TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
YILDIZ ÇiNi FABRiKASINA AİT BiRKAÇ VESiKA
YILDIZ ÇiNi FABRiKASINA AiT BiRKAÇ VESiKA

Sadi BAYRAM


Bu makale Suut Kemal Yetkin Armağanı, Hacettepe Üniversitesi Yayınları, Ankara 1984, s.101-15'de yayımlanmıştır.



Türklerin çini ile olan ilişkisi hayli eski tarihlere dayanmaktadır. Türkler, Iran yolu ile Anadolu'ya geldiklerinde çini imalatını da getirmişler ve binalarının dahili dekorasyonunda, türbelerde, sandukalarda, minarelerde en güzel şekilde kullanmışlardır.

Anadolu Selçukluları'ndan sonra Beylik Devri ve Osmanlılar döneminde aynı an'aneyi sürdürmüşlerdir. İznik çinileriyle zirveye ulaşan çini imalatı, Gerileme Devrinin ekonomik çöküntüsüne parelel olarak san'at adamları korunamamış, harp ganimeti olmadığından geniş ve debdebeli inşaatlar yapılamamış, Ahilik müessesesi ve loncalar gerekli denetimlerini yapamamış, ustalar, kalfa ve çıraklarıyla fazla ilgilenememiş, dolayısıyla san'at sırları kalfa ve çıraklara intikal etmemiş, çiniciliğimizin püf noktaları da nesilden nesile büyük kayıplar vererek yansıdığı için bu güzel san'atımız tarihin enginliklerinde kaybolup gitmiştir.
Yıldız Çini Fabrikası ile, Türk çiniciliği tekrar sahneye çıkmayı ümit etti ise de mütehassıslarının Fransa'dan getirilmesi sebebiyle muvaffak olunamamıştır.

Yıldız Çini Fabrikası, Prusya Kralı, Avusturya-Macaristan Imparatoru, Fransa Kralı, Ingiltere Kralı ve Rus Çarı'nın birer porselen fabrikası olmasından kaynaklanarak, Sultan II. Abdulhamid'in arzusu üzerine 1892 yılında Fransa'nın Sevr (Severes) porselen fabrikasından gelen ustalar tarafından kurulmuş, 1894 depreminde yıkılarak, tekrar inşa edilmiş, tabak, vazo, kase yapımı, yani bugünkü anlamıyla yurdun porselen ihtiyacı için kurulmuştur.

Kullanılan kaolin Fransa'dan geldiğinden de pahalıya mal olmuştur. Müdürü Fransız Dat'tır. Prof. Dr. Sayın Mustafa Cezar, "San'atta Batıya Açılış ve Osman Hamdi" adlı nefis eserinde Yıldız Çini Fabrikasının kuruluşuna dair geniş bilgiler vermektedir.
Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için bazı bildiğiniz bilgileri hatırlatmakla yetinip, vesikalara dönelim.

Sultan II.Abdulhâmit döneminde imâlata başlayan Yıldız Çini Fabrikası küçük üzeri resimli vazolar, padişah portreleri bulunan fincan takımları, Istanbul saray ve köşklerinin resimleri bulunan porselen eşya ve duvar tabakları imal etmiştir. Ancak, ithalatın ucuz olması, kaolinin Fransa'dan gelmesi, ustalarının Fransız olması dolayısıyla Yıldız Çini Fabrikasının imalatı, ithal malı ucuz eserler ile yarışamamış, II.Abdulhamit'in tahttan indirilmesi ile, çeşitli dedikodularında etkisiyle fabrika kapatılmıştır.
İşte, atıl duran bir fabrikayı, milli servetin heba olmasını istemeyen Nafia Vekaleti (bugünkü Bayındırlık Bakanlığı), konunun san'at dalı olması sebebiyle, Müze-i Hümayûn Müdürü Osman Hamdi Bey'e müdürlük teklif ederek, fabrikanın çalıştırılmasını talep etmişir.
Osman Hamdi Bey, teklifi memnuniyetle kabul eder. Ancak fabrikanın ikinci defa çalışması Halil Edhem Bey zamanına rastlar.
25 Kanunevvel1326 (1910) tarihinde Büyükada'da ikamet eden Pierre Tharet, Yıldız Çini Fabrikasının ilk kuruluşunda davet edilerek imalat müdürü olarak Yıldız Çini Fabrikasında görev aldığı, 15 sene sadakatle çalıştığı, yerli topraktan çini yapmaya muvaffak olduğu, idaredeki iç çekişmeleri kasdederek, bunlara rağmen imalatın devamının üstün çalışmasına delil olduğunu belirterek, fabrikanın ikinci defa açılışında tekrar görev verilmesini isteyen dilekçesi aynen şöyledir:
Müze-i Humayun Müdiriyet-i Aliyesine, Efendim,
Mamûlât-ı Sınaiyye-i Osmaniye'nin terakki ve tekamülü babında Yıldız Saray-ı Hümâyûnu'nda bir müddetten beri terk edilmiş çini fabrikasının tekrar küşadı hususu nezd-i al-i kerimanelerince taht-I karara alındığı mesmuat-ı cümlesindendir. Bendeniz mezkür fabrikanm ilk küşadında fabrikanm imalat müdiriyeti vazifesiyle Fransa'dan celbedilip merbuten takdim eylediğim şehadetnâme suretiyle sabit olacağı veçhile onbeş sene sıdk-u istikametle ifa-yı vazife eyleyerek, yerli topraklarla mükemmel çini mamulatı i'maline muvaffak oldum. Devr-i sabıkda maruz kılındığım her türlü müşkilata rağmen bu müddet-i medide zarfında netayic-i hasene ile fabrikanm idare-ısmaıyyesini temine muvaffakiyetim san'attaki ihtisasıma ve gayretime bir delil-ı ka vi teşkil edeceği cihetle, fabrikanm yeniden küşadında bendenizi tekrar istihdama lutuf buyurmamzı ve bu vesile ile hissiyat-ı ubudiyetkaranemi kabul eylemenizi istirham eylerim efendim hazretleri.
25 Kanunevvel 1326 (1910)
Büyükada'da Aya Nikola caddesinde
71 numaralı hanede muhkim
Fransa Devleti tebasından Pierre Tharet

Belgenin arkasında "şimdilik hıfz" ibaresi konarak dosyasına kaldırılmıştır.
Bu teşebbüsünden bir netice alamayan Pierre Tharetı 5 Temmuz 1327'de Cluzelout ile Nareic'e görev verileceğini öğrenerek bir şikayet mektubu yazar:

Müze Müdiriyet-ı Aliyesine,
Yıldız'daki porselen fabrikasmm nezaret-i aliyyeleri tahtın da küşad edilerek imalata devam edileceği ve Mösyö Cluzelout ile Narcic'in ba mukavele imalata memur edileceğini istihbar ettim. Bu fabrikaya Hakan-ı sabık zamanında imalat direktörlüğü sıfatıyla bendeleri tayin olunmuş ve fabrikayı acizleri işletmiş idim. O vakit Cluzelout ve Narcic benim refakatimde müstahdem idiler. Mösyö Cluzelout modelci ve Mösyö Narcic resimcidir. Bunlarm her ikisi de biri modelcilik ve biri ressamllktan başka porselen imalatı hakkında kat'iyyen sahib-i vukuf addolunamazlar. Halbuki porselen imalatı hamur yapmaktan başlayarek, mamulâtın fırından beyaz porselen olarak çıkmasna kadar bir çok ameliyata muhtaç olup, bunların heyeti mecmuası da imalat direktörünün vazifesidir ki bunu da ancak bendeniz yapabilirim.
Ezcümle Yıldız'dan Müze'ye nakledildiği müstahber olan büyük ve nefis vazolar benim imalatımdır. Mösyö Cluzelout bugün bir fırın yakmasını bilmez. Fırıncı sıfatıyla fabrikaya alınacağnı işittiği Kürt Osman eğer mevcut olmasa, Mösyö Cluzelout bir fırın yakabildiği takdirde ben her türlü tazminatı ifaya hazırım. Merkum Osman ise, benim refaketimde bir dereceye kadar fırın yakmasını öğrenmiştir. Fakat sanatın bütün inceliklerine vakıf değildir. Velhasıl Mösyö Cluzelout vasıtasıyla bu fabrikanın işletilmesi imkanı yoktur. Hükûmet beyhude masraf edecek ve nihayet fabrikayı kapamağa mecbur olacaktır ki bu en ziyade şayan-ı teessüf bir hal teşkil edecektir.
Hakan-ı sabık zamanında fabrikanın istenildiği derece terakki etmemiş olduğunu itiraf ederim. Fakat buna sebep o zaman Vaslf Paşa ile Fabrika Müdiri Nazım Paşa arasındaki rekabet idi. Yoksa pek büyük terakki vücut bulacaktı.
Şimdi zat-ı alileri tarafından bendeleri davet edilmemekliğim yine bazı ilkaat ve tesvilat asan olduğunu yakinen biliyorum. Ve hatta diyebilirim ki evvelce fabrikanın büyük bir terakki göstermemesinde alakadar olanlar şimdi nezaret-i aliyyeleri tahtında dahi bir iş becerilmeyerek evvelki kabahatin kendilerinde olmadığnı izhar etmek niyetiyledir.
Benim bu fabrikada pek çok emeğim ve hizmetim mesbuktur. Ve adeta müessesiyim. Ve bu hususta sahib-i san'at olduğumu enva'ı şehadetnamelerle isbata muktedirim, ve asar-ı san'atlm dahi elyevm müze'de mevcuttur. Beyhude binlerle lira sarf/yla sonradan tatil-i ameliyata mecbur olmamak için modelcilikten başka sanatm hiç bir tarafını bilmeyen bir zata tevdi-ı umur edilmemesini ve hidemat-ı mesbukamın nazar-ı dikkate almarak acizlerinin yine imalat direktörü sıfatıyla istihdam edilmesini bilhassa rica ve istirham ederim. Bu adamların hakikaten bu işi yapabilip yapamayacaklanı merkum fırıncı Kürt Osman'ı celb ile tahkik buyurmak dahi zat-ı alinize ait bir vazifedir. Her halde emr-ü irade Hazret-i min leh-ül emrindir. 5 Temmuz 1327 (911).

Fransa Teb'asmdan
Pierre Tharet

Bu dilekçenin arkasında "dosyasına konulması irade buyurulmuştur, 19 Mayıs sene 328" tarihi bulunmaktadır.

Bundan 13 gün sonra 18 Temmuz 1911 tarihinde EI Narcic ile L. Cluzelout ıstanbul'da müştereken kaleme alıp Müze-i Hümayun Müdürü Halil Bey'e hitaben yazdıkları Fransızca mektupta görev kabul edemeyeceklerini belirtmektedirler.
Fransız Narcic ile L.Cluzelout'un yeni açılacak Çini Fabrikasında görev kabul etmeyeceklerini bildiren fransızca mektupları aynen şöyledir:

A son Excellence
Halil Bey Directeur du Musee Imperial Istanboul

Excellence,

A notre grand reget nous sommes obliges de vous aviser de ne pas avoir a comter sur nos services.

Daigenez agreer Excellenc Daigenez agreer Excelence l'expressin de nos plus sinceres sabutations.
EI. Narcic L. Cluzelout
Constantinople 18 Juillet 1911

Bu arada Müze-i Hümayun Müdürü Halil Bey Fransız Elçisi vasıtasıyla Yıldız Çini Fabrikasına uzman getirme teşebbüsünde bulunmaktadır.
19 Ağustos 328 tarihinde Sevr Fabrikası Çini Imalat Mühendisi Mösyö Naret ile mukavele yapıldığını görüyoruz. Mösyö Naret'in göreve başlayıp başlamadığını bilmiyoruz. Ancak Levilouis ile mukavele yapılması bizi bu şüpheye götürmektedir.

Bir ara Çini Okulu olması Maarif Nezareti tarafından tasarlanıp teklif edilen Yıldız Çini Fabrikası, ikinci defa hizmete açılmışsa da ve bir ara Fenerbahçe semtine nakli düşünülmüş ve bazı binalar yapılmışsa da I. Dünya Savaşı sırasında tekrar kapanmıştır.
Cumhuriyet'in ilanından sonra, atıl duran milli servetin tekrar canlanması arzu edilmiş ve Cumhuriyetimizin kurucusu büyük ATATÜRK'ün emri ile kurulan ve ismini Sümerler'den alan SÜMERBANK YILDIZ PORSELEN FABRIKASı 1957 yılında imalata başlıyarak günümüzde de faaliyetini sürdürmekte ve milli san'atımıza yönelmektedir.

Bütün bunların yanında, porselen imaline biz Avrupalılar'dan iki asır önce geçebilirdik. Ancak, Yavuz Sultan Selim'in ömrü vefa etmemiş, yerine geçen Kanuni Sultan Süleyman ise konularla ilgilenmemiştir.
Zira, Yavuz Sultan Selim, meşhur Çaldıran seferinden sonra, Tebriz'den daha ötesini, ta Çin'e kadar öğrenmek için (belki kafasında Büyük İskender gibi Hindistan'a inmek vardı) yollarını, köprülerini, konaklama yerlerini, içme sularının durumunu, iklim şartlarını ve halkını inceleyip, kendisine bildirmesi için, zamanın bilginlerinden ALI EKBER'i Çin'e gönderir.
Ali Ekber, Çin'den döndüğünde Yavuz Sultan Selim vefat etmiş, yerine oğlu Kanuni Sultan Süleyman tahta geçmiştir. Ali Ekber, gördüklerini kaleme alıp bir seyahatname şeklinde 20 bölümlük eser olarak HITAYÂNME adı ile Padişah'a sunar. Nur-u Osmaniye Kütüphanesinde bulunan eserde, Çin'e kadar geçip-gittiği yol güzergahlarında rastladığı insanların yaşayış ve adetlerine kadar bilgi verilmiştir. 16. bölümü Çini (Fağfurun yapımını anlatmakta, dağlardan çakmak taşı gibi sert kayaları çıkartıp, bunları kırıp-dövüp toz haline getirdiklerini, devamlı su akan havuzlarda yıkanan, temizlenen bu maddeyi (dedelerinin öğüttüğü taştan oluşan çamuru torunları) işleyip tezgahlarda küp, kase, tabak ve surahiler yaptıklarını, sonra bunları fırınlayıp pişirdikten sonra gayet dayanıklı olan bu mallara bir fiske vurulsa tın tın öttükIerini anlatır.

Topkapı Sarayı Çin Porselenleri kolleksiyonunda mavi - beyaz familyası arasında, üzeri arap harfli ayetler yazılı ve dibi Imparator Çenkteçen damgalı porselenlerin bu imparator tarafından Osmanlı Padişahına Ali Ekber vasıtasıyla gönderdiği akla gelebilen ihtimaller arasındadır.
Hıtaynâmenin bir başka bölümünde maden kömürü anlatılmıştır.

Bir Çinli üniversite öğrencisi Hıtayname konusunda çince doktora tezi hazırlamıştır. Biz ise, bilinenleri dahi araştıramıyoruz.
Dünya Marko Polo'yu bilir,
Biz, bizim Ali Ekber'i bilmeyiz.

Ali Ekber'in seyahatnamesindeki bilgilerden yararlanılsa idi, Türkiye Avrupa'dan çok önce porselen imalatına geçebilirdi. Üstelik çinide bu kadar usta olduktan sonra. ..

Yayınlandığı Yer: Hacettepe Üniversitesi Suut Kemal Yetkin Armağanı, s.101-115. ,1984
Yazar : Sadi BAYRAM
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •