeniden yeryüzüne yayılacaklardır. Bu defa bütün dünya, onların atlarının ayakları altında titreyecektir. Bu kapının yapılışından 950 yıl sonra ise, Hun Kralı bu geçitten geçerek Tanrı Dağı'nın buyruğu ile bütün dünyayı eğemenliği altına alacaktır ''

"(Başka bir kaynağa göre ise:) Tanrının emri ile, Büyük İskender'in yap-tırdığı bu kapılar devrilecek ve denizdeki kum taneleri kadar sayısız, gökteki yıldızlar kadar kalabalık bir ordu gelecek ve yeryüzünün her yanını ellerine ge-çireceklerdir. Bunlar arasında H u n lar da vardı..." Görüldüğü üzere bu son parağraf tamamen Tevrat'tan intikal etmiş....

Muhterem hocam, Prof.Dr.Bahaeddin Öğel'in yukarıda adı geçen Türk Mitolojisi adlı eserinde 184. sayfada yine aynı konuya temasla, Han-Name adlı yazmaya dayanarak şöyle diyor:

".. Ye'cüc - Me'cüc halkının Kar n ü l b a kar Dağı'ndan çıkışı ve etrafa felaket saçışı Türk mitolojisine, İslômi tesirler ve İran mitolojisi yolu ile gelmiştir. Ye'cüc ve Me'cüc'lerin Karnülbakar Dağı'ndan çıkar çıkmaz, ilk önce İ t - Bara k ve K ı p ç a k ülkelerine saldırmış olmaları da üzerinde durulacak önemli bir olaydır. Çünkü Ozgan-Han'ın yanına gelen Saklab-Han'ın oğulları, Barak-Han'la Kıpçak Han, Ye'cüc ve Me'cüc'larin kendi üzerlerine nasıl saldırdıklannı korku ve dehşerle anlatırlar.

' Han-Nâme'ye göre Ozgan Han Karnülbakar Dağı'ndan çıkıp gelen bu korkunç mahlukların saldırıları karşısında çaresiz kalıp kaçacak ve sonra da eceli ile ölecektir. Sonra Karneyn gelecek ve bütün Turan ülkesini ele geçirdikten sonra da "Ye'cüc - Me'cüc Seddi"ni yapacak ve onları Kamülbakar Da ğı 'na hapsedecektir. İslam mitolojisine göre bu sed, K a f k a s D e r b e n d i idi. İran mitolojisine göre ise, N u ş i r e van 'ın yaptırdığı D e m ir Kapı Sedd-i Ye'cüc-Me'cüc'dur. Han - Name'de Karnülbakar Dağı'ndan çıkan bu garip yaratıkların ilk defa S akl a b 'ın oğulları Barak'la K i f ç a k (Kıpçak) saldırmış olmaları, Karnülbakar Dağı'nın K a f k a s D a ğ l ar ı olduğu inancını doğuruyor¦Çünki Kıpçak ülkesine yakın olan bölgeler Kafkas Dağlarıdır."

Şah-Nâme tesirinde kalan Han-Name'de Ozgan-Han'ın Ye'cüc ve Me'cüc'lar tarafından öldürülmesi ve Tur a n ülkesinin Zü'l-Karneyn eline geçmesi, Prof. Dr. Bahaeddin Öğel'in Türk Mitolojisi adı eserinde (s.386-388) şöyle anlatılır:

'¦ Han-Nâme'de¦Ozgan Han ( ?=Oz-gan / Uz-gan/ Oğuz -Kan) Adlı bir han'ın yedi seferinden bahseder ve ondan sonra Ozgan Han'ın Ye'cüc ve Me'cüc'lar tarafından nasıl öldürüldüğüne geçer. Ozgan-Han'ın Oğuz Han olması çok muhtemeldir...

"Han-Name 'de Kıfçak (Kıpçak) ve Barak Han, Oğuz'a karşı isyan etmiş iki
kardeş gibi gösterilir. Oğuz-Han, bunları kendine baş eğdirmek isterken, Kar-nülbakar Dağı 'ndaki Ö z b e k l e r'in isyan edip şehre indikleri haberi gelir. Kamülbakar Dağı, aslında Ye'cüc ve Me'cüc'ların oturdukları yerdir. Han-Na-me'nin Özbekler'i Ye'cüc ve Me'cüc'ların yerine koyması, Özbekler için bir şeref teşkil etmese gerektir''.

"Haberciler, Özbekler'in Kamülbakar Dağı'ndan inip, Tohmas şehrinin et-rafını sardıklarını haber verdiler. Oğuz-Han bu sırada, kardeşleri Kıfçak (Kıpçak)-Han'la Barak Han'ın kendisine baş eğdirmekle meşğuldü. Oğıız-Han bu haberi iki düşmanla savaşamıyacağını anladı ve kardeşleri ile anlaşmak için, onlara elçi gönderdi. Kıfçak Han 'la Barak-Han, Oğuz-Han 'ın yanına geldiler ve Oğuz Han onlara kendisine baş eğmelerini teklif etti. Onlar da Oğuz - Han'a şöyle dediler:

- " Ey Han, bizim elimizden bir şey gelmez! Kamülbakar Dağı 'ndan bir sürü indi. Bunların boyları çok uzun, başları tıpkı fil başı, kulakları kalkan gibi, sayıları da çekirgelerden ve karıncalardan daha çok. Savaş sırasında kulaklarını hemen vücutlarına örtüp gizliyorlar. Bunun için onlara ne ok ve ne de kılıç işliyor. Onlarla savaşmanın imkanı yoktur. Birini öldürürsen onu geliyar,' onunu öldürürsen yüzü geliyor; yüzünü ölrdürürsen bini birden geliyor. Ot, ağaç ve dal, ne varsa hepsini yiyorlar. Pınarlarda ne kadar su varsa, hepsini içiyorlar. Yeryüzünde ne ot ve ne de su kalıyor. Taştan başka bir şey bırakmıyorlar. Onlarla öyle çetin birer savaş yaptık ki, leşleri dağlar gibi yığıldı. En sonunda onları yine Karnülbakar Dağı 'nın içine sokabildik. Ama ne fayda, daha çoğalmış olarak yine çıkıp geldiler... Artık bize dost ol, halimizden haberiniz olsun. Bizim bu halimiz ne olacak? Artık sen de kendi ilinin kaygısına düş. Onlar bizi geçip sana doğru geliyorlar. Onlar bize benzemez; size de benzmıez. Bunlar Allah 'ın tam bir belâsıdır ".

"Oğuz-Han, ordusunu toplayıp bunların üzerine yürüyor ve onları pek çok kırıyorsa da, bunun bir fayda vemediğini görerek T o h m a ş 'ı terk ederek çekiliyor ve R uy i'"n-H i s a r'a sığınıyor. Bütün halk ve Özbekler de onun peşinden geliyorlar"
"Tohmaş şehrinde yalnızca bir kişi kalıyor. O da yine Yafes 'in Oğlu
olan Karneyn imiş."

"(Han-Name İran ve müslüman mitolojisini birbirine karıştırarak bir sentez yapmak istemiştir... tezada düşmüştür. Karneyn Tohmaş'ta kaldı derken) birden konuyu değiştiriyor ve aynı Padişah 'ın B a b i l 'de oturduğunu söylüyor ve onun hikayesini anlatmaya başlryor.)"

"Karneyn, bir gün dünyanın oturulacak en güzel yerinin neresi olduğunu soruyor. Etrafındakilerden herkes bir şey söylüyor. Güzelliği ile meşhur olup da, Karneyn'e oturmak için tavsiye edilen şehirlerin adlan şunlardır: Hıtay, Huten, Horosan, Irak, Çin, ve Maçin, Şehr-i Har, Buhara, Semerkand, Tayy, Kazan, Rum, Yemen, Mısır, Şam."

"Karneyn, yaşlı ve bilgili bir kişiden a b- ı Hayat suyunun nerede 0lduğunu soruyor. O da ' Kuzeydeki karanlıklar ülkesin'dedir, diyor, Bunun üze-rine Karneyn ebedi hayat suyunu aramak üzere yola koyuluyor ve bu maksadını halktan gizlemek için de C a b u l k a kalesine gidiyorum diyor. Karneyn ka-ranlıklar ülkesini baştan aşağıya kadar dolaşıyor. Ama hayat suyunu bulup da içmek nasip olmuyor... ".

Göktürk Hakanı Bilge Kaan kitâbelerinde; Mukaddes kitaplarda Ye'cüc - Me'cüc bahsinde geçen sed veya demir kapı, İran mitolojisindede belirtilen N u ş i r e v ân' 'ın yaptırdığı kapı, Türk - İran sınırı olarak şöyle geçmektedir : "Bunca milleti hep tanzim ettim. Şimdi de fesat olmaksızın Türk Hakanı Ötüken Ormanında oturur ise ülkede mihnet olmaz. İleride (doğuda) Santug Ovasına kadar sefer ettim, denize hemen hemen eriştim. Güneyde. Tibet'e ulaştım. BatI'da İnci ırmağına, Demir Kapıya ve kuzeyde Yerbayırku ülkesine vardım... Ötüken Dağları memleketi birlikte tutmak için elverişlidir... Ey Türk kavmi, Ötüken toprağında kalırsan, imparatorluğu ebediyyen muhafaza edersin... Kardeşlerim, beylerim, milletim... bu taşı ben yazdırdım ve söyleyeceklerimi, kalbimdekileri oraya kazdırdım...".


Sargon Erdem, M.Ö. II. Bin Yıla ait Çivi Yazılı Belgelerin Işığında Gutium/ Ye'cüc-Me'cüc/Moğollar/Turukkum/Türkler konusundaki X. Türk Tarih Kongresi bildirilerinde; Me'cuc'lar'ın Moğollar olduğu, Ye'cuclar'ın ise Türkmenler olduğu, Ye'cuc'un öfkeden çığlına dönmüş, o yana bu yana saldıran adam olarak açıklamaktadır. Hülâgu'nun Memlûk Sultan'ına yazdığı '' Biz Tanrının askerleriyiz; bizi gazabının ateşinden yarattı ve cezalandırmayı gerekli gördüğü kişilere musallat etti '' cümlesinin de iddiayı isbatladığı, Akkadca-Sumerce uggatu= nuggatu = gudi = Guti = gazap anlamına geldiğini belirtir. Gutiumlar'ın Oğuz Türkleri olduğu üzerinde durur.



YE'CÜC ve ME'CÜC 'ün DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

Mukaddes kitaplardan, Kur'an-ı Kerim, İncil ve Tevrat'da, hadislerde,Doğulu ve batılı ilim adamlarının eserlerinde geniş biçimde, genelde yorumsuz verdiğimiz Ye'cüc-Me'cüc veya Gog-Magog konusunu:eserinden geniş biçimde yarardandığımız İlâhiyat Fakültesi profesörlerinden Sayın Dr. İsmail Cerrahoğlu'nun çok iyi araştırılmış makalesinde "... çözülmesi güç, çok yönlü bilinmeyen problemlerden biri "şeklinde nitelemiştir. Haklı olarak "... Bu kavmin, Türkler olduğu fikri geniş bir yer işgal etmektedir. Nedense, bugün olduğu gibi, geçmişte de bazı milletlerin veya kişilerin, çeşitli sebeblerle Türkler'e karşı düşmanlıkları devam etmiş, acı olan taraf, tekerür eden tarihten hâlâ ibret alamayışımızdır... Türkler'e karşı düşmanlık hareketinin yahudi menşelerden çıktığını, onlardan Hıristiyan alemine intikal ettiğini, hatta bu fikirlerin islami kaynaklarda da paylaşıldığını, daha acı olan taraf, sanki bu fikirler dini bir nâs imiş gibi, bizzat aslı Türk olan müellfer tarafından işlendiğini ve kendi asıllarını inkar eder dereceye düşürdürğünü göreceğiz" demekte ve "Kolayca halledilecek bir iş defğildir. Halli çok güç olan, belkide mümkün olmayan bir mesele... ,,(149). olarak zikretmektedir. Prof. Dr. İsmail Cerrahoğlu'nun kanaati "Ye'cüc ve Me'cüc Türk olmayıp, her devrin Ye'cüc ve Me'cüc'ü mevcuttur. Her devirde dünyayı ifsad eden kimselerdir. her milletten de olabilir. (150), demektedir.

Yukarıdaki bütün bu bilgilerin ışığında:

1. Ye'cüc- Me'cüc, Gog-Magog'un Türk boylarından biri olabileceği,

2. Konu, Tevrat'ttan doğmakta ve İbrani kavmi daima yurtlarının işğal edileceği, günün birinde Türk hakimiyeti altına girebilecekıeri endişe-korkusu ile müfessirler bu kavmi kötülemekte, Hıristiyan milletleri ve Avrupa (Hun istilâsında olduğu gibi) aynı endişeleri paylaşmaktadır. Hıristiyanlar gibi ahiret günlerinde Türkler'in hakimiyeti altına girecekleri fobisi ile bu kavmi kötülemektedirler. Ye'cüc ve Me'cüc, çeşitli asırlarda yaşanan hadiselere göre sınıflandırılabilir. İlk Çağda Hunlar, Orta Çağda Türkler, 20. yüzyıl başlarında Komünizm Döneminde Ruslar, ve Çinliler,olarak vasıflandırılabilir. Kur'an-ı Kerimde bazı harflar nasıl şifromen olarak kullanıldıysa, Ye'cüc ve Me'cüc da çeşitli devirlerde korkulan kavimlerle isimlendirilmişlerdir. Her döneme göre ayrı ayrı yorumlanmalıdır. Meselâ Anadolu'ya gelen Mogollar Sivas Ulu Camii ile Bursa Ulu Camii'ni yakmışlardır. Anaolu Selçuklu döneminde de Mogollar Anadolu'yu kasıp-kavurmuşlardır.

3. Hz. Muhammed'in Türk soyunu öven hadisleri bulunmaktadır.

4. Çin Seddi, M. Ö. III. asırda Türkler'e karşı yapılmış olup, 3000 km.
uzunluktadır. Büyük İskender Devrinden 100 sene sonra M. Ö. 221 de ta-mamlanmıştır.

5. Büyük İskender, efsanelerde belirtildiği gibi Kuzey Kafkasya'ya hiç uğramamıştır. İran üzerinden Hindistan'a inmiştir. Çin Seddi M.Ö. III. yüzyılda Çe-Huang-Ti tarafından yapılmış, şimdiki sed M.S. XIV-XV. Yüzyıldan kalmadır. Hz. Zü'l - Karneyn ile ilgisi yoktur.

6.MogolIar da çift boynuz miğfer giyerler. Japon komutan ve savaşçıları da çift boynuzlu miğfer giyerler, (151). Kuzey İskandinavya'daki Vikingler de Çift boynuzlu miğfer giyerler. Boynuz, erkeklik, güç ve kuvvet sembolüdür.

7. Gog ve Magog kavmi, çok iyi at koşturan, cenğaver, kılıç ve kalkanı iyi kullanan Allah'ın yiğillik verdiği bir kavim. Tarihe baktığımız zaman bu vasıfları Türkler'de görüyoruz. Yiğit, civanmert, ahi zihniyetini benimseyen, kahraman başka bir millet var mı ? Gelecekte de dünyayı hegemonyası altına alabilecek başka bir milIet düşünülebilir mi ? Türkler'in Orta-Doğu'da ileride alacağı roller düşünülürse, konu daha da aydınlığa kavuşur. Irak'da Amerika büyük bir batağa saplanacak, petrol ve enerji kaynaklarını ele geçireyim derken, Vietnam'dan beter olacağı bir kehanet sayılmamalıdır. Komünizm yıkıldıktan sonra Amerika dünyayı hegemomyası altına almıştır. Kanuni zamanında da Türkler Avrupa'yı hegemonya altına almışlardı. Yüz yıl sonra Amerika ve 25 yıl sonra da Avrupa Birliği çökecek, çalışkan, dürüst, sanayide gelişmiş milletler bu bayrağı taşıyacaklardır.

8. Fesadlık konusu, İsrail kavmine aittir. Hezkiel 39/23. Arap aleminin durumunu ise, son 100 senedir bütün dünya milletleri çok iyi müşahade ediyor. Bu konuda tarihi iyi tetkik etmek gerekmektedir.

9. Tarihte Türkler'in fesatlığı; fitne fücurlugu var mıdır? Büyüklere gerekli sayğıyı her zaman gösteren, küçükleri daima seven, aman diyene genelikle himayeyi gösteren, silâhsıza el kaldırmayan, sevincini dışarıya belli etmeyen, içine dönük bir millet. Bizans İmparatoru Romanos Diyogenes ile Malazgirt Meydan Muharebesi sonucunda Selçuklu Sultanı Alparslan'ı düşünürüz... Türk tarihi bildiğimiz kadarıyla Göktürkler'den bu yana hep mağlubun yanında olmuş, doğruluktan yana olmuş islâmiyeti kendi rızaları ile kabul ettikten sonra, Mekke, Medine, Kudüs'ün bekçisi kılıç-kalkanı görevini şerefle ifa etmiştir. Çinliler'in büyük hilelerine karşı bile safiyetlerini muhafaza etmişlerdir. Buna mukabil, Orta-Doğu ve Avrupa'da Haçlı zihniyeti hâlâ devam etmekte, Türkler'i her fırsatta kötümektedirler. Türk Kültür ve medeniyetinde fitne-fücur ile ilgili, Mukaddes kitaplarda bahsi geçen manada bir delil gösterilemez.

10. Magog, Mogollardır. M. Ö.1500 yıllarında ve milaltan sonra I. asır ile XII. asırda Boering Boğazı yolu ile bazı Mogol kabileleri Kuzey Amerika'ya göç etmişlerdir. Kızılderililer'in menşei Büyük Türkistan'da yaşayan Moğol boylarıdır.Amerikalılar da zaten kendilerine Hindistan'ın kuzeyinden geldikleri için İndian derler. Cüz'i bazı kelimeler Orta Asya Türkçesi ile benzerlik gösterir. Antropoloji ve etnografik benzerlikler de bu kanaatimizi destekler. bu konuda Amerika ve Kanada'da da araştırma yapan ilim adamaları olduğu gibi (152), Türkiye'de de bu konuda araştırıcılar mevcuttur (153). Şaman kültürü de Kızılderililer'e yansımıştır.

Yukarıda arz edilen doneler ışığı altında Yafes'in kardeşi Me'cüc'ün Mogollar olduğu kanaatına sahibiz. Ancak Yafes'in diğer kardeşi Ye'cüc'ün Doğu Asya'lı bir Türk boyu olabileceği akla en yakın ihtimal olarak düşünülmektedir?


ZÜ'LKÂRNEYN PROBLEMİ

Ye'cüc ve Me'cüc bahsinde geçen Zü'kârneyn kimdir ? Tarihi şahsiyeti nedir ? Bunun cevabını bugün için veremiyoruz.

Ancak; varsayımlar üzerinden giderek, Sumer 'Adab' şehir devletinin yı-kılışı, Mezopotamya'daki .Ad kavminin kum fırtınası ve soğuktan ortadan kalkması, takribi M.Ö.XV. asır ile M.Ö. III. asır gibi çok uzun bir devre arasına Zü'l-Karneyn'in yaşadığı çağ'ın konulabilecegi düşüncesindeyiz.

İslâm müfessirlerinin büyük .bir kısmı, Zü'I-Karneyn'i Makedonyalı Büyük İskender olarak tavsif ederler ve Zü'l-Karneyn'le Makedonyalı Büyük İskender'i karıştırırlar... Bu karışıklık, çift boynuzlu miğferin giyilmesinden kaynaklanmaktadır. Arapçada iki boynuzlu anlamına gelen Zü'l-Karneyn, kuvvet ve kudret sembolu olup, birçok kavmin kral ve imparatorları, hakanları, beyleri bu tacı giymişlerdir. Mogol savaşçıları da giyerler. Türk Hakanları da, Japon komutanları da Büyük İskender'in gerek yaşayışı, gerekse yaptığı savaşlar ve Hindistan Seferi, bize O'nun bir Nebi olduğu fikrine yaklaştırmaz. Zira, Allah, Zü'I-Karneyn'e bütün ilimIeri vermiş, Hâk dostu olduğunu Kur'an-ı Kerim'deki ayetlerde sarahaten belirtmiştir.
.
Muhammed bin Hamza'nın XV. asır başlarında 827 H./1424 M. senesin-de tamamladığı ve halen İstanbul'da Türk İslâm Eserleri Müzesi'nde 40 numara ile kayıtlı satır arası Türkçe tercümeli Kur'an-ı Kerim'inde "Zü'l Karneyn yani İskender" denmektedir (154).

Vakıflar Genel Müdürlügü Kültür ve Tescil Dairesi Başkanlıgı Arşivi'nde Kur'an-ı Kerim Dolap Nu.27'de kayıtlı H.933/M.1526 tarihli hattatı belli olmayan vakıf, satır arası türkçe tercümeli (155- 1995'li yıllarda Arşivdeki bütün yazma Kur'an-ı Kerimler İstanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'ne gönderilmiştir) Kur'an-ı Kerim'in Kehf Sûresi 18/84. ayette: "Tahkik biz ana padişahlık virdük Yir yüzünde dahi v'irdak ana. Her nesneden vasıl olmag için ". 94.âyette: "ayıtlılar. Ya Zü'I-Karneyn didiler... " 95.ayette: "İskender ayıtdı. Tengri Te 'alâ bana virdüğü yigrekdür. Pes bana yardım eyleyeyenüz.." gibi ifadeler bulunmaktadır.

Yine Vakıflar Genel Müdürlügü Kültür ve Tescil Daire Arşivi'nde, Kur-'an-ı Kerim Dolap 12 numarada kayıtlı, metin yazarı ve hattatı belli olmayan, 956 H./1549 M. tarihli satır arası türkçe tercümeli Kur'an'da Zü'I-Karneyn,
İskender olarak zikredilmektedir.

Elmalı'lı M.Hamdi Yazır; Zü'I-Karneyn bir lâkabdır, çift boynuzlu miğfer giyen manasıdadır. Yemen'de Himyer ülkesinden bir fatih olabileceği gibi, Afridun (Feridun- Afrasyab ?- Alp Er Tunga ?) ve İskender olarak da nakledenler vardır. İskender'in Zü'l-Karneylerden birisi olduğunu inkara mahal yoksa da İskender'in bir sed yaptığı dahi tarihen sabit değildir, demektedir(156).
1685 yılında vefat eden Vani Mehmet Efendi Araisü'l-Kur'an ve Nefaisü'l Furkan adlı 2 ciltlik arapça vaaz kitabında Zü'l-Karneyn'in Oğuz Han olduğunu zikreder. Değerli eski tarihçi, hemşehrim İsmail Hami Danişmend de aynı görüşü benimser.

Mehmet Ateşoğlu 1985 yılındaki makalesinde (157) Zü'l-Karneyn, Türk Hakanı Mete, Oğuz Han demekte, bir başka yazısında; Mete Han'ın Gök Kud-reti-Tanrı 'kudreti manasına gelen Tanrıkut ünvanı almasının, büyük hizmetlerden birinin zuhuru olarak yorumlanmaktadır.

Zü'I-Karneyn isminin İskender olarak, Arap medreselerinden Osmanlı
medreselerine geçtigi söylenebilir.

Sargon Erdem, Büyük Akad Kralı Naram-Sin'in Zü'l-Karneyn olacağını
Savunur (158).

Zü'I-Karncyn isim veya lakabının başındaki "Zü" ibaresi islâm müfessir-lerinin, Himyer ülkesinde daha çok kullandıkları sebebiyle, Hadramut ülke-sinden bir fatih olabileceğini savunurlarsa da, Sumerlilerde de kullanılan ve çiviyazılı tarihi tabletlerin dışında, Kur'an-ı Kerim'de de görülmektedir. Enbiya Suresi'nin 21/87-88.ayetleri "Zü'n-Nun hakkında söylediklerimizi de an O, öfkelenerek giderken, kendisine güç yetiremeyeceğimizi samışt ; fakat sonunda karanlıklar içinde: 'Senden başka Tanrı yoktur, sen münezzehsin, doğrusu ben haksızlık edenlerdenim" diye 'seslenmişti (88) Biz de O'na cevap verip, onu üzüntüden kurtarmıştık. İnananları böyle kurtarırız" mealindedir.

Bu ayette Sümer ülkesinde Ninive veya diğer bir okunuşla Ninova'da yaşayan Peygamber Yunus Aleyhisselam'a işaret edilmekte olup, Zu'n-Nun, balık sahibi manasına gelmektedir (159). Uygurlarda, Bişbalık, Yengibalık ve Cenbalık şehirleri vardır. Türkler genellikte balık yemeyen bir millettir. Urfa'da Halil-i Rahman Gölü'nde kaynaşan balıklara halk kutsal olduğu için dokunulmaz. Ülkemizin de iç tarafı denizle çevrili olduğu halde balık tüketimi nufusa göre oldukça azdır.

Zü'l-Karneyn ( 160), efsanelerinde ebedi hayatı arayan Gılgameş veya belki de Hızır Aleyhisselâm'dır ? Dicle ve Frat Nehri kıyılarında yaşamış, Sumer, Akad, Asurlu büyük bir kral veya ermiş, bir veli de olabilir düşüncesindeyiz.

1067 M. Tarihinde yazılan Divan-ı Lügât'üt-Türk'de , Türkmen ve Kalac oymak adının ortaya çıkışı ile ilgili bir hikâye vardır: '' Zü'l-Karneyn, Semarkand'ı geçip, Türk ülkesine yöneldiği sıralarda, Türkler'in çok kuvvetli büyük bir ordusu bulunan ' Şu' adında bir hâkanı vardı. Balagasun yakınındaki Şu Kalesini bu açmış ve bu yaptırmıştı¦' diye başlayan bu hikâyede Zü'l-Karneyn adı sık sık geçer. Bu hikâyenin sonlarına yakın bir kısımda '' Zü'l-Karneyn denilen adam, bir yolcudur. Bir yerde durmaz, buradan da geçer. Biz de kendi yerimizde kalırız¦ '' ibaresi geçmesi, Zü'l-Karneyn'in normal bir insan olduğu, korkulmadığını belgelemesi bakımından ilgi çekicidir.

Yâkut el-Hamavi, Mu'cem el-Büldan adlı eserinde, Hazar ülkesi tanıtılırken, '' Derbend diye bilinen Bâb el-Bevvâb'ın arkasındaki ve Zü'l-Karneyn Seddine yakın Türk ülkeleridir'' derken Çin Seddi değil, Kafkas Geçidi'nden bahsedilmiştir '' (161).Diğer taraftan Asâr el-Bilâd ve Ahbar el-'İbâd adlı eserde ''¦ Bâb el-Ebvâb surunu Kisra Anuşurevân inşa etmiştir, Bâb el-Ebvâb büyük cephelerinden ( hududlarından ) biridir. Zira etrafında çeşitli milletler dolayısı ile düşmanları çoktur ¦ '' ibaresi ( 162) ile de, İslâmi Orta Çağ'ın yazarlarının iletişim araçları olmayışı, nesilden nesile şifahi edebiyatın, folklor unsurlarının tarihle iç içe bulunması, birbirine karışması münasebetiyle daima karıştırılmıştır. Efsanelerden ve yazma eserlerden biri Kafkasya'da, biri İran'da iki geçit veya iki demir kapı veya derbend mevcut olduğu anlaşılmaktadır.

Efsaneler, destanlar, halk hikâyeleri, Mukaddes Kitaplar ve tarihin birleştikleri hususları sıralarsak; Türler'in Ergenekon Destanında da belirtildiği gibi, dağı eriterek bulundukları vadiden çıkmaları; Çinliler'in Türk akıncılarından korunmak amacıyla M.Ö. 221'de Çe-Huang-Di zamanında 3.000 km. uzunluğunda, 6 m. Yüksekliğinde, bir araba geçecek genişlikte, dünyanın yedi harikasından biri olarak kabul edilen Çin Seddi'ni taştan inşa etmeleri; Zü'l-Karneyn'in Orta-Doğu'dan, belki de Kuzey-Doğu Anadolu'dan Doğu'ya ( Büyük- Ulu Türkistan-Orta Asya- Mogolistan-Mançurya ve Kore kıyıları ) gitmesi, demir, bakır madenlerini eritmesi ( 163 ) ve bir sed inşası hakikatı ile karşı karşıyayız.

Hz.Zü'I-Karneyn'in demir kütüklerini eritmesi konusu, Türkler'in Erge-nekon Destanı'nda belirtildigi gibi dağı ateşle eriterek, bulundukları vadiden çıkmalarını hatırlatıyor ve dikkate şayan benzerlikler gösteriyor. O halde: Kehf Sûresi 23/86.ayetinde belirtilen ve Zü'I-Karneyn'in gittiği yer olan güneşin battığı yeri Karadeniz, güneşin doğduğu yeri Hazar Denizi olarak düşünürsek, ayrıca Zü'l-Karneyn'in İskitler'e karşı Kafkas geçidinde demir kapı yapması efsanesi ile birleştirilirse; Doğu Anadolu'da demir yataklarının bol bulunduğu ve bölgenin dağlık olduğu düşünüldüğünde, Ergenekon'un Doğu Anadolu'da bir yer olması, ihtimal dahilindedir. İlk demir cevheri, Anadolu'da bulunanarak işlenmiştir. İlk Çağ'da Anadolu .Maden ülkesi olarak tanınır. Mezopotamya'ya maden ihraç eder. Tunç imalinin de Anadolu'da keşfedildiği unutulmamalıdır(164).1112 M. tarihinde Diyarbakır (eski adı Amid)'a bağlı Zü'I-Karneyn ( bugünkü, Elazığ ili Maden ilçesi)'de bakır madeni bulunup işletilmesi, Orta Çağ'da buranın adının Zü'I-Karneyn olması (165), Elazıg ilinin Güney-doğusundan, Maden ilçesinin kuzey batısında HAZER GÖLÜ bulunması bu hipotezimizi kuvvetlendiren deliller arasındadır.

KUZEY MEZOPOTAMYA'da ARKELOJİK
ARAŞTIRMAlAR
ve
PROTO- TÜRKLER
( Ön Türkler )

Mezopotamya, iki nehir arasındaki (Dicle-Fırat) ülke manasına gelmekte olup, arapçada da nehreyn aynı mânâda kuııanılmaktadır. Mezopotamya'ya M.Ö. 3500'lerde gelen Sumerliler, burada insanlık tarihine ışık tutacak parlak bir medeniyet yaratmışlardır. Bugün kulandığımız zaman ölçüsü birimi saatin altmışlık sistemini, ilk yazı olan çivi yazısını, onlar bulmuşlardır (l66).

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sumeroloji Kürsü-sü'nü kuran ve Amerika'da ölen Prof. Dr. Beno Landsberger, 1937 yılında toplanan II. Türk Tarih Kongresi'nde "Some Questions on the History of A-sin Minor Ön Asya -Kadim Tarihinin Esas Meseleri" adlı tebliğinde şöyle der: "Eğer biz Mezopotamya ve Anadolu ile megull olduğumuz vakit, Çin hatta Mısır'dan farklı olarak, yalnız antropolojik değil, aynı zamanda cihan tarihi araştırmasının bahis mevzu olduğu hissini her vakit taşırsak, bu kültürlerle derûni bir karabet hakkındaki karanlık hissimiz yerine, kültür an'anesinin olduğunu gösteren bühıanı ikâme edebiliriz .. (167).

Yine Prof. Dr. B. Landsberger "Sumer dili yalnız fenomenolojik bakmıdan değil, aynı zamanda, tarihi bakınımdan da bütün Asya boyunca uzanan dağlık havalide konuşulan geniş bir dil grubuna ait bulunuyor. Bu nev'iden olup, bugün yaşamakta bulunan biricik dil ailesi Türk dilleridir. İşte bir Sumerli için konuşmak demek, tanzim etmek demektir... Büyük adam kral, göz açmak=görmek" demektedir (168).

Sumer medeniyeti, Sami olan Akadlılar tarafından ortadan kaldırılmadan önce, canlı bir dil olarak edebiyatı çivi yazısına geçirilmiş, çivi yazılı kaynaklar ülkelere yayılmış, Babilliler tarafından da kullanılmıştır. Tesirleri ise, Ahdi Atik'in ilk bahislerinde, en aşikâr biçimde Tufan hikâyesinde görülmekte olduğunu Yahudi asıllı Prof. Dr. Benno Landsberger açıkca belirtmiştir (169).

M.Ö. 2150-1950 yıllarında Mezopotamya'da hüküm süren Gutium veya Kutium milletinin Akadça nisbet eki olan kısmını atarsak Gut kalmaktadır, Gut= Guz= Oğuz' kavmi olma ihtimali yüksektir. B. Landsberger, "..tarihimizde Türklerle en yakın bir suretle münasebattu olan, Iıatta belki de ayniytı gösteren kabile budur" demektedir (170).
B. Landberger, söz konusu tebliğinde Gut dilinden kalan bozulmamış bazı kelimeleri vererek, Türkçe ile karşılaştınr. Şöyle ki:
1. Yarlagan= Haber veren olabilir. Orhun kitabelerinde yargan'ı hatır
latır.
2. Tirigan=yardım eden manasına gelir ve Uygurca Tiriga mükemmel kelimesini hatırlatır ( 171).
3. Şarlak yahut Çarlak= Birçok lehçelerde kanatlı ve memeli hayvan adıdır. . Anadolu'da bugün küçük çağlayanlara da (şelalelere) şarlak adını verirler.
4. Laşirap yahut lasirap=
Kral listelerinde takriben M.Ö. 2000'de yazılıp, nakledilen isimlerde şöy.
ledir:
1. EI-ulumeş= memleketini büyütmüş, büyüten. anlamına gelebilir.

2 İnima-bakış= Çeşitli manalara gelebilir.
3. NikiIlakap
4.Warlagaba
5.Yarla,
6.Yarlaganda,
7.Tiga
8. İnguşu yahut İnkişu
9. İgeşaus
10. İbate yahut İbatı
Görülüyor ki Gutium kral isimleri, türkçe ile manalandırılabiliyor.

Bu düşünceyi, Ankara üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı profesörlerinden Dr. Vecihe Hatipoğlu'da desteklemektedir (172). Şöyleki;; "Güney Mezopotamya 'daki Sumer uylgarlık halkası, daha yu-karılarda Kuzey Mezopotamya ya yayılarak sürdüren, yaşatan Gud'lar daha sonra da Kas'lardır. Kısaca, Sumer uygarlığı kuzeyden güneye iner. Kıvançla belirtmek gerekir ki, Kas'ların dillerinin türkçe oluşunun açıklanması ile, Sumerce sorunu da aydmlınlığa kavuşmuştur. Son incelemelere göre, hiç kuşkusuz kesinlikle Sumerce türkçedir demek doğru olur."

Sumerce'nin Türkçe olduğunu ilk kez yirminci yüzyılın başlarında (1915'de) Prof. Fritz Hommel açıklamıştı (173).

"Atatürk bu çok önemli açıklamayı eşsiz görüşü ile hemen benimsemiş, bu konunun ve buna benzer başka konuların gerçekci bilim yöntemleriyle incelenmesi için 1936 yılında Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesini kurmuş ve bu fakülteye batının ünlü Sumeroloğu Prof. B. Landsberger'i öğretim görevlisi olarak yerleştimiştir'

Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, söz konusu makalesinde; yukarıda gördüğü-müz Prof. Lansberger'in 1937 yılındaki tebliğine atıf yapmış ve Farslılar'ın Araplan'ın Eski Çağlardan beri, Oğuzlar'a Guz demelerine dikkat çekerek bu olayın sebebIerini araştırmış, Oğuz adının aslında Guz olabileceğini dü-şünerek. M.Ö. 1700 yıllarında Mezopotamya'da 560 yıl hükmetmiş olan Kas'-Iılara ulaşmıştır.

Prof. Hatipoğlu'na göre "Türk tarihi İ.ö. 3500 yıllarında yaşamış olan Su-merliler'in tarihi ile başlamalıdır¦İ.Ö. 3500 yıllarında yaşamış olan Sumerliler'in İ.Ö. 2500 yıllarında hükümran olan Gud'lar, İ.Ö. 1700 yıllarında eğemenlik kuran Kas'lar (Guz'lar) arasındaki zaman farkı, eğemenlik zamanlarının farklılığıdır. Yoksa, Türkler bu yörelerde aralıksız uzun yüzyıllar yaşamışlardır. İ.Ö. 1700 yıllarında III. Babil Krallığı Kas hükümdan Gandaş(Kan-daş) kurmuştur. Daha sonra gelen Kas hükümdarlarının bazıları şunlardır: Agum I. (Agu-m) (174), Agum II, Agum III; Kastilaş (Kas-Dili), Ulam-'burlaş (=Alaca-kurt=Kızıl-Kurt); Ulam-batur (=Kızıl-Kahraman) Karaindaş (=Kara-in-daş(175)= Yurd-daş gibi); Karahardaş (Kara-Kardaş); Karahardaş (Kara-Kardaş); Karadunlaş (Kara-donlu=Kara elbiseli)1(76); kadaşman-Enlik (Ka-daş-man Enlil=Tanrı Enlil'in akrabası, Enlil soyundan); Kadaşman Turgu veya Durgu (Kadaşman-Dursun), Kudur-Enlil (=Güçlü-Enlil); Marduk- apla İddin (= Tanrıça Marduk Abla veya Ana sahip) gibi "türkçe ile açıklanabilen kelimeler mevcuttur.

Yazar, misalIere şöyle devam eder" Bunlar dışında tanılama biçiminde kurulmuş kral adları vardır: Nazibugaş (Naz-i-bugaş); Nazi-maruttaş ( Naz -i- Marut- taş); Kurigalsu (Meta-tezle-, kur-i-gazlu veya guz-lu); Nazibugaş (Naz-i-bug-aş) adı dil bakımından olduğu gibi tarih bakımından da çok önemlidir. 'Naz'sözcügü eski farsçadan alındığı gibi, bug soyu, ya da boyunun Oğuzların yanında büyük önemi vardır. Oğuzlar evlenmek için hep "bug" boyundan kız almak istemişlerdir ve almışlardır. "Bugaş" sözcügü, Bug boyu ile ilgili olabilir. Kasların' kullandığı bu sözcüğe çok yakın bir sözcük de Gud kral adlarından İnim-Bakaş biçiminde görülmektedir.

"Kas dilinde kral adlarından başka pek çok sözcük de bugünkü Türkçeyle doğrudan bağlanabilir. "İranlı, Fars" anlamı veren "Tacik" sözcüğüne rastla-nıldığı gibi "kadın esir" anlamını veren "Kukla" sözcüğüne de rastlanır ki, bugünkü anlamlarıyla en güzel biçimde bağdaştığı görülür" demektedir, Prof. . Dr. Hatipoğlu.

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sumeroloji Kürsüsü kıdemli Öğretim üyesi, Prof. Dr. Bunno Lansberger'in öğrencisi, muhterem Hocam, Prof. Dr. Emin Bilgiç de "Sumerce, Ural-Altay Dillerinden Türkçe ve Macarca, Kafkas dilleri ile yapı konusunda bir hayli benzelikler gösterdiğini" ifade etmektedir (177).

"Sumerce, cümle teşkili bakımından kompleksif denilen muğlak fakat mantıki sıraya bağlı - cümle teşkili karakteri ile de Türk dile ailesine yakın ve kursif denilen Sami ve Hind Avrupa dillerinin daha sade ve düz cümle kuruluşuna uzak bir yapıya sahiptir...Sumerce'de kompleksif cümle yapısı ile ilgili olarak zincirleme cümle şekli vardır. Sumerce 'nin bu hali de Türkçe'ye benzer. Yani ibareler arka arkaya sıralanır ve sonunda bir gamer eki ile bağlanan bir bütün teşkil eder,, (178).

"Bu dilde temel gamatik vahdeti (birliği) münferit kelimelerden ziyade ke-limeler bütününü teşkil eder. Onun gramatik edatları veya ekleri, kelime kök-lerine aynlmaz şekilde bağlı olmaktan çok, müstakil hüviyetlerini muhafaza eder.

"Sumerce 'nin altı sesli harfi vardır; bunlardan üçü açık vokaller olan a, e, o; diğer üçü ise kapalı vokaller olan a, e, u 'dur. Bunlar kesin şekilde tellaffuz edilemezler ve ekseriyetle bir âhenk kaidesine uyarak değişikliğe uğrarlar. Bu, bilhassa gramatikal ek olan vokallerin kısa ve aksansız oluşu hususunda doğrudur. Vokaller bir kelimenin sonunda veya iki konson arasında hızfedilir.

"Sumerce'de onbeş de konson (sessiz harf) vardır. Bunlar: b,p,d,t,f,g,ğ, (ng),k,z,s,ş,ç,r,l,m,n 'dir. Bunlar bir vokal ile başlayan bir gamer eki bağlanma-dığı hallerde, kelime sonunda telâffuz edilmezler.
"Sumerce'de köklerin 'büyük kısmı tek heceli olmakla beraber, oldukça fazla, çok heceli kelime de vardır. Kelime köklerinin mükerrer kullanılışı, eşya veamellerin cemi (çoğulu-plural) şekini meydana getirir¦"

"İsimler ekseriya birleşik kelimelerden meydana gelir: Önce tek heceli bir-kaç kelime alalım: lu (adam), dup (tablet), di (hüküm), ur (köpek), ma (gemi), a (su), şim (güzel koku) vs. lu-gal (büyük adam-kral) dup-sar (tablet yazan=katip), di-ku (hüküm kesen= hâkim), ur-zir (zincir köpeği= ev köpeği), ur-mah (büyük köpek= arslan), ma-lah (gemi yürüten-gemici, kaptan), a-zu (su bilen=doktor, tabib), şim-nu (güzel koku çıkaran, Itriyâtcı) vs.,, (179) .

"Bütün bunlardan sonra, belirtilmesi gereken husus, dünya dillerinin veya dil ailelerinin hemen hepsi ile mukayesi edilmiş olan Sumerce 'nin bunlardan herhangi birisi ile kesin yakınlğının ortaya konamamış olmasıdır. Kompleksif dil karakteri zincirleme ibarelerden cümle teşkili ve bazı kelime yakınlıklan ile, Türkçe'de ve Sumerce'de birinci şahsın (m) ile ve ikinci şahsın (s) ile gösterilmesi gibi haller, Sumerce, İle Türkçe'yi, Asya coğrafi bütününün başka dillerini de bütün ilave edebileceğimiz büyük bir dil grubuna bağlar. Ancak, Sumerce'nin sayılan diğer hususiyetleri Türkçe'de yoktur.

"Sumerce, mukayese edilen diğer dillerle bünye bakımından belki daha ya
kın benzerlikler gösterir. Fakat bunlar o kadar umumi şeyler ki, dil akrabalığına delâlet etmez.

"Lûgât bakmıından ise, yalnız Türkçe ile Sumerce arasında kanaat verici etimolojik bazı yakınlıklardan bahsedilmesi mümkündür. Bu yakınlığın önde gelen taraftarlarından F, Hommel bu nev'iden 350 kadar kelime üzerinde dur-muşsa da bunlar, ilmin bugünki seviyesinde yeniden incelemek durumundadır. Bunlar arasında en ikna edici görünen Türkçe tengri ve Sumerce dingir kelimelerinn etimolojik yakınlığı, son tahlil ve teşhislerle dingir'in Proto-Fratça'ya ait olması ihtimali ile şüpheye düşmektedir".

Muhterem Hocam Prof. Dr. Emin Bilgiç geniş makalesinde; Sumer dili, yazının M.Ö. 3100'lerde icadından sonra, çağının tarihi, edebi dini, hukuki, iktisadi muhabere dili olmuş ve sadece Sumerliliğin, Sumerce'nin değil, Hitit, Urartu, Babil ve Asurlular'ın ortadan kalkışına, hatta Hz. İsa'nın doğumuna kadar Orta-Doğu'nun mektep ve ilim dili olmasına devam etmiştir.

Bu sebeble de Hititler, Hurriler, Urartular, Yahudiler, İsrailliler, onla.rın eserlerinden bazılarını kendi dillerine tercüme ederek, geniş ölçüde taklid etmişlerdir: İbrani edebi eserlerinin bir çokları şekil ve muhteva bakımından tesir altında kaldıkları gibi, hatta eski Yunanlılar da Sumer edebi eserlerinin derin tesirini girmişlerdir. Böylece M.Ö. 1100 tarihinden itibaren İsrailliler, Yahudiler, Asur ve Babil kültürü ile temasa geçmeleri sonucu, bu kardeş kavimler, dünyada ilk defa monoteistlik (tek Allah'a tapılan din) din fikrine gebe oldukları bu sırada karşılaştıkları kültürün özü ve manevi cephesi üzerinde daha çok durmuşlardır, demektedir.

Mısır'da olduğu gibi boğa heykeline tapınma adeti Sumerliler'de yoktur. Kesinlikle girmemişlerdir. Boynuzlu taç, Tanrılık alâmetidir. Dagan, Sumerliler'in harp tanrısıdır. Sümereliler'in dini çok tanrılık esasına dayanmakta olup her tanrının belli bir mevkii olmasına karşılık, mahalli tanrıların bütün memleket veya kâinat tanrıları şeklinde tekamül ederek bir sistem içine yerleştirerek Pantheon'u yaratmışlardır.

Şimdi tekrar Sumerliliğin ve Sumerler'in Klasik Çağı olan M.Ö. 2150-1950 yıllarına dönerek Prof. Dr. E. Bilginç'in adı geçen makalesinden o devrin önemli isimlerine göz atalım:

"Çeşitli eski Sumer kültür merkezlerinde Akadlı halk yanında ve idaresinde yaşamaya devam eden Sumerliler'de yeniden uyanan Sumerlilik idrâki ve Sunıer kültür memleketine Kuzey-Doğudaki Zağaros Dağları bölgelerinden yavaş yavaş Gutiumlu'ların hırs ve alâka duyarak inmeye başlamaları neticesinde mukavvemet cepheleri gelişmiş, Akad Devleti çökmüş, Yeni Sumer Devri açılmıştır.

"Bu devrede, IV. Uruk Hâmedânı Güney Mezopotamya'nın güneyinde, pekçok edebi inşaat kitâbeleri ile tanınan ve Sumer dili ve edebiyatının klâsik örneklerini meydana getiren Gudea da biraz daha şimalde (kuzeyde), Lagaş'ta, Sumerliliği canlı tutmaya ve geliştirmeye çalışıyorken, dağlık bölgelerden göçen Gutiumlular bütün cenubi (güney) Mezopotamya'ya hakim olmuştur, adları Türkçeyi andıran krallarının idaresinde bu kültür memleketini 90 yıl kadar işğalleri altında tutmuşlar" ilk zamanlarda yadırgamalarına rağmen, buranın, temeli ve özü Sumerliler'e ait kültürünü de kısmen benimsemişlerdir.

'' Lagaş'da yeni Sumer çağında yeniden kurulan ve Gutium krallarına tabi olarak hüküm süren şehir-devleti beylerinin sırası, tertiplenen eski listelere göre: Ur - Baba, Ur-Gar, Namhani, Gudea, Ur-Ningirsu, Pirigme, vs.

Yeni Lağaş Hanedanın kurucusu Ur-Baba'ya kendisinden sonrakilerin nisbetinin ve onların sırasının şöyle olduğu neticelerine varılmıştır.

"Kurucu Ur-Baba"dan sonra yerine, onun damadı Gudea geçmiştir. Son-ra Gudea'yı oğulları Ur-Ningirsu ve Pirigime takip etmiş ve bunların ikisinin beyliği on seneyi bulmuştur. Ancak, bunlardan sonra Ur-Baba'nın ikinci damadı olan Ur-gar ve üçüncü damadı olan Namhani veya Nammahni arka arkaya Lagaş Beyi olmuşlardır.

"Namhani'nin hem Lagaş hem de Umma'nın beyliğini birlikte yürüttüğü ve Gutiumlular ile işbirliği yaptığı anlaşılmaktadır.
'
"V.Uruk Hanedanının kurucusu ve kudretli tek kralı olan Utu-Hegal, kitâbesinde Gutiumlular'ı şiddetle itham etmekte ve onları dağların yılanları ve akrepleri' olarak vasıfiandırmakta, Sumer iIini istilalarından nefretle bahsetmekte ve son Gutium kralı Tirikan'a karşı kazandığı zaferi anlatmaktadır. (Bkz. Hz. Nuh'un Yafes'den torunu Tiras'ı hatırlatmaktadır. Tirikan bu da bizim tezimizi kuvvetlendirecek bir donedir, S.Bayram).

"Öte yandan, Utu-Hegal'ın valilerinden olan Ur - nammu ile ilgili me-tinde, Utu-Hegal'i onun yedinci saltanat yılında nasıl bertaraf ettiği ve Lagaş'lı Ur-Baba'nın Gutiumlularla işbirliği yapan ve Sumer memleketini onlara ezdiren damadı. Namhani'ye hücum ederek onu öldürdüğü kayıtlıdır.

"Böylece yeni Sumer veya klasik Sumer çağı'nda Lagaş şehir beyi Nam-hani V. Uruk hanedamnın kurucusu Utu-Hegal, Gutiumlular'ın son kralı Tirikan ve III. Ur sülalesinin kralı Ur - Nammu arasında, herhalde daha yaşlıdan daha gence doğru bir çağdaşlık münasebeti kurulmuş olmaktadır.

Bu durumda, Gutiumlar'ın Utu-Hegal tarafından Sumer memleketinden sürülmesi ve Lagaş şehir-beyliğinin Namhani'den sonra bir sukûnett dev-resine girmesi ile klâsik Sumer Çağı'nın ilk devresi kapanmış olmaktadır. Yeni Sumer Çağı'nın ikinci yarısında ise, hem siyasi tarih, hem de arkeolojik buluntular bakımından hemen tek başına III. Ur Hanedanını temsil eder.

"Hanedanın hepsi de ayrı ayn kudretli olan, unvanlan, icraatlan ve hu-dudları ile şehir-devleti anlayışını aşan, son ikisi Sumerli olmasına rağmen Akadca ad taşıyan beş kralı şunlardır (Takriben MÖ. 2110-2000):

Ur - Nammu (18 yıl),
Şulgi (48 yıl),
Amar-Zuenna (l80) (9 yıl) ,
Şu-Sin (9 yıl)
İbbi - Sin (25 yıl),

"Ur - Nammu şimdiki bilgilerimize göre, Eski Sumer Devri son Lagaş kralı Urukagina'nın talimatnamesi bir tarafa, Mezopotamya ve Ön Asya tarihinde ilk kanun koyan Sumer kralıdır. Kanunun metni çok kırık parçalanmış olarak ele geçmekle beraber, bulunması gerekli kanun tekniği ve muhteva unsurlarını cemettiği anlaşılmaktadır. Kanunun Prolloğ'u teolojik, tarihi ve ahlâki olmak üzere üç husus ihtiva etmektedir. Asıl kanunun - metninin baştan kalan kısım 22 maddeden ibarettir. Bunlar büyücülüğe, asker kaçaklarına ve yaralamaya ait pragrafardır. Bu paragrafar kısım kısım daha sonraki Eşnunna, Hammurabi ve Hitit kanunlarındaki bazı hükümlere esaslı suretle benzerlik göstermektedir.

"İkinci kral Şulgi içlerinde en başarılı idi. Hayatında ve ölümünden sonra kendisine bir ilâh gibi tapılmıştır.

"llI.Ur Hanedanı Çağı'nda Elâmlılar'a ve şimali (kuzey) kavimlere karşı neticeli harpler yapılmıştır. Kral Amar-Zuenna zamanında ise Asur, Ur Devletine atl olmuştur.

"Ur - Nanmu ile hayatlarının bir safhasında çağdaş oldukları anlaşılan Lagaş şehir beyi Gudea, başlıbaşına. Sumer dili ve edebiyatının, Sumer San-'atının; kitabeleri, heykellleri, statüleri, inşâ ettirdiği mabetIeri vs. ile kudretli ve silinmez bir temsilcisi olmuştur. Bıraktığı, çeşitli neviden onlarca uzun-kısa kitabeleri ve metinleri Klasik Sumerce'nin kaynaklannı teşkil ederek, Sumeroloji sahasının ölmez isimlerinden Adam Falkenstein'in iki ciltlik metinlerden bol emsalli Gudea Dili Grameri'ni yazmasına amil olmuştur.

"Bütün bunlara rağmen, Sumerliler'in idaresindeki halkın bir kısmını teşkil eden Akadlılar'ın ve sonradan Mezopotamya 'ya gelip onlara katılan Batı Sâmileri'nin yeniden uyandımıaya muvaffak olduklan Sâmi' lik duygusu, Akad Çağı'nda müstakil hüviyetlerini kazanıp gelişen Akad dil ve edebiyatı Klasik Sumer Çağı'nda da varlığını koruyup yaşamaya devam etmesi, yeni sami göçleri (Ammurular, Ken'anlılar) ile bu şuûrun beslenip durması sebebiyetle, yeni bir Sami hamlesi, Elâmlılar'la ittifak halinde, son Sumer devlet veya şehir-devlet-lerini ortadan kaldıımaya yetmiştir.
.
Muhterem hocam Prof. Dr. Emin Bilgiç'ın fevkâlade önemli geniş bir a-raştırma mahsülü olan "Atatürk ve Sumerliler'in Tarihi" konulu makalesinden uzun iktibaslar yaptık. Bunun sebebi, Sumerliler'in tarihinin bizim için son derece önemli olması ve okuyucularımızın herhangi bir hataya düşmemeleri, hayatımız boyunca hakikatleri arayıp bulabilmek amacı, bulduğumuz ip uçlarını tarafsız bir gözle değerlendirmek veya değerlendirilmesi için aziz o-kuyucularımıza sunmaktır. Okuyucularımızın fikirleri daha detaylı, anlayabilmeleri, tezimizi araştırabilmeleri, tahkiki için tekrar Sumer Tarihine ait kaynaklara daha az zaman ayırabilmelerini temin maksadıyla metnin bir kıs-mını hemen hemen aynen vermeye çalıştık. Parantez içinde iki benzerliğe işaretle yetindik.

Yukarıda gördüğümüz Sumer kültürünün zihnimizdeki sıcaklığı muhafa-za edilirken bir konunun daha düşünülmesinde fayda mülâhaza ediyoruz:

Hz. Nuh'un oğlu Yafes bölümünde, metnini uzun olarak sunduğumuz Saklab'ın büyüme şeklini tekrar hatırlayalım. Mücmel el-Tevârih ile Gerdizi'in Zeyn el-âhbar' adlı eserinde Yafes'in annesinin doğarken öldüğü ve kurt sütü ile beslendiği kayıtlı. Bu bize Ergenekon Destanını hatırlatıyor ve tema aynı, efsanelere göre de doğru bir varyant.

Yafes'in oğlu Saklab hakkında ise Mücmel el-Tevarih (s.104)'den ( nakleden sayın Prof.Dr. R. Şeşen s. 33)'de Yafes henüz Babil'e babasının yanındayken ''Hz. Nuh'un bir oğlu dünyaya geldi, çocuğun annesinin doğumdan hemen sonra ölmesi ve köpek sütü ile beslenmesi.." bu bize Romalılar'ın atası Roma'nın korucusu Romus ve Romulus kardeşleri, Etrüskleri hatırlatıyor. Ayrıca Yafes'in Tufan'dan sonra bir müddet Babil'de oturduğunu gösteriyor. Sümerce'de Ur=Köpek manasına geldiğini yukarıda gördük. Ur-Baba Gutium=Gud=Guz=Oğuz kralıdır. Yukarıda tekrar kısa olarak gördüğümüz efsane ile, yani Yafes ve Saklab ile veya Oğuz Han'la Ur- Baba'nın bir ilişkisi olabilir mi? Destanlardaki bir inanış geleneginin değişik bir varyantı, bir tazahürü olamaz mı? '

Sumer, Gut-Guz Elamlılar'ın dillerinde Türkçe unsurlar bulunduğuna i-nanıyoruz. Bunlar, Türkler'in Mezopotamya'daki izleri olup, bizim tezimiz olan Hz. Nuh Tufanı 'ndan sonra, Hz. Nuh 'un oğlu Yafes ve evladlarının ve O'nun soyundan gelen Türk milletinin bir kısım boylarının Kuzey Mezopotamya'da, bugünkü Diyarbakır, Cizre, Tell-Hariri, Kerkük, Musul, Bağdad ve Zağaros Dağları'nın Batı etekleri civarında yaşadıklan ve buraların onların ilk vatanı olduğuna inanmaktayız.
.
Bu görüşümüzü destekleyen bir araştırma da Marmara Üniversitesi İI-ahiyat Fakültesi Sosyal Bilimler ve Türk İslam Tarihi Araştırma Görevlisi Kürşad Demirci'nin" Hurriler (Eski Mezopotamya'da Asya Menşeli Bir Kavim) adlı makalesidir (182). Küşad Demirei adı geçen makalesinde özetle şöyle demektedir.

"Eski Önasya tarihinde (M.Ö. 4000-1.000 civarı) etnik menşei kesin olarak tesbit edilemeyen birkaç kavimden biri de arkeoloji literatüründe Hurri adıyla anılan Asya kökenli İlkçağ topluluğuıdur. Güney - Doğu Anadolu, Kuzey Suriye ve Filistin bölğelerinde önemli bir nüfus oranıyla bulanan Hurriler'in tarihi M.Ö.. 2.300'de başlar. Takipcileri ve soydaşları olan Van bölgesinin meşhur kavmi Urartular ile tarih sahnesinde yeniden görülürler. Urartular'ı yıkılışıyla hiç olmazsa şimdiki bilgilerimize göre M.Ö. I. binde ortadan kayboldular." diye Hurri tarihini kısaca özetledikten sonra, Hurriler konusunun Asurlular'ın başkenti Ninive'nin İngilizler tarafından (Henry Layard) XIX. yüzyılda yapılan kazılar neticesinde Amarna'da çıkan çivi yazılı tabletlerle ortaya çıktığını, bu metinler üzerinde Friedrich Dehtzch'ın "Who Lag das Paradies" adlı eser yayınladığı, AH. Sayce, J.Oppert'in ilk metinler üzerinde çalıştığını zikreder. Daha sonra, Amarna Arşivi'in bulunan çivi yazılı metinler üzerinde H. Wincler, O. Schreoder, L. Messerchimot, P.Jensen, R. E. Brunow, A.H.Sayce, E.Bork, T.G.Pinches, ET.Dangın ve A.Ugnad'ın çalıştığını belirtir.

Eski Ahid Tevrat kitabında (Tekvin, 14-16 Bab) Hori olarak geçen Hur-riler'in adının Yeni bir Nuzi ve Hana tabletinde de geçtiğini belirten Kürşad Demirci, Wincler hariç I.Gelb, Landsberger, C.J. Gad, P.Jensen, T. Dangın, E.Çhıear ve Guterbock'un Hurriler'i Asya köklü bir kavim olduklarından ittifak halinde bulunduklarını ve Çerkezce ve Hurri ve arasında kurulan ilişkilerin neticesiz kaldığını, E. Forrer'in Hurriler'i Türk olarak kabul ettiğini yazar.

K Demirci, Ahmed Caferoğlu'nun Harizm ve Hurri kelimeleri arasında benzerlikler bulunduğunu (183) belirttiğini, Firuzan Kınal'ın (184) "Bunun yanıda Türk kelimesiyle benzer gösterilen ve arada ilişki kurulan Hurriler'e mensup bir dağlı boy olan Turukkular'da dolaylı olarak Hurri-Türk münasebetinin. araştınlmasını gerekli kılmaktadır" demektir. Dolayısıyla bizim de istediğimiz, budur. Güney-Doğu Anadolu'da M.Ö. Çağlarda Türk varlığı mevcuttur. Yabancı alimler de bunu teyid etmişlerdir. Turukkular bahsini ileride detaylı olarak inceleyeceğiz.

K Demirci, söz konusu makalesinde, ''.. MÖ. 2.000;lerde Van Gölü ci-varında görünmeye başlayan Hurriler, III. Ur Devrinde yavaş yavaş çoğalıp.Mezopotamya'ya ve Anadolu ya kadar yayılmışlardır. Akad sülâlesi krallarından Naram - Sin tarafından bir krallar koalisyonuna karşı yapılan savaşta yer alan Şumurum Kralı Putim Atal ve Marbesi kralı Haupsim Kibi, Hurrice şahıs adları taşır. Yine eski Babil Çağı'nda Mari şehrinde bulunan metinlerden Huriler'in Dicle Nehri'nin doğusunda bulunduklarını görüyoruz.. Burada tesbit edilen Sukru Tesub, Kummen Atal, Sennam,. Satu Sarri, Arisenni adları Hurricedir. Hantili döneminde Hurrile'in Anadolu'ya saldırdıldarını biliyoruz". demekte ''... Speiser'in Yafetik olarak niıelendirdiği Hurriler'in İbraniler'e yaptığı etki de ilginçtir. Bugün kesin olarak kabul edilen bir görüşe göre Hurri hukuku İbraniler'in Tevrat hukukuna oldukça fazla oranda katkıda bulunmuştur. Hurriler'deki evladlık alma, kölelik, evlenme gibi birçok âdetin Tevrat'a girdiği biliniyor" diyor.

Ayrıca ''... etnik grupların belirlenmesinde filolojinin önemi mâlumdur. Hurri topluluklarının dilinin analizi ve bunun Türk dili ile mukayesesi için mal-zeme çok değildir. Daha Ônce söylendiği gibi Hurri dili Asiatiktir. Türkçe'de olduğu gibi daima suffıxlerle çalışan agglutınatıva bir karakter taşıyan Hurri dili Kafkas dili ve Elam dili ile de karşılaştırılmışsa da bunlardan kesin sonuç alınamamıştır. Hurricedeki cümle sırası Türkçede olduğu gibidir. Fiil kökleri sabittir ve ekler takılarak çekim yapılır. Fiil sondadır. Şimdiye kadar çok benzer iki kelime bulabilmiş değiliz. Bununla birlikte ilk yazılı Türk kaynakları ile Hurrice'nin yazıldığı zaman arasında yaklaşık iki bin yıl olduğunu düşünürsek bu sıkıntının normal karşılaşması gerekliliği kendiliğinden ortaya çıkar. Ayrıca Hurrice'nin yeterli incelenmemesi de zorluk çıkarmaktadır" diyor, K. Demirci.

Haver Aslan'da Azerbaycan Türk Yurdu, konulu makalesinde "...0 halde Urartularla Hurriler'in bizimle aynı kökten olduklan söylenebilir. Biz onları uzak geçmişimizin sedası olarak adlandıranlarla aynı görüşteyiz" denmektedir (185).

MARİ KAZILARıNDA
ORTAYA ÇıKAN KRALlYET ARŞlVl
ve
TURUKKULAR

Zağaros Dağları'ndan yavaş yavaş güneye inen Gutiumlar, Akad Devle-ti'nin çökmesine ve Yeni Sumer Devri'nin açılmasına sebeb olmuşlardır(186). Utu-Hegal kitâbelerinde, Gutiumlular'ı "Dağların yılanları ve akrepleri" olarak vasıflandırmışlardır.Yani açık ve seçik olarak onlardan çok korktuklarını ifade etmişlerdir.

Bu korku, Ye'cüc-Me'cüc; Gog-Magog bahsinde gördüğümüz korku ve dahşetle aynıdır. O halde, Prof. Dr. Lansberger ve Prof. Dr. Emin Bilgiç'in nasıl Tufan Efsanesi'nin Eski Ahid'e intikali ve tesirleri olarak ilmi çevrelerce kabul ediliyorsa; yukarıda gördüğümüz korku olayı, istilâ olayı, Ben-i İsrail Kavmi'nin Babil'de sürgünde bulundukları (Birinci sürgün M.Ö. 598; İkinci sürgün M.Ö. 538) sıralarda bu müthiş korku fobisi Ahid-i Atik'e oradan da İncil'e (Yuhanna'nın Vahyi'ne) intikal etmiş olamaz mı? Bu görüşümüz, sonradan insanoğlu tarafından ilâveler yapılarak aslı kaybolan, Tevrat ve İncil içindir.

Şimdi tekrar asıl konumuz olan Mezopolamya'ya dönelim.

Fransİz Arkeoloji profesörlerinden Dr. Louis Delaporte'nin Hitites adlı eserinde "Sargon 'un III. Halefi Naram - Sin'e karşı bir koalisyon kuran Kuzeyde 17 bey ve hükümdarlar arasında Tourki", ülkesi kralı "İlloushoumail" adı geçer (187). Çinliler Türkler'e Tu-kue demektedirler. Türk, Türük olarak halen Orta Asya'da kullanılır. Bu durumda, Tourki ülkesindeki Kuzey Mczopotamyalılar, hangi kavme mensuptular? İlloushoumail adı sami damgası taşırsa da sahibinin sami ırkından olduğuna delâlet etmez. Bu da bizim tezimizi kuvvetlendirmektedir.

Ayrıca, Doç. Dr. Ekrem Memiş, M.Ö. 3.Bin Yılında Anadolu'da Türkler adlı makalesinde; "Şartamhari metni" adı verilen, bir kopyası Mczopotamya'da Babil'de, bir kopyası Mısır'da Tel el Amarna'da, diğer üçüncü kopyası Anadolu'da Hattusas (Boğazköy)'de bulunan; Hattusas metni, 'Prof. Dr. H.G. Guterbock tarafından 1938 yılında Berlin'de yayınlanan ve başta 7 satın eksik olan metnin 15. satırında, "Turki kralı İlşu Nail" adı geçtiğini yazmaktadır. Bu durumda, M. Ö. 2.200 yıllarında, Akkad kralı Naram.. Sin ile savaşan 17 Anadolu kralının meydana getirdiği koalisyon içinde bulunan Turki kralı kimdir? Bir Türk kralı olamaz mı ? Oğuz Han'ın torunlarından değil midir? Değil se, hangi millete mensuptur? En mantıki ihtimal Türkler olması gerekmektedir. Aksi ispalpanmadıkça kanaatimize göre Türkler'dir.

Yukarıda sunulan bütün bu bilgilere ilâveten kitabımızın en önemli maddi belgelerine geliyoruz. Şifahi tarih, dil ve folkloru çivi yazılı 13 tablet ile destekleyerek, Türkler'in Kuzey Mezopotamya'da ve Zağaros Dağları Batı e-teklerinde yaşadıklarını. öğreniyoruz.
. .
MARİ KRALİYET ARŞİVİ
ÇİVİ YAZILI TABLETLERİ
ve
ARDlNDAKİ- GERÇEKLER....

Fırat Nehri kıyılan, M.Ö. 4.000 yıl ve devamı boyunca ve 2.000 yılları başlarında evvela Sumer ve bilahare Babil nufuzunda bulunmaktaydı. Genel olarak Hana ve Mari adı verilen bu bölgenin baş şehri Man Qarqisiya'nın takriben 75 km. güney-doğusunda, Fırat'ın batı sahillerinde, bugünkü Abu Kemal adlı Suriye kasabası yakınındadır. Mari, bugünkü Irak sınırı Suriye sınırına da fazla uzak değildir. Mari, Orta Fırat'taki Tell-Hariri'dir. 1933-1939 yılları (II.Dünya Savaşı sebebiyle kazı durdurulmuştur) arasında Fransız Ar-keoloji Enstitüsü tarafından ortaya çıkarılan antik şehirde, daha çok mabedler, etkili duvar resimleriyle süslenmiş saray, Saray'da Kıraliyet Arşivi'nde çok sayıda çivi yazılı tablet ortaya çıkarılmlştır. Bu tabletler arasında Turukku adlı bir kavim olduğu gibi, Urfa-Harran'daki Ay (Sin) Tanrısı mabedinde bir andlaşmanın imza edildiğine dair kayıtlar da ele geçmiştir.(Bkz. G. Dossin, Benjaminites dans le textes de Mari, Melanges Dussaud, II, Paris, 1939, s.933) .

M.Ö. 4.000 den sonra ve bilhassa M.Ö. 2.000'de Mari, önemli Me-zopotamya kültürünün merkezi olarak değişikliklere ugramıştlr. Mari'nin son kıralı Zimri-Lim, rakibi olan Hammurabi'ye mağlup olmuştur. Mari, M.Ö. 1700 yıllarında tahrip edilmiş olup, tarihin karalıklarına gömülmüştür.

Mari'nin Tevrat'da zikredilmemesine rağmen kazılar, Mari metinlerinin keşfedilmesi ve araştırılması Eski Ahit'in anlaşılması için önemlidir. Mari metinleri sayesinde, M.Ö.2.000 yıııarının başlanğıcındaki Kuzey-Batı Mezo-potamya'da mevcut din, küllür ve tarih hakkında, kısmen ayrıntılı bir görüş elde edilmektedir. Bu zaman süresi, bazı araştırmacıların görüşüne göre, Tufan'dan sonra ilk atalar devrine denk gelmekledir.

Mari'nin eski isminin Benjamin (Bünyamin) olduğu da anlaşılmıştır.

Mari metinlerinde, geleceklen haber veren mektuplar önemlidir. Büyük Hammurabi ile ilgili olup, siyasi anlaşılmazlıklarla ilgilidir. Ayrıca, Dagan adlı Tanrının kelamından, bazı kadın ve erkeklerin cezbe ve vecd halinde tanrıya tapmaları anlaşılmakladır. Gelecekten haber vermenin muhtevası kral ve şehirlerinin iyilik ve kötülükleri ile ilgili olup, kurbanın terk edilmesinden dolayı da eleştiri ve uyarıda bulunulmakıadır ( 188)
.
Mari Kraliyet Arşivi'nde ele geçen çivi yazılı Akadça tabletler, Georges Dossin ve ekibi tarafından seri biçimde 1950 yılından itibaren Louvre Müzesi adına yayınlanmaya başlamıştır. 5x7,5; 7,8x4,5; 4,8x6,7; 7x4,6; 9x5,3 cm ebadlarında olan ve pişmiş kilden yapılmış bu tabletlerin kendileri çok küçük olmalarına rağmen aydınlalacağı hadiseler, yankıları oldukça büyük ve geniş olacaktır.

G. Dossin'in yayınladığı Mari metinlerinde geçenTurukkular kimdir? Tu-ruk -Türük -Türk olabileceği en mantıklı ihtimal, Turukkullar'ın savaşcı bir kavim olması da bu ihtimali kuvveılendirmektedir. Cengaverlikleri Orta Asya Türk akıncılarını andıran, ana merkezden takriben 400 km. uzaklaşıp, düşman otağlarına saldıran bir avuç akıncı, hangi milletlen olabilir? Eğer Türk değilse, hangi soya mensupturlar?
.
Archive Royale de Mari adıyla 1950'de yayınlanan esere ilk dikkati, po-lisiye romanlardan yakinen tanıdığımız ünlü Agatha Chiristin'in arkeoloğ eşi M.E.L. Mallowan (189) görerek 1 Ekim 1984 tarihinde vefat eden, kendisinden feyz aldığım, üstâdım, dostum Dr. Hamit Zübeyr Koşay'a adı geçen eserin I.cildini göndermiştir. Dr. Koşay, bu ciIteki 16 ve 69 numaralı iki tabletin Turukku adı geçen birer satırını yayınlamış (190) ve burada adı geçen Tu-rukku'ların Türk olabileceğini ileri sürmüştür. Biz, söz konusu eserde yaptığımız incelemelerde 11 tablet daha bulduk.

İncelememiz sırasında, 1951 ve daha sonraki yıllarda yayınlanan II.cild, 63,40 ve 83. tablette; IV.cilddeki 21, 22, 23, 24, 25, 52, 78, ve 87. tabIetIerde Turukku adının 22 defa geçtiğini tesbit ederek, 22-26 Eylül 1986 yılında Sayın Cumhurbaşkanımızın yüksek himayelerinde toplanan Milletlerarası X. Türk Tarih Kongresine bir tebliğ olarak sunduk. Kongrede menfi fikirler gelmedi, teşvik de gördüm. Aynı yılın Ekim ayında Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, bildiri metnini aynen yayınladı. Haziran 1988'de bu tebliği küçük bir kitap yaptık. Şimdi ise, elimizdeki malzemeyi daha da genişleterek ilim aleminin incelemelerine sunuyoruz.Kitabımızı Kültür Bakanlığı yayın kararı almasına rağmen, sırada bulunan kitapların fazlalığı münasebetiyle bir iki sene beklemeyi düsünmediğimizden, Türk Dünyası Araştırma Vakfı Genel Başkanı Sayın Prof.Dr. Turan Yazgan Hocamızın da talepleri dikkate alınarak, Türk Dünyası Vakfı yayınları arasında beklemeksizin yayımlamış bulunuyoruz.

Mari metinleri incelendiğinde, Kral Şamsi - Addu'nun iki şehir beyi a-rasındaki haberleşmeleri ihtiva ettiği analşılmaktadır. Ancak, bu haberleşme, Turukkû saldırıları hakkındaki bir nev'i savaş raporlarıdır. Çivi yazılı tabietlerde Iasmah-Addu ile İsme-Dagan arasındaki bu raporların tam metni şöyledir:

16 Numaralı Tablet (191) s. 48-49.

Baban Samsi - Addu (Konuşuyor) lasmah - Addu'ya şöyle de:
Supri Erah'ın bana gönderdiği notu bu kurye ile sana gönderiyorum.
Onu oku, belle.
Bana kendisine gönderilecek iki yüz kişiIik kuvvet hakkında yazdı
Uyuyanları uyandıran ve uyandırdıklarına hiç tayın vermeyen Turukkkû'lar gibi
yapacağız.
Biz şimdi çorbada tuzu bulunmayanlara (mücadelemizde katkısı bulun-mayanlara) karşı böyle davranacağız.
Yararlı olana ve adam istemeyene düzenli olarak adam vereceğiz.
Ayakta durabilmek için adam isteyene ise adam vermeyeceğiz.
O halde, bölgesinde tutunabilmesini teminen ona, besleyebileceği yüz adam ver.
Onun bölgesi çok önemlidir.
Bu yüz adam onun bölgesinde tutunsun ve orasını korusun.
Bu notu mu sana¦..ayının üçüncü günü gönderiyorum.

69 Numaralı Tablet s.13l.

Baban Samsi - Addu ( konuşuyor ) (192). lasmah -Addu'ya şöyle de:
Qabra'da bir ordunun teşekkül etmesi üzerine, İsme - Dagan'ı bir ordu ile Ahazİm diyarına gönderdim.
Bana gelince, ben de bu şehre hareket ediyorum. .
....................................
Ve (?) o ................
O, bu memleketin ordularının öncülerini ve onların etrafında toplanan Turukkû'ları yok etti.
Bir tek kişi bile kurtulamadı. Ve o gün bütün Ahazim diyarını ele geçirdi. Bu "dawidum" ülkenin gözünde büyük.
Sevin! Burada kardeşin "dawidum"u öldürürken sen, orada kadın arasında kalıyorsun.
O halde şimdi ordu ile birlikte Qatanum'a gideceğin zaman bir er kişi gibi ol. Kardeşin gibi sen de ülkende büyük ün kazan.

63 .numarah Tablet, s. 124-125

Babam Zimri-Lim'e (193)
Şunu söyle:

Oğlun Arriwaz şöyle diyor:
babamın bana göndermiş olduğu ve babamın kendisi hakkında bana yazdığı
Askur-Abdu hakkındaki tabletteki yazıyı şöyle anladım: Şimdi Askur- Addu benim evimde kalacak (ikamet edecek): yerle bir ettiğin ülkesi, şimdi elinden almış olduğun her şeyi bunları bir araya topla ve iade et.
İşte- babam bunu yazdı
. . . . babamın evinde bana yakın
. . . . gerçekten iade ediyorum
. . . . alınanlar (gasbedilenler) ki onlar bizimdirIer, çok sayıdadırlar.
. . . . babam kendi hizmetkarlarını sorguya.Çeksin (haa !)
. . . . hizmetkarlar. . . .
. . . . Turukkû
¦¦¦¦¦¦¦¦¦
....................
...................
Mardaman ülkesinde... ile ittifak etti ve Dawidum'u öldürdü.
¦¦¦ .................
¦¦¦bunu yaptı.
geldi (yetişdi ?). ve öldürdü
şimdi ise babam bana-ülkeye barış verelim, geliretim için diye Askur-Addyu gönderiyor ve babamın yanındaki hizmetçilerime gelince (hizmetçilerim konusunda) babam onları göndersin, kendisine gönderilecek kıtaları göndersin.. .

Turukkular, burada tekrar edilmemesi gereken (Ağıza alınmayacak) şeyleri yapmağa - icbar ediyorlar (?) Zakkû meselesine gelince: bu konuda babam bana kendi hükmünü kendin ver-kendi kanaatını kullan-kendin karar
ver' gibi şeyler yazmış¦¦işte bu nedenle de o¦¦.. yapmıyor (negatif fiil) teminatlar mı(?) babam onu bana bir göndersin hele¦¦¦¦

40 Numaralı Tablet s. 9-91 ( 194)

Efendime şunu şöyle: Iasim-el, hizmetkarın şöyle söylüyor de: Etrafımda bir şeyin şu kelimelerle hikâye edildiğini işittim: "İsme-Dagan Turukku'larla barış yaptı (imzaladı), Zazaya'nın kızını oğlu Mut'asqur için aldı (gelin olarak aldı). Tırhatum (çehiz ya da drahoma) olarak gümüş ve altın Zaziya Isme-Dagan'a göndertti (yolladı) ve Esmumma menşeli insanlan İsme Dagan'a elçi olarak yolladı bu insanlar bu işi başaramadılar. Şüphe yokku Efendim bütün bunların konuşulmakta olduğundan haberdardır. Çevremde duyduklanrımı Efendim'e hep yazılı olarak gönderdim.

83 numaralı tablet s. 154-157 (195)

Efendime şunu söyle: Hizmetkarın Kibri-Dagan şöyle konuştu:
Aşahitum kanalının ağzı konusunda Efendim bana yazdı. O günden beri kanalın tam ağzında ikamet ediyorum (kalıyorum), bu işi yapıyorum. Şimdi Efendim bana şu şekilde (şu kelimelerle) yazdı:
...şeyin kamını çıkaran (hayrını çıkaran eski (ihtiyar?)... Benim bu kendi tabletimi Efendime gönderdiğim şu an, gecenin başlanğıcında sular...
. o sular ki¦ gitmeyeceğim¦..ve Binu-Lamina'nın Eskileri (ihtiyarları ?)henüz toplanmamışlardır ve ben onlara başka bir konu Abi Dagan, Efendimin hizmetkarı ve bir ulak Turukku'ların semtinden gelmişlerdir.

21 Numaralı Tablet, s. 37 ( 196)

Kardeşim Isme-Dagan (konuşuyor).
Iasmah-Abdu'ya şöyle söyle de:
Turukkû düşmanı çıktı ve ¦.a vardı.
O Kakkulâatim'i işgal etti.
"....
Öküzleri ve ganimetIeri ortadan kaldırdı (gasbetti)
Bu akından beri Turukkû'ların sayısı fazla görünmüyor, fakat artabilir.
Onlar gelmeye devam edecekler.
Olup bitenleri öğreneceğim, sonra sana daha ayrıntılı haber göndereceğim.

22 Numaralı Tablet, s. 39 ( 197 )

Kardeşin Isme-Dagan (konuşuyor Iasmah-Addu'ya şöyle söyle de:
Bana yazdığın Turukkû'larla ilgili haberler değişti.
Bundan dolayı şimdiye kadar sana kesin bir haber veremedim.
Onların işine gelince, yapmayı düşündükleri dostluk andlaşması imkanı ortadan kalktı.
lantakim, Lu-Ninsuanna, Water-Nanum ve aynı şekilde soylular bekliyorlar?
Gerçekten de şu sözleri yazdılar: "Mademki sen bu rehineleri vermek is-temiyorsun, yarın ve yarından sonra biz oraya (istediğimiz yere) gideceğiz.
Orası yazılsın, bilinsin ve oraya gidilsin.
Kararını da vermiş olarak bölgende hazır bulun.

23 Numaralı Tablet s.41 ( 198)
Kardeşin lsme-Dagan (konuşuyor)
lasmah-Addu'ya şunu söyle:
Bana Turukkûlar hakkında yazmıştın
Turukkû'ların çıkış hareketinde bulundukları gün çok meşgul olduğum dan sana haber veremedim.
Kuvvetlerimiz onları takip etti.
Ve ben çok sayıda düşman öldürdüm.
Sonra grubumuz nehir kıyısına vardı ve oraya yerleşti.
Nehir kabardığından kuvvetlerimiz karşı tarafa geçemedi.
Sonra, ben onları karşıya geçirebildim ve Tigunanim memleketine sevkettim.
Kuwetlerimizin geçişinden sonra nehir alçaldı ve Turukkûllar da gece
nehri geçtiler.
Onların geçişinden sonra nehir yeniden kabardığından, nehri ben tek başına geçemedim.
Turukkûlar şimdi Tigunanim diyarında (ülkesinde).
Onlar buraya geldiklerinde şöyle dediler:
"O yurduna doğru gitti."
Bu notumu müteakiben, Turukku'lar hakkında sana tam bir rapor gön-dereceğim.

24. Numaralı Tablet s. 43 ( 199 )

Kardeşin lsme-Dagan (konuşuyor)
lasmiıh-Addu'ya şöyle de:
Haklarında benden haber istediğin Turukkûlar Tigunanim diyarında bu-lunuyorlar. İlk önce onlar açIıkla karşılaştılar.
Hirbazanim diyarına gitmişlerdi.
¦.zuri Köyü onlarla sıkı dostluk münasebetleri kurmuşlardı. Bununla beraber köyün bütün erkeklerini öldürdüler, halkı katlettiler ve mallarını yağmaladılar.
Bu köy yağmalanmıştı.........
Turukku'lar, bu köyden beş günlük erzak almışlardı.
Tıpkı bu köy halkı gibi önce dost oldukları ve sözlerini dinlettikleri
Tigunanim halkı da bu sert tavırları yüzünden Turukkû'lara düşman kesildiler.
Oysa Turukkûlar kıtlık içindedirler ve yiyecekleri de yoktur.
Onlar halen bu ülkede bulunuyorlar.
Benim bu notumun gönderilmesinden sonra onların buradan gitmeyi dü-şüneceklerini sanırız. Onların nereye ve hanği güzergâhı takip ederek gide-ceklerini sana yazacağım.
Sağlığım yerinde. Birliklerimiz de iyidir.'
SağIığınla ilgili haberleri aksatma

25 Numaralı Tablet, s. 45 , ( 200 )

Kardeşin Isme-Dagan (konuşuyor)
lasmah-Addu'ya şöyle de:
Bana bahsettiğin ve elde tutamayacağımızı belirttiğin Susarra diyarını sana lsar-Lim anlatsın.
Şefleri Lidaya ile birlikte Turukkûlar savaşa koyuldular ve iki şehri mahvettiler. .
Yardıma geldiğimde dağlara çıktılar.
Anladık ki burası tutunmaya elverişli degildir.
Ben.......
¦¦Arrapha ve Qabra diyarından
¦¦¦..e (?)
200

sonra (?) ülkenin dahili kuvvetleri terhis edilecekler. sağlığım iyi, için rahat olsun.

52 Numaralı Tablet, s. 77-79

Kardeşin Isme-Dagan (konuşuyor)201.
lasmah-Addu'ya şöyle söyle de:
Bir adam¦.. Amursakim'e geldi ve şunları söyledi:
"Turukkû'lar Amursakim siperleri.......
¦..ve dört günlük iaşe.............
Bunu (?) düşündüm:" Kuvvetler..........
(Ben bile) seni teslim etmek istiyorum.
...............
...............
ve ;.
Memleket........
Zal'a doğru........
Buna, .............
Onun haberleri............

78 Numaralı Tablet, s. 110-115

Kardeşin Isme- Dagan202 (konuşuyor)
Iasmah-Addu'ya şöyle de:
Gönderdiğin iki kurye buraya salimen geldi..........
¦¦. zikri -Addu, le (?).............
Sen bana yazdın: "Sonra..............
Onu buraya gönderme. Keşke............
¦¦.d üşmana......
¦¦.. memleketin evIadları..........
. Birçok¦¦. ile...............
Buraya vasıl oldular, ve............
Bu haberi aldığım zaman,
son derece.., .
Bu haberden önce.........
Kuvvetler sana doğru.........
........
Yoktur. İş :.....
...........................
.......
tutundu...................
İşte bu lâ'um ki............
lsar-Lim ile birlikte
Evvel emirde Esnuma'nın adamına dikkat etmedi
Şimdi kralın önünde bu İş konusunda ilâhların andı söylenecek. O ona tanıklarını gönderdi. Bana gelince, ilâhların yemini....
¦..size para verdik. Ağzım çok ....
¦¦.. Istar, kuvvetlerin başına geçmesi için,
Göndereceğim. Çabucak kuvvetleri............
¦¦.. Belki.. .........
¦¦¦¦Esuna n 'ın adamı
¦¦diğer, gerçerte........
............................................
¦¦.. düşman¦¦..
ve Tumkku'lar ¦¦¦¦¦
savaştık¦¦..
Kuduz bir öfke istila etti beni............
başı, yaptım.............................
o kimse ki, her şeyden önce, memleketin ortasında..........
¦¦¦e devam edecek...........................
benim karşımda¦¦e devam etti........................
Bütün bu iş den..........................
Onu yerleştirme¦¦¦.. Haneen'ler..........
¦¦.. bir başkası......................
Dagan 'a............
Benimle karşılaşacak olan Esnuanna'nın kuvvetleri, Hancenler
onların (?) kaybı ,..............
¦¦¦¦¦.. .
Uzatmadım ve..........................
¦¦¦içinde kararlar
Tiri ayının 20. günü bu notumu sana gönderdim.

87 Numaralı Tablet s. 124-127

Kardeşim Iasmah-Addu (söylüylor)203
Isme-Dagan'a şöyle de:
Kral bana herşeyden önce, Turukkû'ların hücüm ettiklerini
Nithim'i kuşattıklarını yazdı.
O günden beri ne kral ve ne de sen, bu adamların
öldürülüp öldürülmediklerini, kaçıp kaçmadıklarım yazıp bildirmediniz. Oysa ki, Asraya'nın yüreği endişelidir.
Şimdi sen bana, onların durumunu eksiksiz belirlen bir rapor ile sağlık haberlerini gönder.

Akad metinlerinde Şemsi-Addu Devri'nde Mari Kraliyeı Arşivi metinle-rinde adı geçen Turukkûlar'ın cengaverliği, isim benzerliği yönünden bir Türk kavmi olduğu çok büyük bir ihtimalle anlaşılmakladır. Türük şeklinde Orta Asya'da da geçmekte ve Türk kelimesi aslının Türük olduğu bilinmektedir.

Tigunanim, Qabra, Karana, Amursakim, Zat, Mardaman, Aşahitum Katanum, Nithim, Ahazim, Arrapha,Lirbazanim, Kakkulâtim, Susarra, ...Zuri Köyü gibi coğrafi isimler Turukkûlar'ın M.Ö. 1800 yıllarındaki coğrafi alanları hakkında bize ip uçları vermektedir. George Dossin, Zagaros Dağlan eteklerinden gelen bir kavim olabilecegini söyler. Bu duruma göre Turukkûlar'ın Hz. Nuh'un Yafes soyundan kalan bir kavim olabileceği gibi, 23 numaralı tablette belirtildiği gibi "O (Turukkûlar) yurduna doğru gitti" ibaresinden anladığımıza göre, Zagaros Dağları'ndan ovaya inen Turukkûlar'ın Mari civarına geldikten sonra Fırat kıyılarından Dicle kıyılarına, yani batıdan doğuya yöneldikleri anlaşılmaktadır. Daha açık ifade ile Mari (Fırat kıyısı) Arrapha (Dicle kıyısı) Zagoros Dağları istikametine yöneldikleri anlaşılmaktadır.

21 Numaralı tablette Kakkulatim'i işgal eden Turukkûlur'ın "Bu akından beri Turukkûlar'ın sayısı fazla görünmüyor, fakat artabilir, onlar gelmeye devam edecekler" ibaresinden Selçuklu-Osmanlı akıncı öncü beyleri akla geliyor ki, küçük bir grup akıncının o tarihlerde çölde, asıl ikamet ettikleri merkezden en az 400-500 km. uzaklaşması, Turukku Komutam Lidâya'nın gözünün pekliğini gösterir. Yanlarına beş günlük yiyecek almaları ise, kanaatkârlıklarını ortaya koyar.

George Dossin'in Revue Asiatic'in 65. sayı, 42. sayfasında yayınladığı metinlerde geçen Tu-ur- Tu-ra-an kelimesi de çok ilgi çekicidir (204 )Turan keli-mesi ile büyük benzerlik gösterir. Dilcilerimizin incelenmesi gereklidir.

Kanaatimize göre, Proto-ü Ön-Türkler'in ilk vatanı, Hz. Nuh'un gemisinin karaya oturduğu Mezopotamya'nın kuzeyi, Güney-Doğu Anadolu'da Cûdi Dağı etekleri ve Musul çevresidir.

Kolonizatör Greekler, Batı Anadolu kıyılarına gelmeden en az bin sene önce, Romalılar'dan 1500, Ermenilerden 1250 sene önce Türkler, Güney-Doğu Anadolu'dadır. Burası onların ilk ana vatanlarıdır. Hz. Nuh'un oğlu Yafes bir müddet Musul çevresinde, Zağaros Dağları batı eteklerinde çoğaldıktan sonra, Hz. Nuh'un Duâ ve emirlerine uyarak kabilesinin büyük bir kısmını yanına alarak doğuya, Büyük Türkistan olan Orta Asya'ya göç etmiş, kuraklıktan önce aynı cografi özellikler gösteren Orta Asya'da çoğalmışlar, kabilelere ayrılmışlardır. Kapalı coğrafi havzada milliyetlerini muhafaza eden Türkler, Biz'ansa çeşitli akınlar yaparak I048'den önce Erzurum Pasinler mevkiini zabtetmişlcr ve M. 1048 yılında zaviye vakfı kurmuşlar (205) M.S. I07I'de Selçuklular olarak ikinci defa Anadolu'ya geri dönmüşlerdir.

Kuzey Mezopotamya'da, Güney-Doğu Anadolu'da Yafes soyundan kalan küçük bir kısım Türk kavmi, yani Gutium (?) veya Turukkular ise, Güney-Kuzey, Dogu-Batı istikametinden gelen kavimler arasında, zaman içinde milli benliklerini yitirmiş ve erimiş olma ihtimali mevcultur. Veya onlar da Zağaros Dağları yolu ile İran'a, oradan Hazer Denizi Güney-Doğu kıyılarına, Orta Asya'ya geri dönmüş olabilirler.

Türkler'in 1071'de Müslüman Türkmenler olarak Selçuklular adıyla ikinci defa Anadolu'ya girmesinden önce, Asya ile Anadolu arasında bir geçit vazifesini gören güzergâhlardan birisi olan Azerbaycan, çeşitli Türk boylarının yerleşme alanı olmuştur. Uti vilâyeti sınırları içindeki Sakasan şehri A-zerbaycan'daki Saka Türklerince merkez olarak kabul edilmişti (206). Türkler'in, İslâmiyetten çok daha eski tarihlere uzanan Kafkasya, Azerbaycan ve Doğu Anadolu'da yurt tutma çabaları bilinmektedir.

Kafkasya üzerinden Azerbaycan ve Anadolu'ya bir Türk akını da Asya Hunlan'nın 395 tarihli Anadolu Seferidir. Don Nehri bölgesindeki Hun boyları Basık ve Kursık adlı kumandanların öncülüğünde Erzurum üzerinden Karasu-Fırat vadisi boyunca Malatya ve Çukurova'ya kadar inmişler, Urfa, Antakya şehirlerini muhasara ettikten sonra Kudüs civarına kadar ulaşmışlardır. Bu seferden sonra Hunlar aynı süratle Anadolu üzerinden Azerbaycan'a dönmüşlerdir (207) 466 tarihindeki ikinci göç dalgasında, Avrupa Hunları'na bağlı Agaçeri Türk boyları Azerbaycan'a ve Doğu Anadolu'ya yerleşmişlerdir (208).

V-VI. yüzyılda Azerbaycan'ı da içerisine alan Güney Kafkasya bölgesin-de Hazar Türkleri'ni görmekteyiz. Anadolu topraklarındaki Bizans yönetimine bazen Araplarla işbirliği yaparak bazen de kendi adlarına sefer yapan Hazar Türkleri'nin Kerkük ve Mısır yörelerine kadar indikleri bilinmektedir. Ticari özellik gösteren bu Türk Devleti Van'ı üs olark kullanmak suretiyle Doğu Anadolu'da bir süre hakimiyet kurmuşlardır (209). Bölgesindeki Agaçeriler'in bir kısmı 380-412 yılları arasında Halep ve Şam taraflarına göç ederken, bir kısmı da Güney Azerbaycan'da Erdebil ve çevresinde yurt tutmuşlardır.

Bu dönemden önce bir başka göç dalgasını da Sabir Türkleri gerçekleş-tirmişler, 515 yılında Derbent'i, 527 yılında Kür Nehrini aşarak Bakü ve Kuba arasına ve Lenkeran'a yerleşmişlerdir ( 210).

Sabirler ile birlikte "Hazar" adı altında toplanan Bulgar ve Belencer Türkleri de Aran, Mugan, Gilan ve Lenkeran tarafına yerleşmişlerdir. Bu Türkler, Hazar Türk Devleti'nin teşekkülünde oldukça önemli rol oynamışlardır.

Karahanlılar'ın ve Selçuklular'ın neslinden geldiklerini benimseyip, kabul ettikleri Saka Türk İmparatoru Alp Er Tunga'nın Türklük ve Azerbaycan için önemi büyüktür. Çünkü Türkler'in Azerbaycan'a hakim olma düşünceleri, M.Ö. VII. asırda bu Türk' Hükümdarı ile başlamıştır.

Asya, Kafkasya, Azerbaycan, İran ve Anadolu'yu Türkler'in yurdu olarak düşündügünden dolayı da Kaşgarlı Mahmud, Bu Türk Hükümdarına Ajun Beği" yani Dünya Hükümdarı sıfatını vermiştir ki, bu sıfat XV. asır sonra Osmanlı Hükümdarlarına verilen Padişah-ı Cihan sıfatı ile eş anlamdadır.

VI. asırda, Göktürkler ile aynı nesilden gelen ve Sibirya'ya adlarını ver-miş olan Sabir Türkleri ile birlik içerisinde olan Hazarlar, Arran, Şirvan, Gürcistan, Karabağ, Van civarındaki vilayetlerle beraber, Aras'a kadar bütün Azerbaycan'a hakimdiler.

Zamanının güçlü devletlerinden olan İran Sasani İmparatorluğu, İslami-yetin doğduğu topraklardan dışarıya yayılmasını önlediği gibi, Türkler'in de doğudan batıya hareketlerini engelliyordu.623-629 tarihlerinde Azerbaycan'daki Hazar Türkleri, Göktürkler ile birleşip, İran ordularına karşı zafer kazanarak Rey ve Isfahan'ı fethetmişlerdir.

Türkler'in Türkistan menşeli olup, zamanla Batı'ya; Azerbaycan, Anado-lu ve çevrelerine yayılıp, İsâmiyete girmiş Türkler olarak buralarda ilk defa yurt tuttukları fikrine karşılık, kanaatimize göre; Türkler, Kuzey Mezopotamya ve Azerbaycan'ı da içerisine alan Kuzey-Doğu Anadolu'nun otokton halkı iken, binlerce yıl evvel göç ettikleri Uluğ Türkistan'dan tekrar bu bölgelere geri dönmüşlerdir.

Bu duruma göre, Cumhuriyetimizin kurucusu, büyük önder, aziz Atatürk'ün önsezisi bir kerre daha teyid edilmiş olup, görev milli tarih politikamı-zın tayinine ve bilim adamlarımıza düşmektedir.

Bu konuda elde mevcut malzeme oldukça azdır. Bizden sonra kendisi ile birkaç kongrede konuştuğumuz Azerbaycanlı Prof.Dr.Yusuf Behlüloğlu ( 211) da bizim görüşümüze parelel olduğunu söylemektedir. Proto-Ön-Türk tarihçileri bu konuya maalesef eğilmemektedirler. Sayıları da oldukça azdır. Dolayısıyla bu konuları tam olarak açıklığa kavuşturmak, kesin kanaatlara varmak amacıyla yüce Atatürk'ün yolundan giderek sadece bu konulara ait milletlerarası bir kongrenin toplanması zamanı gelmiş ve geçmektedir. Gök-türkler'den önceki tarihimiz, yani ilk tarihimiz, Proto-Ön-Türk Tarihi, karanlık-lardan kurtarılmalıdır. Bu milli bir görevdir.

Bu görev ifâ edildiği takdirde, ilk ve orta dereceli okullarda, hatta üni-versitelerimizde okunan tarih kitaplarında bulunan yanlışlıklar düzelecek, atiye daha güven ve gururla bakmamıza vesile olacak, gelecek nesillerimizin yanlış eğitim ve öğrenim görmeleri önlenerek bu şehit kanı ile sulanmış topraklarımıza, son kal'amız Anadolumuza çok daha fazla bağlanmamıza ve-sile olacaktır.

Yüce Atatürk, "...Milli şuûrun ayakta kalabilmesi ve uyanık bulunması için dil ve tarih uğrunda çalışmaya mecburuz. Türk çocuğu ecladmı tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır. Türk kabiliyet ve kudretinin tarihteki başarıları meydana çıktıkça bütün Türk çocukları kendileri için lâzım gelen hamle kaynağını o Tarihte bulabileceklerdir" demektedir. Aziz Atatürk'ün tarih çalışmalarında hedef olarak aldığı "Biz daima hakikat arayan ve onu buldukça ve bulduğumuza kani oldukça ifadeye cür'et gösteren adamlar olmalıyız" vecizesi ile satırlarımlza son verirken, yine o kurtarıcının "Ne Mutlu Türk'üm diyene" vecizesini anmadan edemiyoruz.
DİPNOT :
DİPNOTLAR :
--------------------------------------------------------------------------------------

1. Kur'anı-Kerim Hucurat Sûresi. 49/13; Tevrat, Tekvin, 2-4. bölümler. Sadi Bayram;Musavvir Hüseyin Tarafından Minyatürleri yapılan ve Halen Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Muhafaza Edilen Silsile-Nâme, Vakıflar Dergisi, S. 13, Ankara, 1981, s. 260, Avusturya Nationa Bibliothek, Cod. Af. 50 numaralı eser, 5 varağı; Sadi Bayram, Medallioned Genealogies Fifth International Congress of Turkish Art. Budapest, 1975, Akademia Kiado Budapest, 1978, s.161.,Sadi Bayram, Vakıflar Genel Müdürlüğünde Bulunan 1682 Tarihli Silsile-Name- The 1682 Silsile-Name At The General Directorate Of Foundations,Silsile-Nâme-Genealogical Tree- Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Vakıf Bank Kültür Hizmeti- Present As A Cultural Service By The General Directorate Of Foundations And The Vakıfbank, Ankara 2000, Tıpkı basım, s.7-40; Sadi Bayram, Ankara Etnografya Müzesi'ndeki Madalyonlu Silsile-Name'de Doğu Anadolu ve Batı Asya. VIII. Türk Tarih Kongresi, Ankara, 1976, s. 645; Topkapı Sarayı Müzesi H. 1624 numaralı Zühdetü't- Tevarih, TKSM. III. Ahmed Kütüphanesi 3110, Dublin'de Chester Beauty Library, T. 423 numaralı eser v.d.; Ebul Gazi Bahadır Han, Secere-i Terakkime (Türklerin Soy Kütüğü), Tercüman 1001 Temel Eser, s.20. Kur'an-ı Kerim'de insanlığın yaratıldığı zamana dair bir âyet yoktur. Tevrat'ta ise, soy ağacı yolu ile Allah'ın elçilerinin ömür süreleri toplamından bir rakam elde edilmektedir ki, M.O. 4000-3700 yılllarına tekabül etmektedir. Hz. Nuh 950 sene ömür sürdü, cümlesinden, Kameri, yani "ay" takvimi kullandıkları anlaşılmaktadır. 950:12=79 yıl anlamamız gerekmektedir. İbrani takvimi M.Ö. 4000 yılın insanlığın başlanğıcı olarak kabul eder. Halhuki, İngiliz James Melleart arkeolojik kazılarda insanların cemiyet halinde köy-şehir biçiminde M.Ö. 6500 yıllarında Konya-Çatalhöyük'de yaşadıklarını; M.Ö. 7500 yıllarında Diyarbakır Çayönü mevkiinde tahıl kullandıklarını, Prof. Dr. Halet Çambel C14 tahlilleri neticesinde tesbit edilmiştir. Rahmetli dostum, hocam Prof. Dr.İsmal Kılıç Kökten'e göre, Antalya Karain Mağarası'nda elde edilen fosillerden, insanlık tarihinin 50.000 yılIara uzandığı anlaşılmaktadır. 6 Ocak 1988 tarihli Hürriyet Gazetesi'nde çıkan bir habere göre de California Üniversitesi ve Harvard Üniversitesi fizik bilginleri, insanlık tarihinin 200.000 seneye uzandığı verilen haberler arasındadır. İslâmi kaynakların Orta Çağ'da yazdığı eserIerde Tevrat'tan naklen bazı tarihler almışlardır. Orta Çağ' İslâm tarihçileri ekseriyetle M.Ö. 5900-5574 tariheri arasını benimserler ki. Tevrat'a göre daha geriye giden bir tarihtir. Bkz. Atsız, Osmanlı Tarihine Ait. Takvimler, 824,835,843 H. Tarihli Takvimler, Küçük Aydın Matbaası, İstanbul, 1961, s.13,61,87; Hâza Kitab-ü Silile-Name, varak 9a (Vakıflar Genel Müdürlüğü K.4 numarada mahfuz); Maurice Bucaille, La Bible Le Coran la Sience-Kitab-ı Mukaddes, Kur'an ve Bilim (çev. Doç. Dr. Suat Yıldırım), 6, Baskı, İzmir 1985, s. 1.

2. Hâmit Zübeyr Koşay, Türk Kelimesi Hakkında, Zeki Velidi Toğan Armağan Kitabı, İstanbu 1955, s. 33; İslâm Ansiklopedisi, Fas. 127;11976, s. 142.
3. Bu maksatla 22-26 Eylül 1986 tarihleri arasında Ankara'da toplanan Milletleraras X. TürkTarih Kongresi'nde tezimizle ilgili bir bildiri sunmuştuk. Sadi Bayram, Mukaddes Kitaplara Göre Hz. Nuh'un Gemisi, Güney-Doğu Anadolu'da Proto-Türk İzleri Üzerine Bir Deneme, X. Türk Tarih Kongresi, Kongreya sunulan Bildiriler, Ankara 1991, C.III, s.919-940. Bkz. Cumhuriyet Gazetesi, 23;9.1986, s. 14; Güneş Gazetesi, 23.9.1986, s. 3 Türkler'in Ana Yurdu Güney-Doğu Anadolu'dur, Bildiri tashih hataları ile, Sadi Bayram, Nuh'un Gemisi, Güney-Doğu Anadolu'da Proto- Türk İzleri, Belgelerle Türk Tarihi, S. 20:Ekim 1986, s. 26-35; Genişletilmiş baskı, Sadi Bayram, Güney-Doğu Anadolu'da Proto Türk İzleri" "Mukaddes Kitaplara Göre Hz. Nuh'un Gemisi", Azerbaycan Kültür Derneği Yayınları No: 30, Yenigün Matbaasi, Ankara, 1988, 48 s.
4. Sadi Bayram. Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya Çıktı? MilliKültür, S.5, Mayıs 1977, s. 48-51.
5. Dr. Yuluğ Tekin Kurat, Henry Layard'ın İstanbul Elçiliği 1877-1880, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, Ankara, 1968, s. 9; Henry Austin Layard, Ninive and lts Remains, London, 1849; H. Layard, Niniveh and Babylonia, London, 1853; Ayrıca baskıya hazır olan, Dr. Hamit Zübeyr Koşay,Sadi Bayram, M. Zarif Orgun, Erdoğan Tan tarafından hazırlanan Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti Çağları'nda Türk Kazı Tarihi belgeler Bölümü.
6. Kur'an-ı Kerim, Tevrat ve İncil'de geçen Tufan'la ilgili âyetleri, ileride Tufan bahsinde inceleyeceğiz. Ayrıca Bkz. Ebulgazi Bahadır Han, Ag.e. s. 23; Divân-ı Lügât-i Türk, C.I, s. 28.

7. Prof. Dr. Mecit Doğru, Tufan Efsanesi ve Ağrı Dağı'nın Önemi, 7 Eylül 1986, Milliyet Gazetesi,

8. Friedriche Parrot, Nuh'un Gemisinin Ağrı Dağı'nda olduğunu iddia ederek Ağrı Dağına çıkmak üzere Padişah II. Mahmud'dan izin talep etmiş, 1834'de K. Spaski ile Aytonomoff, 1845'de Hermann Abich, H.D. Seymour, 1850'de J. Khodzko ve Khanikoff, 1852'de R, Stuart, Monteith, 1876'da .Lord James Bryce, 1878'de G.P. Baker, l882'de Sivoloboff, 1887'de John Joseph Nouri, 1889'da Raphaelovitch, 1892'de T.G. Alen, WL SachJcben, 1890'da Milo Koseviç, 1893'de Pastukhoff, Lynch, Rudolphe Tauguvalder Ağrı Dağı'na çıkmaya çalışırlar, 1916'da Vladimir Roskovsky adında bir Rus pilotu monolit gemi şeklindeki kayayı görerek, Nuh'un Gemisi olduğu zann ile resimlerini çekmiş, 1936'da Yeni Zelandalı dağcı H. Knight, 1949-1950 yıllarında Dr, Smith, 1950,52,53,55 'yıllarında Fransız Fernand Navaro Ağrı Dağı'na çıkmış, 1954, 1958, 1960 yıllarında John Ubi Ağrı Dağı'nda Nuh'un Gemisi'ni aramışsa da bir sonuç alamamış l970 yıllarında Ağrı Dağına çıkmak yasaklanmlştır:. Bkz. 2 Aralık 1988 Sabah Gazetesi, s.2. Nuh'un Gemisi Ağrı Dağı'nda 400 yıldan beri aranıyor., Hayat Ansiklopcdisi,C.I, s. 49; Bilal Aksoy, Nuh'un Gemisi ve Tufan, Ankara, 1987, s. 194-196.

9. Sönmez Targan,.Agrı Dağı Gerçeği, Bilim ve Sanat Dergisi, Ekim 1984, s. 46, s. 26-29; Hayat Dergisi, S. 37,10 Eylül 1984, s. 4-5.

10.Bkz. Ağrı Dağı'nda Garip Şeyler oluyor, Nuh'un Gemisi Hikâyesi, 26 Ağustos 1984, s. 1,9 (Amerikan Aaştırma Heyeti Başkanı Marvin Steffins, Ron Wyatt popüler siyaset adamlarımızdan Kasım Gülek'in evinde basın toplantısı yaparak 1585 m. Yükseklikte ağacımsı bir parça bulunduğunu belirterek tahlil etmek üzere Amerika'ya götüreceğini açıklamış ve parçanın Nuh'un Gemisi'ne ait olduğunu savunmuştur. Daha sonra Heyet üyeleri arsında ihtilaf çıkmlştır. Aya ilk defa ayak basan Astronot James Irwin ise, tekrar geleceğini belirtmiştir. Amerikalı astronot ve ekibinin çektiği filmlere el konulmuş, daha sonra iade edilmiştir. Bkz. Irwin Casus mu? Hürryet Gazetesi, 31 Ağustos 1986, s.3; lrwin "Casus' Değilim" Milliyet Gazetesi, 5 Eylül 1986, s. 3, Irwin: "Bizi casus gibi görüyorlar, bizim casuslukla ilgimiz yok. Oysa biz, sadece Nuh'un Gemis'i'ni arıyoruz. Belki de Sovyetler istemediği için Ağrı Dağı'nın kuzeyinde arama yapmamıza izin vermiyorlar" demiştir. 1987 yllında;Türk bilim adamları, Türk-İran sınırına 3 km. Doğu Bayezıd ilçesine 28 km. uzaklıkta ve denizden 1585 m. yükseklikte Üzengili Köyü yakınlarında, 30 yıl önce Türk hava yüzbaşısı tarafından çekilen resmin bugünkü yerinde incdeme yaparak geminin burada olabileceği hakkında Atatürk Üniversitesi öğretim üyeleri

11. İsıam Ansiklopedisi, Ağrı Dağı Maddesi, Fas. 2, İstanbul, 1979, s. 152-153.
12. Hasan Pulur, Nuh'un Gemisi, Hürriyet Gazetesi, 16 Ağustos 1985, s. 5, Hasan Pulur, fotoğraf sanatçısı Ara Güler ile yaptığı ropörtaj-fıkra yazısında, Nuh'un Gemisini arama tarihçesi hakkında konuşur ve john Lihi'nin Roston'da bir asansörcü olduğu, konunun hıristiyan kiliselerince istismar edildiği ve para tuzağı olduğunu açık-seçik yazmakıadır, Ayrıca Bkz. Sönmez Targan, A.g.e. s. 28-29.
13. Nezihe Araz, Allah'ın İnsanlara İlk Cezası, Nuh Tufanı, Hürriyet, 31 Ağustos 1976, Nezihe Araz, geminin Hind ardıcından yapıldığını belirtir. 2 Aralık 1986 tarihli Sabah Gazetesi, s. 2'de ki geniş haberde çınar ağacı olduğu vurgulanır. . .
14. Suponsor bulduğumuz takdirde, Cûdi Dağı çevresinde arkeolojik bir kazı yapmak istiyoruz. Süryanice Tevrat'ta Nuh'un Gemisi Kardo Dağı'na oturur. Süryanilerde Kardo Dağl'nı COdiDağı olarak kabul ederler. Süryaniler'e göre: M.Ö. 2347'de Nuh'un Gemisi Kardo (Cudi) Dağı 'zirvesinde karaya oturdu. Hz. Nuh, kansı, üç oğlu ve üçgelininden ibaret sekiz kişilik aile gemiden çıktılar. Temnet adında bir köy kurdular. Nuh, tarımla ilgilendi. Sekiz manasına gelen Temnet, köy ismi olarak bölgede yaşamaktadır., Bkz. Kemal Özkan, Süryaniler Kadim Süryaniler ve Türkiye'deki Durumları, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayınları, Baha Matoaası, İstanbul, 1975, s. 11 (Emekli General Kemal Özkan'ın 15.3.1 973 tarihinde Tıp Tarihi Enstitüsünde yaptığı konuşma); Aziz Günel, Süryanilerin Tarihi, Diyarbakır, 1970, s. 29; Ararat kelimesi de, Ermeniceden değil, Ural dillerinden günümüze intikal etmiştir; Es Seyyid Abdülaiz Debbağ, 1716 M. tarihinde yazdığı Kitabü'l İbriz adlı eserde, "Süryani Lügati, ervah Lügatidir. Ruhlar Süryanice konuşur. Divan ehli, peygamber geniş manalı olduğu için Süryani Lügati ile hitap ederler, demektedir. Faslı olan yazarın, Endülüs kültürü kalıntıları ile belki ilk yazının Mezopotamya'dan neşet ettiğini, ilk çivi yazısının buralarda icad edildiğini belirtmek için söylemiş olabilir, Bkz. Es Seyyid Abdülaziz Deboağ, Kitabü'l İbriz (Derleyen: Ahmed İbni Mübarek-Terc. Abdullah Arıg-H. Mehmet Yeniler), Fatih Gençlik Vakfı Matbaası, Istanbul, 1976, s. 114-121.
15. Ord. Prof. Dr. Ahmed Süheyl Ünver, 1976 yılı baharında Ankaraya geldiğinde 22 Haziran 1974 tarihinde Orta-Doğu Gazetesinde yayınlanan "Nuh Nebi'den Kalma" başiıklı makalesinin kupürünü vererek, 'Tufan konusunu incele, yayın yap" demişti. Aynı gün rahatsız olan Prof. İsmail Hakkı Baltacıoğlu'nu birlikte ziyarete gitmiştik. Her ikisi de ebediyete intikal eden Türk kültürüne gönül vermiş bu ilim adamlarımızı rahmet ve minnetle anarım.

16.Yılmaz Güner;IX.Jeomorfoloji Bilimsel ve Teknik Kurultayı, 13 Mart 1985 Tarihli Günaydın Gazetesi, s.2, Hz.Nuh'un Gemisi'nin topografik nedenlerle Ağrı Dağı eteklerine yanaşamayacağı, Cûdi Dağı'na oturması gerekeceğini belittikten sonra, Tufan olayının klimatolojik açıdan bilimsel olarak yaklaşıldığı takdirde, Hind Okyanusu yüksek basınç merkezinden Basra Körfezi alçak basınç merkezine doğru şiddetli hava akımlarının sebep olacağı deniz yükselmesi ile yukarı Mezopotamya'ya kuzey kıyıları olabilecek Mardin dolaylarındaki Cûdi Dağı eteklerinin geminin karaya oturması bakımından uygun olacağını belitmişlerdir. Ara Güler'in Ağrı Dağı eteklerinde çektiği fotografın ise, morfolojik şekiller olduğunu söylemiştir.

17. Karşılaştırınız, Tekvin 10/29, Aynen intikal etmiştir. Harran bölgesinde İngilizlerin 1949'da yaptığı kazılarda Sin (Ay) Tannsına ait bir stel bulunmuştur. Mezopotamya'da Sin (ay) tanrısına da tapılırdı. M.Ö. 2500-2000 yıllannda Mezopotamyada Sin (ay) takvimine göre hesap yapıldığı akla gelmektedir. 950: 12=79 yaşında Hz. Nuh 'un vefat ettiğini düşünebiliriz. Prehistorik Çağlarda C14 tahlilerine göre insan ömrünün ortalama kadınlarda 38-42 erkeklerde 45-49 yll arasında olduğu XX. asırda tıbbın ilerlemesi sonucu ortalama yaşın erkeklerde 60-61, kadın larda 67-69'u bulduğu yapılan istatistikler arasındadır. Tarih öncesi çağlarda doğum sırasında vefat sebebiyle kadınlar arasındaki ortalama yaş daha kısadır.
18. Prof. Abdülkadir İnan, Tarihte ve Bugün Şamanizm Materyalleri ve Araştırmalar Türk Tarih Kurumu Yayınlan, TTK Basımevi, Ankara, 1972, s. 22-25.
19. V.İ. Verbitskiy, Altayakie İnorodtsı, s.102-103.
20. G. Potain, Oçerki, S.-Zapdnoy Mongolii, IV, s.207-2o8.
21. AV; Anohin, Materiali, s.17-18.
22. W. Radloff, Propen,I, 167-170; v.İ. Verbitskiy, Altayakie İnorodtsı, s.114-117.
23. Prof. Dr. Emin Bilgiç, Türk Ansiklopedisi, Tufan Maddesi" s.442; Aynca; Bkz. Vakıflar GenelMüdürlügü Kültür ve Tescil, Dairesi Başkanlıgı Arşivi'nde K.4 numaralı 1094 Hl1682 M. Tarihli Haza Kitab-ü Silsile-Name, varak 10 ; Viyana National Bibliothek, Cad. Af. 50, varak 5 ; Prof. Yusuf Ziya (Yürükoglu), Dil Tetkikderinden Samiler-Turaniler, C.2, Birinci Kısım, istanbul, 1934, s.12-15; Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, Ankara, 1971, s.434.
24 .Emin Bilgiç, A.g.e.mk, s.442.
25 .Emin Bilgiç, A.g.e., s.443.
26 .Emin Bilgiç, A.g.e., s.444.
27.Prof.Dr.Emin Bilgiç, Atatürk, Fakültemiz ve Kürsümüz, Sumerliler"in Tarih, Kültür ve Medeniyetleri, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Atatürk'ün 100. Doğum Yılına Armağan Dergisi, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, s.85-87.
28. Prof.Dr.Emin Bilgiç, Atatürk, Fakültemiz..., s.106-107.
29. Emin Bilgiç, Türk Ansiklopedisi, Tufan Maddesi, s:445-446.
30. Karşılaştırınız, İslamiyette Lokman Hekim.
31.Yılan, ebedi hayat sembolü olarak yüzyıllarca kullanılmış ve neticede bugünün tıp sembolü olmuştur. Asklepionlarda, dar'üşşifalarda, kervansaraylarda kabaratma motif olarak kullanılmlştır. Bkz.Kayseri-Sivas Sultan Han Mescidi, Susuz Han, Karatay Han, Kayseri Döner Kümbet, Kayseri Sahabiye Medresesi, Çankın Dar'üşşifası, Erzurum Çifte Minareli'Medrese, Diyarbakır Kalesi, Ahlat Mezartaşlannda kabartma motif olarak, çeşme lülelerinde ejder başı olarak kullanılmıştır.
32. E.Bilgiç, Tufan Mad.s.445.
33. Osmanlılar'da bir çok vakfın gelir fazlası veya nesli münkariz olan vakıfların geliri, Mekke ve Medine fukarasına gönderilmiştir. Aynca her sene Surre Alaylan vasıtasıyla yüklü bir para Mekke Emirleri'ne gönderilmiştir. Paraların,teslim alındıklana dair mühürlü kayıtlar, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde muhafaza edilmektedir. Anadolu'da demiryolu yapılmamış iken, Şam-Hicaz demiryolu yapımına 3.066.167 altın lira harcanmıştır. Hicaz Demiryolları Kanunu bkz. Sadi Bayram, Sultan Reşad Devrinde Evkaf Bankası Kurulma Çalışmalan, Vakıfların Sosyal ve Ekonomik Etkileri Semineri, V. Vakıf Haftası, Ankara, 1987, V. Vakıf Haftası Kitabı, Türk Dünyası Araştırmalan Vakfı Matbaası, İstanbul 1988, s.215-22O. ; Sadi Bayram, Hicaz Demiryolu ve Vakıflar, Ortadoğu'daki Osmanlı Dönemi Kültür İzleri Uluslararası Bilgi Şöleni-Paper Submitted to International Symposium Otoman Heritage in the Middle-East, Hatay 25-27 Ekim 2000, C.I,s.115-127.
34.Güney-Doğu Anadolu'da Şırnak'ta toprak üstünde asfaltit maddesi mevcuttur. 15-20 sene öncesine kadar yakacak maddesi olarak kömür yerine kullanılıyor ve serbest piyasa dahilinde Başkent Ankara'ya bile geliyordu. Şımak'ın gemi manasına da geldiğini söyleyenler vardır.

35. Mahmud el-Kaşgari, Divan-ı Lügat-i Türk, Kutadgu Bilig, C. I. s.40; Ebulgazi Bahadır Han, "Ag.e.", s.23; Prof. Yusuf Ziya (Yürükogıu); Samiler Turaniler, C.II, Birinci Ks. Marifet Matbaası, İstanbul 1934, s.12-45; Silsile-Nâmelerin ilgili kısımları; Prof. Dr. İbrahim Kafesoğlu, Türk Adı, Türk Soyu, Türkler'in Ana Yurdu ve Yayılmaları, Türk Dünyası EI Kitabı, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ayyıldız Matbaası, Ankara, 1976, s.693; Bekir Sıtkı Oransay, Nuh'un Oğulları, Önasya Mecmuası, C.V, S:59-60, Temmuz - Ağustos 1970, S.16-20; Ayrıca; Hz. İbrahim'in babası veya amcasının adının Azer oldugu En'am Suresi'nin 6/74, âyetinde açıklanmaktadır. Kafkasya'nın güneyinde Azerbaycan olduğu ve bölge isminin buradan geldiği düşünülebilir. .
36. Bkz. Prof. Dr. Erdogan Merçil, Müslüman Türk Devletleri Tarihi, Istanbul Edebiyat FakültesiYayınları, İstanbul, 1985, s.274.
37. Hz. Yunus'un Ninova halkını doğru yola getirmek için çalıştığı, diğer isminin Zu'n “Nûn olduğu bilinmektedir. Bkz. Enbiya Sûresi 21/87 ayet. Ayrıca, Şehri Mesnevi, Tahirü'l Mevlevi, Ahmet Sait Matbaası, 1968, C.8, s.935.; Atsız, "Ag.e.", S. 89 (Yaşadığı devir olarak M.Ö.177 tarihi verilmektedir). Eser Osmanlı Padişahı II. Murad'a sunulmuş olup 843 H./1439 M. Tarihli takvim olup tezhiplidir. İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi Muhtelif Yazmalar Kataloğunda 1127 numaralıdır. "Yunus peygamberden beri aleyhisselâm evvelâ tufan oldu Ninova şehrinde 1527 yıldır" ibaresi yer almaktadır. Hz. Nuh'un M.Ö.3506 yıllarında yaşadığı, Tufanın M.Ö.3106 senesinde vuku bulduğu kayıtlıdır, Varak 'lb Hz. Adem M.Ö. 5768 tarihine konmakta bu tarihlerin arasında ihtilafların çokluğuna dikkat çekilmektedir. .
38 Ebedi gençliği arayan Lokman Hekim (Hekim Veli veya Nebi) le Gılgameş Destanını karşılaştırınız. Lokman Suresi 3I/12 -19 âyetler; Atsız, Ag.e., S.91, II, II. Murad'a sunulan bu takvime göre Lokman Hekim M.Ö. 1137'de yaşamıştır. ' .
39.Prof. Dr. Refet Yınanç'ın araştırmalarına göre, Hatay'da Habib-i-Neccar Mahallesi XVl.yüzyıl Tapu Tahrir Defterlerinde geçmekte ve günümüzde ismi, camisinde yaşamaktadır.

40. Atsız, Osmanlı Tarihine Ait Takvimler 824 H/1421 M.., 835 H/1431 M., 843 H./1439 M. Tarihli Takvimler (Transkiribe ve eski yazı metni ile birlikte) Küçükaydın Matbaası, !stan bul, 1961. Bu eserde, Hud Peygamber'in gönderildiği tarih, 824 tarihli takvime göre 4301 M.O.2280 yıllan, s.l3; 835 Tarihli Takvime göre 3866/M.Ö.2435 helak olma yılları, s.61; 843 H. Tarihli Takvime göre 417/lM.Ö.2740 tarihinde yel tufanı olduğu kayıtlıdır, s.87 (Takriben Eski Sümer Çağı).
41. Prof.Dr.Emin Bilgiç, Atatürk, Fakültemiz ve Kürsümüz, Sumerliler'in Tarih, Kültür ve Medeniyetleri, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakülıesi Atatürk'ün 100.Doğum Yılına Armağan Dergisi,Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 1982, s.93.
42. E.Bilgiç, A.g.e., s.91, 92, 96.
43 .Kur'an-ı Kerim Fusillet Sûresi 41/13-16 ayetler.
44.Bkz.E.Bilgiç, Atatürk, Fakültemiz¦, s.112 Adab muzik aleti olarak geçmektedir.; Ramazan Şeşen, İslâm Coğrafyacılarına göre Türkler ve Ülkeleri, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü yayınları, Ankara 1985, s. 180'de 530 H./ 1135 M. Yılında Bulgar şehrinde Ad neslinden uzun bir adam gördüm. 7 zir'adan fazla idi, denmektedir. Ebû Hâmid el-Endülüsi el-Granadi Tuhfet el-elbâb ( Çev. Gabriel Ferrand) JA, Juliet, September 1925, s. 132; Süleyman Uludağ, İbn-i Haldun Mukaddimesi, Dergâh Yayınları,C.I-II,İstanbul1982-83, s. 220, 464,474,518,521,565,815,822,839,946,1494. Ad Kavmini Yemen ve Hadramut civarında gösterir. Biz bu kanaate iştirak edemiyoruz.

45 .Bkz. Dr.Ramazan Şeşen, A.g.e., s.45, H.520/l126 M. tarihli Müc'mel el-Tevarih adlı eserin 356. sayfasından naklen: "Mes'udi der ki: Çin, Türk, Hind, Zengi ve dünyadaki diğer milletIerin hükümdarı Babil Hükümdarına hürmet ederler.. Babil hükümdarı kelimesinden Abbasi Halifelerini anlamak gerekir... Çin hükümdarından sonra, Türk hükümdarından Kuşan şehri sahibi gelir. BuTokuz Oğuzlar'ın hükümdarı olup" yırtıcı ve atlılar hükümdardan adını alır. Zira, yeryüzündeki hükümdarlar arasında onun adamlarından daha kahraman ve kan dökmeye istekli adamları olan. ondan daha çok atı olan kimse yoktur. Ülkesi Çin ile Horasan çölleri arasında. yalnızdır..." denmektedir. Dolayısıyla eski efsaneler, milad sonrası Çağlara uzanmıştır.

46. Muhammed bin Hamza, XV.yüzyıl Başlarında Yapılmış Kur'an Tercümesi (Haz.Dr.AhmetTopaloğlu). Kültür Bakanlığı Yayınları, C.l, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1976, s.542.
47.Prof.Dr.İsmail Cerrahoğlu; Ye'cüc-Me'cüc ve Türkler, İlâhiyat Fakültesi Dergisi, S.XX, Ankara üniversitesi Basımevi, Ankara 1975, s.97( 28 sahifelik değerli bir makaleden geniş şekilde istifade ettik )

48.Ebulgazi Bahadır Han, Şecere-i Terakkime ( Türklerin Soy Kütüğü), Tercümam 1001 Temel Eser, s.22-24; Prof.Dr. Bahaeddin Öğel, Türk Mitolojisi, Selçuklu Tarih ve Medeniyetini Araştırma enstitüsü Yayınları, C.I, Ankara 1971, s.381-382.

49. İbrahim Kafesoğlu, Türk adı, A.g.e. s.693.

50. Mücmel el-Tavârih (Yay. A.Ramazâni). Tahran, Şemsi sene 1318.
51.Dr. Ramazan Şeşen. "A.g.e". s., 30-35.

52.Yâfes'in Babil'de bulunduğunu efsane belirtiyor. Bu da, Tufandan bir müddet sonra Yafes'in Babil çevresinde bir müddet yaşadığını belgelemektedir. Tezimizi destekleyen ayrı bir doneyi işaret etmek istedik.
53.Yafes'in oğlu Saklab'ın köpek sütü ile beslenme efsanesi bize, Etrüskler'i hatırlatmaktadır. Roma şehrinin efsanevi kurucusu Romulus kardeşler akla geliyor (Adile Ayda'da bunların Türk menşeli olduklarını savunmaktadır. Kanaatlerine biz de iştirak ediyoruz). Aynca Ergenekon Destanı'ndaki kurt sütü ile beslenme hadisesi. burada köpeğe dönüştürülmüş. Sumerce ur köpek manasına gelmektedir. Yeni Lagaş Hanedanının kurucusu Ur-Baba'yı hatırlatmıyor mu? Dikkatle düşünmek gerekmektedir. Efsaneler, değişik kültürlere, değişik varyantlarla atlamaktadır.

56.Sadi Bayram, Musavvir Hüseyin Tarafından Minyalürleri Yapılan ve Halen Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Muhafaza Edilen Silsıle-Name, Vakıflar Dergisi, S.13, Başbakanlık Basımevi, Ankara, 1981, S.260. Avusturya Naional Bibliothek, Cod.AF. 50 numaralı eser, 5varağı, Kamus'ul Alâm, C.III. İstanbul Mihrah Matbaası, 1308, s.1642,
57.Ferit Develioğlu, Osmanlıca - Türkçe Ansiklopedik Lügat, Doğuş Matbaası, Ankara, 1962, s.139I, Hayat BüyükTürk Sözlüğü s.1245'de Ye'cüc'ün İbraniceden geçtiğini Me'cüc ile beraber kısa boylu kavim manasına kullanıldığını yazar. .
58.Tarih-i Ya'kuti, Necef, 1358, C.1. s.9; i. Cerrahoğlu, A.g.e. s.113.
59.Tefsir-i Yahya b.Sellam, Tunus Abdelliye Kütüphanesi, 20 b, 37a varaklan: İ. Cerrahoğlu,A.g.e." s.113.
60. ez-Zamahşeri, eI-Keşşaf, Kahire 1373/1953, CIl, s.583; İ.Cerrahoğlu, A.g.e,s113.
61. Tahrihu'r-Resul ve'l Mülük, Brill, 1897-1881, C I. s.211; İ.Cerrahoğlu, A.g.e.s.112.
62. Resaili İhvan-ı Safa, C.I., 4. risale, s.127-128. İ. Cerrahoğlu, "A.g.e" s. 113. .
63.Tefsir-u İbn Kesir, Kahire, 1373, C.III. s.I06.
64.en-Nefesi. Medariku't-Tenzil Hakaikut-Te'vil,Mısır,Matbaatu İsa el-bâbi''l-Halebi, C.III.,s.25,89; İ.Cerrahoğlu, "A.g.e. s.114. . .
65. Fahruddin er “ Razi, Mefatihu'l- Gayb, Istanbul, 1307, C. V, s.757. İ. Cerrahoğlu, "A.g.e. s.114.
66. Tefsir-u Bahri'l- Muhit, Mısır 328. C.VI. s.163. İ.Cerrahoğlu. "A.g.e., s.115.
67. İ.Cerrahoğlu, "Ag.e." s.115.
68. Dr. Ramazan Şeşen, "A.g.e. s.90.
69. Hangi dağ olduğu belli değil. Sıfırın altındaki soğuğun yiyecekleri korunmasına bugünün bir nevi buzdolabı görevi yaptığı sihir şeklinde imâ ediliyor.
70.Ramazan Şeşen, A.g.e." s.1 16-1 17:
71. Ramazan Şeşen, A.g.e." s.154.
72. Ramazan Şeşen, A.g.e." s.162, 163, 166.
73. Ramazan Şaşen, A.g.e." s.219-220.
74. Ramazan Şeşen, A.g.e."s. 191.
75. Ramazan Şeşen Ag.e." 8.193.
76. Ramazan Şcşcn, Ag.e."s. 140-142.
77. Prof. Dr. İsmail Cerrahoğlu, "A.g.e. s.109; Sahih'ül-Buhari, C.lV., s.367-368.
78. İ.Cerrahoğlu, "A.g.e, s.110; M.Sofuoğlu, Sahihu Muslim Tercemesi, İstanbul, 197I,C.VIII.,s.409.
79. İ. Cerrahoğlu, a.g.e. s.110; Mesned-u Ahmed, C.I, s.375, C.III., s.77.
80. Doç.Dr. Zekeriya Kitapçı, Hz. Peygamber'in Hadislerinde Türkler, Türk Dünyası Araştırmalan Vakfı, İstanbul, 1986, s.17..
81.İsmail Hami Danişmend, Türklük ve Müslümanlık, Istanbul, 1959, s.144.
82 Zekeriya Kitapçı, "Ag.e..s.25-26.
83 Zekeriya Kitapçı, "Ag.e. ,s.33.
84 Zekeriya Kitapçı, "Ag.e., s.32.
85 Zekeriya Kitapçı, ':Ag.e., s.34-36.
86 Zekeriya Kitapçı, "Ag.e., s.40-41.
87.Z.Kitapcı,A.g.e.,s.41.
88.Z.Kitapcı, A.g.e.,s.51,
89.Z.Kitapcı, A.g.e.,s.52,
90.Z.Kitapcı, A.g.e.,s. İlk defa derli toplu bir eseri ilim âlemine kazandırdığı için şükranlarımızı sunarız.
91.Z.Kitapcı, A.g.e.s.,98.
92 Zekeriya Kitapçı, "A.g.e., s.99. Aynca Bkz. Osman Nuri Gülülü, Kanturalı, Güven Basımevi,Ankara, 1951, 14 s..
93 Zekeriya kitapçı, "A.g.e:, s.101.
94 Zekeriya Kitapçı, "A.g.e.,s.101.
95 Zekeriya Kitapçı, "A.g.e., s.89.
96 Zekeriya Kitapçı, "A.g.e.,s.87.
97 Zekeriya Kitapçı, "A.g.e., s.68.
98 Zekeriya Kitapçı, "A.g.e, s.77-78.
99 Tevrat, Tekvİn 10l1-5
100.Prof. Yusuf Ziya (Yürükoğlu), Dil Teıkikierinden Samiler-Turaniler,-C.2, Birinci Kısım, Marifet Matbaası, İstanbul 1934. .
101.Prof. Yusuf Ziya, A.g.e., s.ıı-ıs.; Kaşgarlı Mahmud Divan-ı Lügali't-Türk Tercümesi, s.28, harita, kroki.
102.Yusuf Ziya, a.g.e., s.14.
103.Yusuf Ziya, a.g.e.s. 16. .
104.Yusuf Ziya, a.g.e.s.16.
105.Yusuf Ziya, a.g.e., 16.
106.Yusuf Ziya, a.g.e., s.16.
107.Yusuf Ziya, a.g.e., s.16.
108.Yusuf Ziya, a.g.e. 16-17.
109.Yusuf Ziya, a.g.e. s.17.
110.Yusuf Ziya, a.g.e. 17.
111.Yusuf Ziya, a.g.e.s.17.
112.Dr. Hamit Zübeyr Koşay, Dünyada bir Bask Davası Var, Ön Asya Mecmuası, C.IV, s. 64; Aralık 1970, Ayyıldız Matbaası, Ankara, s. 6-7. Fransa'nın kuzey-batısı ile, İspanya'nın kuzey doğusunda yaşayan Basklar'm kendi geleneklerine göre, Yafes'in OĞlu Tubal'ın ahfadı olduklarına inanmaktadırlar. Mes'udi , Nurucu eI-Zehep adlı eserinde İskitler olduğunu kaydeder. K. Bouda baksçanın Sumer, Batı Kafkasya dilleri ile mukayese edilebileceğini 1938'de açıklar. J.B. Lisearrangua, Japonca ile Baskçanın mukayese edilebileceğini R. Lafon, Kafkas dilleri ile Lucian Bonaparte Fince ile, A Winkler, Ural-Altay dilleri ve Türkçe ile Jose AIemany Ural-Altay dilleri ve Kafkas dilleri ile mukayese eder, Avrupalılar Baskonen adını verdikleri, kendilerinin ise Euzko, Euzkodi adını verdikleri Basklar'm İspanyollarla soyca ilgileri bulunmamakta olup, Basklar'ın Orta Asya Göçleri ile Hunlar'a yenilen Alanlar'ın göçleri ilgili olabileceği belirtilir.
113.Yusuf Ziya, Ag.e., s.17,.
114. Yusuf Ziya, Ag.e., s.17.
115.Yusuf Ziya, Ag.e., s.l8.
116.Yusuf Ziya, Ag.e., s.18.
117. Yusuf Ziya, Ag.e., s.18.
118.Dr. Adile Ayda; Etruskler Türk mü idi? Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Yayınlan, Ankara,1974
119.Bkz. Dr.Ramazan Şeşen, Ag.e., s.45, H.520/1126 M. tarihli Müc'mel el-Tevâ'rih adlı eserin 356. sayfasından naklen: "Mes'udi der ki: Çin, Türk, Hind, Zengi ve dünyadaki diger milletlerin hükümdarı Babil Hükümdarına hürmet ederler...Babil hükümdarı kelimesinden Abbasi Halifelerini anlamak gerekir... Çin hükümdarından sonra, Türk hükümdarından Kuşan şehri sahibi gelir. Bu Tokuz Oğuzlar'ın hükümdarı olup" yırtıcı ve atlılar hükümdan adını alır. Zira, yeryüzündeki hükümdarlar arasında onun adamlarından daha kahraman ve kan dökmeye istekli adamları olan, ondan daha çok atı olan kimse yoktur. Ülkesi Çin ile Horasan çölleri arasında yalnızdır..." denmektedir. Dolayısıyla eski efsaneler, milad sonrası Çağlara uzanmıştır. .
120.Maurice Bucaille, Kitab-ı Mukaddes, Kur'an ve Bilim (Çev.Doç.Dr.SuatYıldırım), 6.Baskı, İzmir, 1985, s.24.
121.Maurice Bucaille, A.g.e., s.25.
122. Maurice Bucaille, A.g.e., s.27.
123. Maurice Bucaille, A.g.e., s.19.
124. Maurice Bucaille, A.g.e., s.19.
125.Karşılaştırınız, Bkz, E.Bilgiç, Atatürk, Fakültemiz.,..Ag,e, s.97, ",..Ummalı adamlar yangın çıkardılar,.. Tiraş'da, sarayda kan döktüler!, Evet, Enlil-mabedinde kan döktüler; Babaş Mabedinde de kan döktüler" s,10l'de "Son Gutium kralı Tirikan'a karşı kazandıgı zaferi anlatmaktadır", Tiraş yer ismi, Tirikan kral ismi ve Yafes'in oğlu Tiras. İsim benzerliklerine dikkat ediniz. Bazı dilciler, çobanlık devri isimleri veya kelimeler birbirine benzer, bu benzerlikte akrabalık aranmamalı demekte ise de, biz onlara katılmıyoruz.
126.Encyclopedia Britannica, Londan, 1953, C.X, s. 475.
127.Encyclopedine de I'İslam, C.IV, s.1204-1205.
128.The Jewich Enyclopedia,London, 1904, C.VI, s.19.
129.La Grande Encylopedia, Paris, C. XVIII, s. 1167-1168.
130.A Jjeffery, The Foreign Vocabulary of The Qur'an, Geekwad's Orienlal Sarics, Nu. LXXIX. s.288-289.
131.The Universal Jewish Encyclopedia, New-York, 1948, C.V, s.10.
132.The Universal Jewis Encyclopedia, NewYork, 1948, C.V, s.10
133.D.Sidersby, Les Origines des Legendes Musulmanes dans le Coran et dans les Vies des Prophetes, Paris, 1933, s.132-134.; İ Cerrııhoğlu, A.g.e., s.103-104.
134.E.Montet, Le Coran, Paris, 1949, s.414.; İ.Ccrrahoğlu, A.g.e., s.104.
135.M.Kasımirski, Le Coran, Paris, Fos.II, s.646-651.
136.M. Savary, Le Coran, Paris, s.297.
137.H.Lammens, L'Islam Croyances et Institution, Beyruth, 1943, s.70.
138.Hüen-Cang'a göre Peygamber'in Çağı'nda Orta Asya, İslam Tetkikleri Enstitüsü Dergisi C.IV. Cüz. 1-2. . .
139.Meydan Larousse, Me'cüc Maddesi, C.8, İstanbul, 1972, s.501.
140.Meydan Larousse, Goga Maddesi, C.5, İstanbul, 1972, s.215.
141. Meydan Larousse, Ye'cüc Maddesi, C.12, İstanbul, 1973, s.760.
142. Joseph Horovitz, Jwish Proper Names and Derivatives in the Koran, Hebrew Union College Annuel, Cincinnati, Ohio, USA. 1925, C.II, s.163 -164.
143. Şükrü Kaya Seferoğlu-Adnan Müderrisoğlu, Türk Devletleri Tarihi (Etnolojik Bir Deneme), Azerbaycan Kültür Derneği Yayınlan, No: 21, Yenigün Matbaası, Ankara, 1986, s.12.
144. Şükrü Kaya Seferoğlu-Adnan Müderrisoğlu, Ag.e., s.I3.
145. Şükrü Kaya Seferoğlu-Adnan Müderrisoğlu, Ag.e. s.l3.
146. Şükrü Kaya Seferoğlu-Adnan Müderrisoğlu, Ag.e. s.I3.; Edip Yavuz, Tarih Boyunca Türk Kavimleri, Ankara 1986, s.28-29. Karşılaştırınız, Ebulgazi Bahadır Han, A.g.e. s.49 - 52.
147. Ebulgazi Bahadır Han, Şecere-i Terakime, Türkler'in Soy Kütüğü, Tercüman 1001 Temel Eser. s.34-35.
148. Prof. Dr. Bahaeddin Öğel, Türk Mitolojisi, Selçuklu Tarih ve Medeniyetini Araştırma Enstitüsü Yayınlan, Ankara 1971, s .71. ; Sargon Erdem, M.Ö. II.Binyıla Ait Çivi Yazılı Belgelerin Işığında Gutium/Ye'cuc-Me'cuc/Moğollar/Turukkum/Türkler, X.Türk Tarih Kongresi, C.III., Ankara 1991, s.885-901.
149.Prof. Dr. Bahaeddin Öğel, Türk Mitolojisi, Selçuklu Tarih ve Medeniyetini Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1971, s.71.
150.İsmail Cerrahoğlu, A g. e., s. 125.
151. Kuvvet, hakimiyet, tanrı sembolü olan çift boynuzlu miğferi, Oğuz Han'ın M e t e Han' ın giydiği söylenir. Mogol savaşçıları da çift boynuzlu miğfer giyerler. Eski Milli Eğilim Bakanlığı bugünkü binasına taşınmadan önce, eskiTicaret Bakanlığı ile aynı binayı paylaşırken, takribi 1965-1967 yılları arasında, Bakan girişi son duvarında asılı yağlıboya Er g e n e k o n'dan Çıkış tablosu vardı. Bu tabloda, Ergenekon'dan çıkan Türkler, çift boynuzlu miğferler giymişlerdi.. Çinliler, Türklere, Tu-kue dedikleri gibi, Yüe-çi'nin bozulmuş şekli olabilir, şive farkı da mümkün...

152. Ethel, G. Steward, TheTurkish Connection of the Dene and Na- Dene, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Bülteni, S.4,Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1986, s. 6.8. Ethel Steward, An Appache Tribe of Turkish Origins, Comite International D'Etudes Pre. Ottomanes et Ottomanes VIII. Symposium, Minnesota, August 14-19, 1988; Kanada Ottowa Üniversitesi öğretim üyelerinden Bayan Steward, Minnesota Üniversitesinde İ6 Ağustos 1988 tarihinde, verdiği bildirisinde, M.S. 1024-1227 tarihleri arasında Hsi-Hsia'lar, Gobi Çölü'nü güneyinden, Khotan, Kaşgar'ın doğusu ve Tibet'in kuzeyinden Kara-Hitaylılar M.S. 1124-1218 yılları arasında bir kısmı deniz yolu ile Kore ve Kuzey Çin kıyılarından gemi ile, bir kısmı da Boering Boğazı kanalı ile Alaska ve Amerika'ya göç etmiş Mogollar Kızılderili dediğimiz Apaçilerdir demektedir. Cengiz Han istilasından kaçan Mogollardır kanaatini ileri sürmektedir. Bize göre, bu göçler, Milad öncesi Çağlara aittir. Kızılderili yani İndian kabilelerinde Mogol ırkı mevcuttur. Bayan Steward,'ın X. Türk Tarih Kongresi'nde de ' Turkish Origins Of The Dene And The Na-Dene '' Indians '' Of North America, Ankara 1991, C.III, s.839-854.bildirisi vardır.

153.Hâıuk Cemil Tanju, Orta Asya Göçlerinde Tunç Derililer; İstanbul Matbaacılık AŞ.; Reha Oğuz Türkkan, Eski Amerikan Medeniyetlerinde Türklük İzİeri, Milli Kültür, C.I, S.II, Kasım 1977, s. 18-22; Reha Oğuz Türkkan, Etrüsk-Sümer-Aztek... Bize Çok mu Lâzım?Türk Edebiyatı Dergisi. Ağustos 1986, s. 25-27; Reha Oğuz Türkkan, Türkler'in Ataları ve Türk Mogol İlişkileri Meselesi, Türk Dünyası Araştırmaları, S. 48, Haziran 1987, s. 179-184; Dee Brown, Kalbimi Vatanıma Gömdüm, E Yayınları, İstanbul, 1973 (Kızılderilileri anlatan bir roman); Ayrıca KızılderlIiIerle ilgili dil, etnolojik ve antropolojik araştırmalar yapılırsa baş hakikatleri gün yüzüne çıkacağı açıktır. Meselâ Çimakum, Hoka-Siyuks, Yuki, Tunika,Yuçi, Muskogee, Eyak, Elingit, Çinuk, Kapuya, Takelma, Yakona, Kiova, Zuni, Otomag, Apaçi kabilelerinin türkolog ve etnologlarca detaylı incelenip, dilcilerle de münakaşası yapılması gereklidir.
.
154. Muhammed bin Hamza, XV.Yüzyıl Kur'an Tercümesi (Haz.Dr.Ahmed Topaloğlu), Kültür Bakanlığı Yayınlan, Milli Eğitim Basımevi. İstanbul, 1976, s.237.
155. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde bulunan iki türkçe, biri farsça satır arası Çağatayca Kur'an tercümeleri XVI. asır dil özeIlikleri açısından incelenmeğe değer eserlerdir. Eserler, 1994'lü yıllarda Arşivden alınarak İstanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'ne gönderilmiştir.

156.Elmalılı M.Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'an Dili Tefsiri, C.V, s.3274-3279, 3287, 3291.
157. Mehmet Ateşoğlu, Bazı Müfessirlere Göre Kur'an-ı Kerim'deki Zü'l-Kameyn Büyük Türk Hakanı Mete Oğuz Han'dır, Yeni Düşünce, 20 Aralık 1985, S.216,s.3; Türklüğün Erenlerinin Yüce İmanı, Yeni Düşünce, 18 Ekim 1965. s.297, s.3, 6.
158.Sargon Erdem, Zü'l-Kameyn, Zafer, Mayıs 1986, s.3-9. Aynca Bkz.Sargon Erdem Cennetl Ülkesi, Zafer, Temmuz 1986, s.3-9; Saragon Erdem, Kazıklar Sahibi Firavun, Zafer, Haziran 1986, s.3-9.
159.Bkz.Divan-ü Lügâti't-Türk, C.I, s.101'de "Uygur" beş şehirden meydana gelen bir vilâyettir. Bu şehirleri Zü'l-Kameyn kurmuştur. Bunlar S'ülemi, Kuçu, Cenbalık, Bişbalık, Yengibalık şehirleridir.
160.Bkz.Doç.Dr.Ahmet Yaşar Ocak, İslâm Türk İnançlarında Hızır İlyas Kültü, Türk Kültürünü araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara 1985, s.43,55-58, 66-69,172. Zü'l-Karneyn'in Hızır'la birlikte Hayat Çeşmesini aramasını anlatan efsanelerin çeşitli varyantlarını verir.
161.Dr.Ramazan Şeşen, A.g.e., s.138.
162.Ramazan Şeşen, A.g.e., s.145.
163.Bilindiği gibi Çin Seddini Zü'l-Karneyn inşa etmemiştir. Orta-Doğuda herhangi bir yerde mânevi bir sed düşünülebilir. Belki de Kafkasya Derbend konusu bunun için Orta çağ yazarları tarafından gündeme getirilmiş olamaz mı ?

164.Bekir Sıtkı Oransay, Teknik ve Kültürün Beşiği Anadolu, I,II,III, Önasya Mecmuası, C.IV, S.64, Aralık 1970, s.18-22; S.65, Ocak 1971, s.19-22; S.66, Şubat 1971, s.18-22; Bekir Sıtkı Oransay, Sumerli, Çin ve Türk İIişkileri, Önasya Mecmuası, S.55, Mart, 1970, s.17-22.
165. Prof.Dr.Erdoğan Merçil, Müslüman Türk Devletleri Tarihi, Istanbul Edebiyat Faküllesi Yayınlan, İstanbul, 1985, s.274.
166. Prof. Dr. Emin Bilgiç, Atatürk, Fakültemiz...A.g.e.s. 120.

167. Prof. Dr. Benno Landsberger, Ön Asya Kadim Tarihinin Esas Meseleleri, II. Türk Tarih Kongresi Tebliğleri, İstanbul, 20-25 Eylül 1937, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Kenan Matbaası, İstanbul 1943, s. 102.
168.Beno Landsberger, A.g.e. s. 103.
169.Beno Landsberger, A.g.e. s. 104.
170.Beno Landsberger, A.g.e.s. 104.
171.Beno Landberger, s. 104; Ayrıca Tiriga Yafes'in' oğlu Tiras'ı hatırlatmaktadır. Karşılaştırınız. E. Bilgiç. A.g.e. s. 101.
172. Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, Türk Tarihinin Başlanğıcını Ararken..., Milliyet Gazetesi, 20 .Eylül 1978, s. 2. ,
173.Fritz Hommel, Etnologie und Geographie des Alten Orienta, München 1925-26; FrizHommel, Zwclhundert Sümeero.Türkische Wörtvergliehungen als Grondlage zucinennenen Kapital der Sprachwisenchaft, München, 1915.
174.Sayın, saygıdeğer anlamını veren Agum sözcüğünün Agu biçiminde olduğu belirtilmektedir ki bu sözcük Agal- Ağa sözcüğünün aslıdır. Bkz. Fritz Hommel, Altaraclitische Überlieferung, München, 1897, s. 169; Prof. Dr. Vccihe Hatipoğlu, A.g.e. s.2.
175.Antalya da "Karain" Magarasının bulunuşu, bu tür özel adların varlığını gösterir. V. Hatipoğlu. A.g.e., s.2.
176.V. Hatipoğlu, A.g.e. Kara-Donlu deyimi "kara elbseli" anlamında rahip sınıfını gösterıniş olabilir. Ahlat'ta şehit düşen Abdurrahman Gazi'nin mezarına" karadonlular denilmesi dikkat çekmelidir.

177.Prof. Dr. Emin Bilgiç, Atatürk, Faküttemiz ve Kürsümüz, Sumerliler'in Tarih, Kültür ve Medeniyetleri, Dil ve Tarih Cografya Faküllesi, Atatürk'ün 100 Doğum Yılına Armağan Dergisi, Ankara Üniversitesi Matbaası, Ankara, 1982, s. 105.
178.E. Bilgiç, A.g.e. s. 105.
179.E. Bilgiç, A.g.e. s. 106.
180. Ammar-Zuenna adı bize arapçadaki Ammar adını hatırlatmaktadır. Bilindiği gibi Ammar kökü, yapıcı anlamına gelen amr kökünden gelmektedir. Yafes'in de adı yapıcı manasına geldiğine göre, ammar'ın kökü Sumerceden mi gelmektedir? Sumerce Ammar-Arapça Ammar-ümer- dilimize geçmiş şekliyle Ömer de olur mu?
181.E. Bilgiç, "A.g.e." s. 102.
182. Kürşad Demirci. Hurriler, (Eski Mezopotamya'da Asya Menşeli Bir Kavim, Türk Dünyası Araştırmaları. S.45, Aralık 1986. s.217-22O.
183 Ahmed Caferoğlu, Türk Dili Tarihi, İstanbul, 1984, s.110.
184 F.Kınal, Amarna Çağı'nda Hurriler, Sumeroloji Araştırmaları, İstanbul, 1941, s.1027.,
185.Haver Aslan, Azarbeycan Türk Turdu, Türk Dünyası araştırmaları, S. 45, s.38. .
186.E.Bilgiç, "Ag.e." s.100.
187.Louis Delaporte, Hittites, 1936, s.43., Bkz. Doç. Dr. Ekrem Memiş, M.Ö. 3. bin yılında Türkler. Türk Dünyası Araştırmaları, s.53,Nisan 1988. s.35-46.
188.KIaus Koch-Eckerd Otto-Jürgen Rolof-Hans Schmoldt, Reclams Bibellexikon, Stutgardt, 1978, s.319; F. Ellermeier, Profhetic in Mari und İsrail, 1968; A. Parrot, Archaeologic Mesopotamienne, Paris 1946, s.495; Gcorges Dossin, Benjaminites dans le textes de Mari, Melanges Dussaud, II, Paris, 1939, s.933; Fikret Işıltan, Urfa Bölgesi Tarihi, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanhul, 1960, s.4-5.
189.Hâmit Zübeyr Koşay, Presentation to Atatürk, Revue des Etudes Sud-East Europeennes, C.XX, Bucarest 1982, s.88.
190.Hamit Zübeyr Koşay, "A.g.e.", s.88.
191.Georges Dossin, Archives Royales de Mari, C. I. Correspondance de Samsi Addu, Paris 1950, s.48-49.
192. Georges Dossin, "A.g.e." s.130-131.
193. Jean F. Charles, Archives Royales de Mari, C. II, Paris, 1950, s. 124-125.
194. Jean F. Charles, A.g.e., s. 90-91.
195.Jean F. Charles, A.g.e., s. 154-157.
196.Georges Dossin, Archives Royales de Mari, C.IV, Correspondance de Samsi Abdu, Paris,1950, s. 36-37
197.Georges Dossin, A.g.e. C.IV, s. 38-39.
198 G. Dossin, Ag.e. C.IV, s. 40-41.
199 G. Dossin, Ag.e., C.IV, s. 42-43.
200.G. Dossin, Ag.e., C.IV, s. 44-45.
201.G. Dossin, Ag.e., C.IV, s. 76-79.
202.G. Dossin, Ag.e., C.IV, s. 110-115.
203.G. Dossin A.g.e. C.IV., s. 124-127.
204.Georges Dossin, Deux Listes Nominatives de Regne de Sû me-Iamam, Revue Asiatic, s: 65, s.42, 75 b sıra
205.Seyyid Şerif Halil Divanı İbn-i Seyyid Şerif Mehmed Cihangir'e ait evasıt-ı Recep 440 H. (24 Aralık 1048) tarihli vakfiye ile aynı şahsın evahir-i Recep 440 H (9 Ocak 1049 M.) tarihli vakfiyeleri bulunmaktadır. 1049 tarihli vakfiyede: Pulur Bahal (Yeğen Paşa) Köyü iIe Uz Bey meşhurlardan ve İmam Muhammed Bakiri evladından Fahrü'I-Meşayihin ve Kutbü'l-A'rifin Seyyid Şerif Halil Divani'nin 14 köyü Melik Misail'den kırkbin dirheme, 15 köyü de Melik Birail'den 60.000 dirheme olmak üzere toplam 29 köyü, 100.000 dirheme satın alarak vakfettiği belirtilmektedir. 1048 M. tarihli vakfiyede ise: Pasin Nahiyesi'nin Pulur Baha! (Yeğen Paşa) Köyü'nde muhkim olan "Uz Bey" meşhurlarından, Kirman Ayanından ve İmam Muhammed Bakıri evladından Fahrü'l-meşayihin ve Kutbü'I-A'rifin Seyyid Şerif Halil Divani 'nin, vakfiyede adlan belirtilen 29 köyün mümtelekâtının tümünü, cizye ve haraç gibi rüsumatı ve zimmilerin öşrü ve koyunlan ile birlikte vakfedildiği belirtilmektedir.
206.A Zeki Veldi Togan, Umumi Türk Tarihine Giriş, Istanbul, 1950, s. 33-36.
207.Gyula Nemeth, Attila ve Hunlar, (Çev. Şerif Baştav), İstanbul, 1962, s. 60.
208..Prof. Dr. Faruk Sumer, Oğuzlar (3. Baskı), İstanbul, 1980, s. 147; Prof. Dr. Mecit Doğru, Türkiye'de Macar Yer Adlan, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, S.8, Ekim 1985, s. 50.
209.Dr, M, Aktok Kaşgarlı, Doğu ve Güney-Doğu Anadolu'na Uygarlağına Giriş, Ankara, 1984,s.13-16.
210 Prof. Dr. Şerif Baştav, Babil Türkleri. Belleten, C.V, S. 17-18, Ankara, 1951, s. 53-99.
211.Prof.Dr.Yusuf Behlüloğlu Yusufof, Proto-Türkler, 5.Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk, Kardeşlik ve İşbirliği Kurultayı, 11-13 Nisan 1997, Işık Matbaası, 1998, s.218-225,;Çivi Yazılı Kaynaklarda Eski Türkler'in İzleri, XI. Türk Tarih Kongresi, Ankara 1994,; Yakın Doğu Proto-Türklerin İlk Vatanı Kibi, III. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi, Ankara 1993.




Yayınlandığı Yer: TÜRK DÜNYASI ARAŞTIRMALARI VAKFI ,1989
Yazar :
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •