TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
MÜHR-Ü SÜLEYMAN VE TÜRK KÜLTÜRÜ
MÜHR-Ü SÜLEYMAN VE TÜRK KÜLTÜRÜ'NDEKİ YERİ

Mühr-ü Süleyman ve Türk Kültüründeki Yeri, Türk Sanat Tarihinde İkonografik Araştırmalar, Güner İnal'a Armağan, Ankara 1993, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Armağan Dizisi: 4, s.61-72.

Sadi BAYRAM
Milli kültürümüzde Mühr-ü Süleyman oldukça geniş şekilde yer almaktadır. Bildiğimiz kadarıyla Selçuklular'dan günümüze kadar Türk kültüründe sık sık kullanılmiştir.

Bunun sebebleri nedir ? ne değildir... Bu tebliğimizde değinmek istediğimiz husus kısaca budur. Ancak şunu da hemen belirtmeliyim ki, bu tebliğin ortaya çıkmasındaki sebeb; Bundan takriben 8-10 yıl kadar önce, bir Kültür Bakanımız, seçmenlerinden gelen bir uyarıyı dikkate alarak, camilerdeki Mühr-ü Süleymanlar'ı kaldırmasını Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden talep etmiş; gerekçelerin yersiz olması, ilmi araştırmalardan yoksun bulunması sebebiyle konu sümenaltı yapılmıştır.

Hz. Süleyman; M.Ö. 960-925 yılları arasında hüküm sürmüş olan ve Ben-i İsrail kavmine mensup Hz. Davud'un oğludur. Hem kral, hem de peygamberdir. Mukaddes Kitabımız Kur'an-ı Kerim'in 2/102; 21/40,78; 27/15-45 ; 34/12; 38/30,32,35. âyetlerinde ismi geçer.

Ayrıca Kur'an-ı Kerim'in 2/102,103; 113/1,4. âyetleri sihir; 2/102; 7/10-126; 10/2; 13/7,76,81; 5/110; 6/7; 11/7; 15/15; 17/47,101; 20/57,58,63,66,69-73; 21/3; 25/8; 26/34,41,46,49,153,185; 27/13; 28/36; 34/43; 37/15; 38/43 ; 40/24,89;42/31-52; 43/30,49; 46/7; 51/39,52; 52/15; 54/2; 61/6; 74/24. âyetleri büyü; 6/100,128 7/38; 11/119; 15/27; 37/158-166; 27/17,39; 34/12,14; 38/37-38; 41/25; 46/18,29,30; 51/56; 55/15,33,35-39,41; 72/1-7; 114/1-6. âyetleri cinlerle ilğilidir.

Türk kültürüne Mühr-ü Süleyman'ın girmesinde etken olan Neml suresidir. Neml Suresi'nin 15- 40. âyetlerinde : And olsun ki, Davud ve Süleyman'a ilim verdik. İkisi " Bizim mü'min kullarının çoğundan üstün kılan Allah'a hamdolsun " dediler. /16/ Süleyman Davud'a varis oldu: " Ey insanlar ! Bize kuş dili öğretildi ve bize herşeyden bolca verildi. Doğrusu bu apaçık bir lûtuftur" dedi./17/ Süleyman'ın cinlerden, insanlardan ve kuşlardan müteşekkil olan ordusdu toplandı. Hepsi toplu olarak gidiyorlardı./18/ Sonunda karıncaların bulunduğu bir vadiye geldiklerinde bir karınca: " Ey karıncalar ! Yuvalarınıza girin, Süleyman'ın ordusu farkına varmadan sizi ezmesin " dedi. /19/ Süleyman, onun sözlerine hafifce güldü ve : " Rabbim ! Bana ve anababama verdiğin nimetlere şükürde, hoşnud olacağın işi yapmakta beni muvaffak kıl. Rahmetinle beni iyi kullarının arasına koy" dedi. /2021/ Süleyman kuşları araştırarak : " Hüdhüd'ü niçin göremiyorum ? Yoksa kayıplarda mı ? Bana apaçık delil getirmelidir; yoksa onu ya şiddetli bir azâba uğratırım, yâhut keserim " dedi. /22-26/ Çok geçmeden Hüdhüd gelip Süleyman'a: " Senin bilmediğim bir şeyi öğrendim. ana Sebe'den gerçek bir haber getirdim..../38/ Süleyman : } Ey cemâat ! Bana teslim olmalarından önce, hanginiz o kraliçenin tahtını yanıma getirebilir ? dedi./39/ Cinlerden bir ifrit: " Sen yerinden kalkmadan önce sana onu getiririm, eminim ki buna gücüm yeter" dedi./40/ Kitâbın bilgisine sahip olan biri : " Gözünü açıp kapamadan ben sana onu getiririm" dedi. Süleyman , tahtı yanına yerleşivermiş görünce: " Bu, şükür mü edeceğim yoksa nankörlük mü edeceğim diye beni sınayan Rabbimin lûtfundandır. Şükreden ancak kendisi için şükretmiş olur ; fakat nankörlük eden bilsin ki, Rabbim Müstağnidir, kerem sahibidir " dedi...

Kur'an-ı Kerim'de zikredilen ve yukarıda belirtilen âyetlere göre Hz. Süleyman; kuşlara, hayvanlara, insanlara ve cin(?) taifesine hükmeder, onları çalıştırır. Allah'ın Hz. Süleyman'a verdiği insanüstü -metafizik bir kuvvete, ilme haizdir. Bazı müfessirlere göre de ; bu güç-kuvvet, O'na iç içe ters olarak girmiş iki üçgen şeklinde

olan ve Hz. Süleyman'ın imzası yerine geçen, Hazret i Süleyman'ı temsil eden Mühr-ü Süleyman'dan gelir. Bu sembol Tanrıyı temsil eden bir nev'i tılsımdır.

Mühr-ü Süleyman ; Anadolu'da, yukarıda izah ettiğimiz sebeble, tabiat üstü kuvvete sahip olma arzu ve isteği ile; kozmosun (kâinatın) , kuvvet ve kudretin, yani tanrının işareti anlamına alınmış , tılsımın, yani şer güçlerden korunma sembolü olduğu kanaatine varılmış ve Selçuklular, Beylikler ve Osmanlılar zamanında, Türk kültüründe bol miktarda , çeşitli eşyalarda gerek dekor- süsleme, gerekse güç-kuvvethikmet sembolü olarak kullanılmıştır.

Bu sebeble Mühr-ü Süleyman, Türk kültür ve medeniyetinde çok sık görülen semboller arasındadır. Asırlardan beri, abidelerimizin duvarlarında bilhassa kemer kilit taşlarında,minber kenarında ;çinide, seramikte, mutfak eşyalarımız olan tepside, tabakta, çeşmelerimizde, sebillerde, şadırvanlarımızda, camilerimizde, ahşap kapı kanatlarında, mangırlarımızda, sikkelerimizde, yüzüklerde ve hatta mezartaşlarında her an göze çarpabilir.
Mühr-ü Süleyman edebiyatımıza dahi girmiştir. Bir şâirimiz şöyle diyor :
Etrafa saldı şa'şasın kuşe kuşe mihr

Oldu ufukta Mühr-i Süleyman gibi âyan.
-ü Süleyman'ın kökünün, Hz. Süleymandan öncesine gittiği, çarkı felek, güneş kursu gibi şekillerde çeşitli milletler'de kullanıldığı; Mısırlılarda ise, pramit şeklinde firavunu, yani tanrıyı temsil ettiği, pramitteki üçgenlerin merkezi noktasında Firavunların mezarının bulunduğu, pramitteki üçgenlerin Hz. Süleyman tarafından kullanılması ile Mühr-ü Süleyman'ın oluştuğu, dünyaya giriş ve çıkış kapılarını temsil ettiğini, şahsi kanaatimiz olarak söyleyebiliriz. Diğer mânâlarını ise, burada bulunan değerli meslektaşlarımın ilâve edeceklerinden eminim.

Mühr-ü Süleyman; Divriği Ulu Camii Hünkâr Mahfeli korkuluklarında, aynı caminin Darüşşifa portalinde; Edirne,II. Beyazıd külliyesi Şifahaneye bakan avlunun giriş portalinde tavanda; yine Edirne'nin ilk mezarlığında; Bursa, Şehzadeler türbelerinden II. Beyazıd'ın oğlu Şehzade Ahmed'in Türbesi alnında; İstanbul, Süleymaniye Camii revaklarında; İstanbul, Amcazade Hüseyin Paşa Medresesi revaklarında kemer alınlarında (halen Vakıf Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesi ), avlusundaki şadırvan, lâhid, mezartaşında; İstanbul-Üsküdar Günuş Emetullah Yeni Valde Camii batı avlu giriş portali kemeri üzerinde; İstanbul Piyale Paşa Türbesi Mezartaşında ; İstanbul Aya İrini pandantiflerinde; Çankırı- Kurşunlu Taşkaracalar Köyü Camii ahşap tavan göbeğinde; Yugoslavya-Saraybosna şehri Kadiri Tekkesi Cephesinde; Ankara, Etnografya Müzesi'nde bulunan bazı kapı kanatlarında; Yine aynı müzede bulunan ve Meragalı Abdurrahman tarafından tezhiplenen XIV. yüzyıl Kur'an cüzlerinde ; camilerde minber kenarlarıda, İstanbulÜsküdar, Ayazma Camii Minberin üst sol yan yüzünde; Kırşehir Ahi Evranı Veli Camiinde ; Konya Sahip Ata Camii mihrapta ; Karatay Medresesi duvar çinilerinden altın yaldızlı bölümde; Malatya Ulu Camii kube göbeğinde; Kula Kurşunlu Camii,içteki kasnak süslemelerinde rozetmadalyon içinde; Konya Sırçalı Medrese portali geometrik geçmeler içinde; Hacıbektaş, Hacıbektaş külliyesi 1897 tarihinden önce yaptırılan Feyzi Baba Çeşmesi'nde kitâbe ile lüleler arasında ; İzmir'de Çakallıoğlu Hanı girişi solundaki Gaffarzâde Sebilinde; Söke İlyas Bey Mescidinde; Ahlat Mezartaşlarında; eski bakır sini ve maşrapalarda ; Barbaros Hayreddin Paşa'nın Sancağı'nda; Rufai,Mevlevi ve Bektaşi tarikat bayraklarında ; silâhlarda ; barutluklarda, teber baltalarında; çakmalı tüfeklerin çakmak demiri arkasında, kolçaklarda; Topkapı Sarayı Müzesi'inde bulunan Fatih Sultan Mehmed'in elbisesinde Kemha adı verilen kumaşta ; Kur'an-ı Kerim mahfazalarında; Kur'an-ı Kerim âyetleri arasındaki noktalarda ; Vakfiyelerde yine nokta olarak ; Çelebi Sultan Mehmed (1) ; Fatih Sultan Mehmed (4); Sultan II. Beyazıd (4);Kanuni Sultan Süleyman (1); Sultan III. Murad (1); Sultan II. Mahmud (3) cins parasında ; 10 liralık kağıt kaimede; tılsımlı levhalarda ; Viyana Şehir Müzesi'ndeki bir Türk sancağında ; Kars'ın kurtuluşunu anlatan bir Kars kiliminde motif olarak Mühr-ü Süleyman kullanılmıştır.

Bunlardan ayrı olarak Anadolu'nun çeşitli vilâyetlerinde, muhtelif tarihlerde basılan nakışlı Osmanlı Mangırları'nda Mühr-ü Süleyman'ı bol miktarda görmekteyiz.

Bazı tarihçilerin sözünü ettikleri, yerli azınlık ustaların , Türk eserlerinde çalışırken kasıtlı olarak bu motifi kullandıkları iddialarına katılmıyoruz. Zira, Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde bulunan ve M.Ö. 1800-1200 yılarında Hititler tarafından yapılıp süs eşyası olarak kullanılan Gamalı Haç'ın; 1930 'lu yıllardan itibaren Naziler'in sembolu olması ne derecede birbiri ile ilgili ise; 1948 yılında kurulan İsrail Devleti ile Mühr-ü Süleyman'ın ilgisi o kadardır. Ancak Hz.Süleyman, bir Yahudi Peygamberidir. Kur'an-ı Kerim de bunu teyid ve kabul etmekte, kendi devri için, yani, M.Ö. 960-925 tarihlerinde hak peygamber olduğunu âyetlerde de açıkca belirtmekte, hikâyeleri anlatılmaktadır.

Kur'an-ı Kerim'de geçen 28 peygamber arasında bulunduğundan, islâmiyet Hz. Süleyman'dan sitayişle bahsetmekte olduğundan; Hz. Süleyman'ın sembolü ve tabiat üstü gücün,hükmetme gücünün remzi olan, aslında Tanrı mânâsına gelen Mühr-ü Süleyman, gücünü Kur'an-ı Kerim'den de aldığı için, Türkler tarafından benimsenmiş ve Türk Kültürüne tereddütsüz girmiştir. Kemerlerde ,kemerlerin çökmemesi için; mezarlarda cesedin çürümemesi,hayvanlardan, böceklerden korunmak için; tanrının gazabından tanrıya sığınmak için; evlerde nazarlık ve saadet için; kötü ruhlardan korunmak için, savaşlarda düşman kuvvetlerinden korunmak için Mühr-ü Süleyman hep kullanılmıştır.

Sonuç olarak Mühr-ü Süleyman'a Tanrı sembolü diyebiliriz. Tanrının yarattığı her çeşit mahlûkun şerrinden, yani kötülüklerden, yine yaratacı Tanrı'ya sığınılmasıdır, yakarışdır. Hz.Süleyman'a Allah tarafından verilen ilimden , kuvvet ve kudretten bir nasip alma umududur. Tanrıya belki de bir yakarıştır Mühr-ü Süleyman.
------------
FAYDALANILAN KAYNAKLAR
1. Kur'an-ı Kerim âyetleri
2. M. Zeki Pakalın,Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü,
C.2, s.607.
3. Nuri Pere,Osmanlılar'da Madeni Paralar, İstanbul, 1968.
4. Cüneyt Ölçer, Nakışlı Osmanlı Mangırları, İstanbul, 1975.s.24,25, 35,36,38,42,43,48,49,52,63,68,71,73,100-103, 106,109,112,114, 117,122, 144,147,152,153,155, 158,159,160,180,181,183,
5.İbrahim Artuk-Cevriye Artuk, İstanbul Arkeoloji Müzeleri Teşhirdeki İslâmi Sikkeler Kataloğu, C.II, İstanbul, 1974, Lev.XCVII.
6.Sadi Bayram- Adnan Tüzen, İstanbul-Üsküdar Ayazma Camii Tahrir Defteri, Vakıflar Dergisi, S.22, Lâle Matbaası, Ankara, 1991, s.204.
7.Sadi Bayram,Vakıflar Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı İki Gömlek, Vakıflar Dergisi, S.22, Lâle Matbaası, Ankara 1991, s.358359.
8.Zeki Kuşoğlu,Türk Sanatında Mühr-ü Süleyman, İlgi, C.24, S.61, Apa
Ofset Matbaası, İstanbul, 1990, s.32- 35
9.Zeki Kuşoğlu, Gümüş Mushaf Mahfazaları,İlgi,C.24,S.60, Apa ofset Matbaası, istanbul, 1990, s.32-35.
10.Ayda Arel,Image Architecturale et Image Urbaine Dans une Serie De Bas-ReliesOttomansde la Region Egeenne, s.103
________________________________
Resim altları:
1.İstanbul Dolmabahçe Sarayı'ına birbaşka yerden getirilmiş olan sebildeki Mühr-ü Süleyman
2.1228 tarihli Divriği Ulu Camii ahşap Mahfel korkuluklarında bulunan Mühr-ü Süleyman.
3.Ankara, Etnografya Müzesi'nde bulunan 788 H./1368-69 tarihli
Meraga Kadısı Abdullah bin Ahmed bin Fazlullah bin Abdülhamid el Kazvini tarafından tezhiplenen Kur'an cüzünde bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
4.Bezm-i Alem Valide Sultan'ın Vakfiyesi'nde Mühr-ü Süleyman nokta yerine kullanılmıştır. Nokta olarak kullanılması Kur'an-ı Kerimler için de geçerlidir.
5.İstanbul-Karaköy, Kemankeş Camii cümle kapısı sağ ve solunda bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
6. İstanbul, Türk Vakıf İnşaat ve San'at Eserleri Müzesi'nde bulunan bir kitabedeki Mühr-ü Süleyman motifi.
7. Kula, Boyacıoğlu Evi'nde bulunan Mühr-ü Süleyman motifi.(Rüstem Bozer'den)
8. İstanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi 1743 envanter numaralı tılsımlı gömleğin arka yüzünde bulunan Müğhr-ü Süleyman.
9. Aynı Müzede bulunan tılsımlı levhada da Mühr-ü Süleyman bulunmaktadır.
10.Fatih Sultan Mehmed ve Sultan II. Beyazıd paralarında Mühr-ü Süleyman motifi ( Nuri Pere'den) .
BİLDİRİ ESNASINDA GÖSTERİLEN DİALARIN LİSTESİ : ______________________________________________
1.Avusturya National Bibliothek Af.50 Numaralı Silsilename'de bulunan Hz. Süleyman minyatürü.
2.Hz. Süleyman'ın hüküm sürdüğü Küdüs ve İslâm dinince de mukaddes kabul edilen Mescid-i Aksa ve Hz. Ömer Camii.
3.Mısır piramitleri, Mühr-ü Süleyman'ın ilk şekillerinden biridir. 3.Tanrı sembolü olarak Amerikan dolarında, piramit ve göz şeklinde
tasvir edilmiştir.
3.Dolmabahçe Sarayı'na getirilmiş bulunan bir sebildeki Mühr-ü Süleyman motifleri
4.Süleymaniye Camii batı cephesi abdest musluklarının sağındaki
revak kemer kilit taşı civarında bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
5.İstanbul-Amcazade Medresesi Darü'l-Kurra'sı kemerleri alnında bulunan

Mühr-ü Süleyman Motifi.
6.Amcazade Medresesi şadırvanı ve musluk üzerinde bulunan çarkı felek motifleri.
7.Amcazade Medresesi şadırvan muslukları üzerinde bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi kazınmıştır.
8.Amcazede Medresesinde bulunan Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesi'nde olan Sebil haznesindeki Mühr-ü Süleyman Motifi.
9.Mısır, Nil Nehri kıyısındaki Ras Şamra Müzesi'inde bulunan IX. asırda yapılmış seramik üzerindeki Mühr-ü Süleyman Motifi (12 y.y.).
10.Yine,Mısır, Ras Şamra Müzesi'nde bulunan seramik üzerindeki Mühr-ü Süleyman Motifi.
11.Mardin,İzmir-Tire ve Konya'da kesilmiş Osmanlı Mangırlarında Mühr-ü Süleyman Motifi.
12.Urfa(Ruha),Hısınkehf 'de kesilmiş Osmanlı Mangırlarında Mühr-ü Süleyman Motifi.
13.Amid (Diyarbakır) Bitlis, Bursa ve Erzurum'da kesilmiş Osmanlı Mangırlarında Mühr-ü Süleyman Motifi.
14.İstanbul, Amid ve Bursa'da kesilmiş Osmanlı Mangırlarında Mühr-ü Süleyman Motifi.
15.Sultan Mehmed, Sultan I. Ahmed, Sultan I. Mustafa Devri mangırlarında Mühr-ü Süleyman Motifi.

16.Osmanlı Mangırlarında Mühr-ü Süleyman Motifi. 17.Osmanlı Mangırlarında Mühr-ü Süleyman Motifi.
18.Çelebi Sultan Mehmed Devri paralarında Mühr-ü Süleyman Motifi.
19.Fatih Sultan Mehmed ve II.Beyazıd Devri paralarında Mühr-ü Süleyman Motifi.
20.Kanuni Sultan Süleyman Devri paralarında Mühr-ü Süleyman Motifi. 21.Sultan III. Murad Devri paralarında Mühr-ü Süleyman Motifi. 22.Sultan II. Mahmud Devri paralarında Mühr-ü Süleyman Motifi.

23.1227 tarihli Sivas-Divriği Ulu Camii Hünkâr Mahfeli ceviz korkuluklarında bulunan oyma Mühr-ü Süleyman Motifi.
24.1227 tarihli Sivas-Divriği Ulu Camii Hünkâr Mahfeli ceviz korkuluklarında bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi,detay .
25.Lüleburgaz. Sokollu Külliyesi, kemerde bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
26.İstanbul, Piyale Paşa Türbesi, Piyale Paşa Mezartaşı'nda bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
27.Türk İnşaat Sanat Eserleri Müzesi'nde bulunan kitâbedeki Mühr-ü Süleyman Motifi.
28.Edirne,eski mezarlığınde bulunan bazı mezartaşlarında bulunan Mühr-ü Süleyman.
29.Ankara, Hacıbayram Camii kalem işlerinde bulunan Mühr-ü Süleyman
Motifi.
30.Ankara, Etnografya Müzesi'nde bulunan 788 H./1368-69 tarihli
Meraga Kadısı Abdullah bin Ahmed bin Fazlullah bin Abdülhamid el Kazvini tarafından tezhiplenen Kur'an cüzünde bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
31.Bezm-i Alem Valide Sultan'ın vakfiyesinde Mühr-ü Süleyman nokta yerine kullanılmıştır. Nokta olarak kullanılması Kur'an-ı Kerimler için de geçerlidir.
32.İstanbul-Karaköy, Kemankeş Camii cümle kapısı sağ ve solunda bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
33.İzmir,Gaferzade Mescidi yanındaki Çakal Han girişindeki çeşme üzerinde bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi (eski bir fotoğraftan ).
34. Detay.
35.Restorasyonu 1960'lı yıllarda yapılan İzmir Çakallıoğlu hanı ve Gafferzade sebili üzerinde bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
36.Kula'da Boyacıoğlu evinde,akşap üzerinde bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
37.İstanbul-Üsküdar Ayazma Camii, minberin solunda bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
38.İstanbul Vakıf Hat San'atları Müzesi'nde, kumaş üzerine yazılmış tılsımlı levhada bulunan Mühr-ü Süleyman Motifi.
39.Detay.
40.İstanbul, Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde bulunan Tılsımlı
gömlekteki Mühr-ü Süleymanlar.
41. Gömleğin arka yüzünde bulunan ikiz Mühr-ü Süleyman Motifleri .
------------------------O--------------------------------
Yayınlandığı Yer: Prof.Dr.Güner İnal2a armağan ,1993
Yazar :
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •