TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
MERZİFON'DA BİLİNMEYEN BR TÜRBE '' KÜNBET HATUN ''
MERZİFON'DA BİLİNMEYEN. BİR TÜRBE
"KÜNBET HATUN"

Sadi BAYRAM

Bu Makale 21-25 Eylül 1981 tarihleri arasında toplanan IX. Türk Tarih Kongresinde tebliğ olarak sunulmuş, Kongrenin C.III., Ankara 1989 tarihinde 1355-1361 sayfaları arasında, levha.377-381( fotoğraf ve plan-kesitle birlikte) yayınlanmıştır. İnternete koyarken çok küçük bazı ilâveler de yaptık.


Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu, Ulu Önder aziz Atatürk'ün emirleriyle kurulan ve idamesi için şahsi servetini miras bıraktığı Türk Tarih Kurumu'nda doğumunun 100. yılını kutlamak amacıyla toplanan iX. Türk Tarih ;Kongresi'nde konuşma imkanı veren heyete huzurunuzda teşekkürü zevkli bir borç telakki ederim.

Ulu önder ATATÜRK, Türk tarihini araştırmamızı emretmişlerdir. Bunun için de fakülteler kurdurmuştur.Yurdumuzun tapu senetleri hüviyetindeki eski eserlerle duyduğu hassasiyet de büyüktür.1934 yılında zamanın Başbakanı İsmet İnönü'ye Konya'dan çektiği telgrafta ecdat yadigarı eski eserlerin derhal boşaltılarak restore ,edilmesini emretmiştir.

Biz de bundan esinlenerek, XIV. yüzyıl son çeyreği ile XV. yüzyıl ortalarında erken Osmanlı devrinde yapıldığını sandığımız bir türbe üzerinde konuşmak istiyoruz.

Ancak, bugün ne sağlam bir türbe bulunmaktadır, ne de kitâbesi tespit edilebilmiştir. Ayak hizasına kadar yıkılmış bir türbe kalıntısı ile, elimizde iyi olmayan eski durumunu gösteren bir fotoğraf vardır. .

Bu durumda, türbe içinde yatan hanımın kimliği ve tarihleme yönünden birçok problemleri ve dolayısı ile ihtimalleri de beraberinde getiriyoruz.

XX. asır başlarına kadar kullanılan Amasya-Merzifon kervanyolu ile, ( eski) Ankara-Merzifon-Amasya-Samsun şosesinin kesiştiği yerde, bugünkü Ankara-Merzifon-Amasya-Samsun karayolunun Merzifon girişine takribi 500 m. mesafede, 5-6 m.lik küçük bir tepecik üzerinde ( 1995'de tepe de kalmamış, etrafına Belediye tarafından binalar yapılmıştır ), halk arasında "Künbet Hatun" adı ile anılan bir türbe kalıntısı bulunmaktadır.

Amasya Tarihi yazarı Hüseyjn Hüsameddin Yaşar, Prof. Dr. Albert Gabriel, Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü Arşivi'nde 12 cilt yazma (yeni harflerle) eseri bulunan, eski Konya Müzesi Müdürlerinden Yusuf Akyurt, erken Osmanlı devri anıtlarını inceleyip devri devir padişah sırasına göre yayınlayan Dr. Ekrem Hakkı Ayverdi, Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü tescil uzmanları, civarı iyi inceledikleri ve mutlaka önünden geçmiş olmaları gerekmesine rağmen, kanaatimize göre, künbetin yol seviyesinden yüksekte bulunması sebebi ile görülüp incelenememiş, dolayısıyla da bugüne kadar ilim alemine sunulamamıştır. Türbe, eski Amasya-Merzifon kervan yolu üzerinde olmasına rağmen, Evliya Çelebi de Seyahatnamesinde bu türbeden bahsetmemiştir.
Türbe, 1965'lerde güzergahı değiştirilerek hizmete açılan Ankara Amasya-Samsun karayolunun Merzifon girişine, takribi 500 m. mesafededir (Çizim. 1). Daha önce kullanılan eski Ankara-Amasya-Samsun şosesinin, Amasya-Samsun istikametine gidiş yönünün hemen sağ kenarındadır. 1930'lara kadar kullanılan Merzifon-Amasya kervan yolunun Amasya istikametine gidiş yönünün soluna düşmektedir.
Türbe, bugünkü Hava Şehitliği Mezarlığı'nın 30 m. kuzeyindedir. Türbenin bütün yönleri eski bir erken devir Osmanlı mezarlığıdır. 1915 yıllarına kadar da meşhurlar için kullanıldığı tesbit edilmiştir. Çevre belediyece çukur yerler toprak doldurularak ağaçlandırılmaktadır.
Merzifon yerlilerinden eski ( Osmanlı Dönemi ) Amasya kadısı Hacıbayramoğullarından Ahmet Efendi'nin eşi ( 1967'li yıllarda) 80 yaşını aşkın Bakiye Bayramoğlu'ndan edindiğimiz bilgilere göre, türbe, 1943 yılında Erzincan depremi sırasında yıkılmıştır. Kubbe içinin kalem işi ile tezyin edilmiş olduğu, sekizgen kubbe kasnağının mermerden yapılmış olduğu ve üzerinde Arapça bir kitabe şeridinin (?) bulunduğu, yazının çok girift olması sebebiyle okuyamadığını, ancak, "Bende değil sende, sende değil bende" mealinden bir yazı olduğu rivayetini işittiğini öğrenmiş bulunuyoruz.
Rahmetli babam İhsan Bayram' dan edindiğimiz bilgilere göre, kubbe alaturka kiremitle kaplıdır. Batı yönündeki kervan yolundan yüksekçe üç basamaklı yekpare bloklardan oluşan merdivenle türbeye çıkılmaktadır.
1938' de Şahabeddin Uygun tarafından yayınlanan Merzifon İlçesi adlı küçük bir broşürde, kümbetin yıkılmadan önce, kışın karda çekilmiş bir resmi bulunmaktadır (Res. 1). Doç. Dr. Yılmaz Önge lütfetmiştir. Kendilerine burada teşekkürü borç bilirim.
Kare planlı oturtmalık üzerinde, köşelere yerleştirilen dört ayak birbirine kemerle bağlanmış olup, prizmatik gövdede almaşık örgü kullanılmıştır. Sekizgen kasnak üzerine kubbe oturmaktadır. Kasnak, altta ve üstte kirpisaçak arasındadır. Kubbe üst örtüsü alaturka kiremitle kaplıdır. ';Kubbe üzerinde alem olup olmadığını bilemiyoruz.

Plân rölövesi yardımıyla fotoğraftan çıkarmaya çalıştığımız 1938'dekj türbenin durumu (çizim. 2), yorumumuz (çizim. 3) ve kesit (çizim. 4) Prof.Dr. Orhan Cezmi Tunçer tarafından serbest elle çizilmiştir. Kendilerine teşekkür ederim.
Günümüze ulaşan türbede, tuğla yanında gri, koyu morumsu ve açık kırmızı taş kullanılmıştır. Harç horasandır (Res. 2, 3, 4, 5, 6).

Bir harfiyat yapıldığında büyük bir ihtimalle kriptası için de bilgi edinebileceğimiz kümbetin ortasında 2.08 X 0.80 X 1.00 m. ebadında bir sıra taş, 11 sıra tuğla, tekrar bir kalın bir ince taş sıralarından oluşan bir lahit kaidesi bulunmaktadır ki, kaidenin yüksekliği doğuda 1.00, batıda yani baş ucunda 1.20 m. yüksekliktedir . Üzerine konan 1.80 m. uzunluğunda mermerden yapılmış sanduka biçimi Selçuk tarzındaki lahit üzerinde, alt sırada Bakara Suresi'nin 254-256. ayetlerini ihtiva eden ve Selçuklu mezartaşlarında çok sık gördüğümüz Ayet'el Kürsi ibaresi okunmaktadır. Üst sırada ise, Al-i İmran Suresi'nin 18. ayeti ile 19. ayetinin baş kısmı yer almaktadır. Mealen şöyledir: '' Allah, melekler ve adaleti yerine getiren ilim sahipleri, O'ndan başka tanrı olmadığına şahitlik etmişlerdir. Ondan başka din yoktur. O güçlüdür, hakimdir. Allah katında din hiç şüphesiz İslamiyettir.''

Türbenin mimari yapısını incelediğimizde, tarihleme bakımından şu gerçekleri göz önünde bulundurmamız icabetmektedir:
1. Almaşık örgü tekniği, Beylik döneminde başlamaktadır.
2. İki renk taşın yanyana kullanılması yine Beylik döneminde başlamaktadır .
3. Gövdenin den danlı olması, silme ve kirpi saçağa bakıldığında erken Osmanlı karakterini yansıtmaktadır.
4. Kitâbe diyebileceğimiz yazı şeridinin (?) den dan içine yerleştirilmiş olması erken Osmanlı döneminde başlamaktadır.
5. Bu durumda Kümbet Hatun türbesini XIV. asır son çeyreği ile XV. Yüzyıl ortaları yelpazesi içine sokmak kabildir.
6.Bütün bunların yanında, geç devirlerde inşa edilip, erken devir mimarisi özelliklerini gösteren yapılara da rastlandığı gibi, antik veya Selçuk dönemi yapı kalıntıları üzerine Osmanlı eserlerinin de inşa edildiği bilinen bir gerçektir.
1938'de yayınlanan broşürde resimle birlikte şu bilgi verilmektedir: "Asar-ı atika itibariyle değerli olan kümbet (*) inşaasının (800) yılı mütecaviz olduğu rivayet edilmektedir. Menşuru murabbai şeklinde dört direk üzerine iç tarafı o zamanın beddi zevkine uygun san'atkarane ve renkli yazılarla süslenmiştir. Künbetin içinde Selçuk hanedanından (ZEYNEP) Hatun adında bir kadın yatmaktadır(**r'. Dipnotunda ise, "Hakikaten künbette yatan kadının adı Zeynep ise de, Selçuklu hanedanından olduğu rivayetten başka birşey olmasa gerek" denilmektedir;
Bütün araştırmamıza rağmen Zeynep Hatun hakkında bir bilgiye rastlamadık.
Resimde türbenin hemen doğusunda mezartaşları görülen Trabzonlu, muhaceretle gelip genç yaşta Ağustos 1915 de şehiden vefat eden Ömer Efendi'nin kabridir.
Anadolu Selçuklu geleneğinden farklı, XIV. asır erken Osmanlı devri mimarisi özelliklerini gösteren baldaken tarzındaki bu künbetin şekli Anadolumuzun muhtelif yerlerinde görülmektedir. Ankara'da Kesikbaş (XIV. asır), Amasya'da Halkalı Dede (XV. asır), Bursa'da Muradiye'de Ebe Hatun (XV. asır), .İznik'te Yakub Çelebi, Saru Saltuk (XIV. asır), Akdağmadeni'nde 1466 tarihli Muşallimoğlu Ali Çelebi Türbesi, Erzurum'da 1649 tarihli Ane Hatun Türbesi, Mahmut Paşa Türbesi, Niğde'de İlkokul bahçesindeki Türbe, Malatya-Darende Hüseyin Paşa Türbesi, Üsküb'de Sultan Murad Camii arkasındaki açık Türbe, 1718 tarihli Diyarbakır Nebi Camii güneyindeki Köprülüzâde Türbesi bu türdendir. Altıgen, sekizgen planlı ve külahlı örnekleri de bulunmaktadır .( Ali Kılcı'nın Baldaken Tarzı Türbeler Konusunda 1992 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sanat Tarihi Kürsüsünde tamamladığı bir mastır çalışması vardır.)

Altıgen planlı İzmir-Tire Rum Mehmet Paşa, Nevşehir-Ürgüp Hızırbey külahlı örneklerdir. Kare planlı Nevşehir-Damsa Köyü Kesikbaş türbesi, bugün bilgilerimize göre, kare piramit örtülü tek örnektir. Eski- Van sekiz ayaklı iki künbet bir başka varyasyondur.

Timur istilasından sonra, Osmanlı ülkesine birlik ve beraberlik getiren, bu hizmeti ile belki de Osmanlı İmparatorluğu'na Fatih'den daha çok yarar sağlamış. bulunan Çelebi Mehmed;in Merzifon'da bir bir camii ve medresesi bulunmaktadır. (Res. 8). Şehzadeliği Amasya'da geçmiştir. Çelebi Mehmed'in 7 kızından dördünün adı bilinmemektedir. Diğer üçü hakkında bir bilgimiz yoktur. Acaba bu türbede yatan Çelebi Mehmed'in adı bilinmeyen kızlarından biri mi? Veya annesi olduğu bir zamanlar ileri sürülen Devlet Şah Hatun'un çok yakını mı? Devlet Şah Hatun, Bursa'da uzun bir hastalıktan sonra 816 H.j1414 M. tarihinde vefat etmiş ve aynı şehire gömülmüştür. Türbesi Kümbet Hatun ile yakın benzerlik arzeder. Çelebi Mehmed, validesi Devlet Hatun adına vasiyeti üzerine bir zaviye yaptırmış ve 825 H. tarihli bir vakfiye düzenlettirmiştir (Halbuki Çelebi 824 H. tarihinde vefat etmiştir. Vakfiyenin Çelebi Mehmed'in vefatından sonra tescil edildiği anlaşılıyor). Vakfiyede.". .. O'nun namına bir zaviye inşa olunup oraya ehli İslamda ve muvahhitlerden gelenler gidenler barınır, orada ulema ve salih fukaradan vazife erbabı bulunur. Sonra o ölünce, oğlu müşarünileyh Sultan hayatta iken validesinin bu vasiyetini tutarak infaz etti. O da Amasya şehri muzafatından Merzifon kasabası dışında valdesi namına bir zaviye inşaasını emrettİ. Onun bu emri uzerine Merzifon dışında, oradaki medresenin yanıbaşında bir zaviye bina olundu. Bir sofayı, iki evi müştemildir. Sonra müşarünileyh Sultan merhum validesi Devlet Hatun'un mülkü..." denilmektedir.

Amasya Tarihi yazarı Hüseyin Hüsameddin, adı geçen eserinde ". .. Çelebi Sultan Mehmed Han Hazretlerinin Amasya'da icra-i hükumet buyurduğu zamanlarda, bu kasabaya teşrif ve Saray-ı Ali inşa buyurmuş olduğu münasebetle, Tarih-i Osmani'de bir mevki-i mühim kazanmış ve 818 de Sultan müşarünileyh hazretleri bir medrese-i aliye ve bir hamam bina ve evkafını tanzim buyurmuştur. Bu medrese gayet muazzam, kargir bir Dar'ül-ilm-i Ali olduğundan Merzifon'un şerefini tezyid ve ulemasını teksir etmiştir.

Bu zamanın ricaIinden (Hoca El-hac Hasan Çelebi) bir Camii şerif ve Sultan-ı müşarünileyhin validesi (Devlet Hatun) 822'de bir cami-i şerif ve yanında bir zaviye-i aliye ve bir imarethane inşa etmişlerdir. 830'da (Sultan Murad Han Sani Hazretleri de) bir cami-i şerif ve bir hamam ve (Kadı Mahbub Çelebi) bir cami-i şerif ve mektep ve 878'de (Sultan Mehmed Han Sani Hazretleri de) bir hamam-ı latifinşa ve 868'de Horasani (Piri Baba) bir zaviye ve Merzifoni (Eş-Şeyh Ali Çelebi) dahi Zeynilere mahsus diğer bir tekke bina ve her biri evkafını tanzim ve kasabayı ihya etmişlerdir.

900'de Bozacı (Ali Çelebi) Mahallesinde bir cami ve mektep ve 962'de Merzifoni Ramazanzade (Mehmed Bey) bir medrese ve 987'de ümeradan (Süheyl Bey) diğer bir medrese bina etmişlerdir. Bunlar Ramazaniye, Süheyliye medreseleri namıyla meşhurdur. Medrese-i Süheyliyeye muahharen (Zeyneliyye) dahi denmiştir. Adil mahallesinde (Saray Baba Tekkesi) demekle meşhur olan zaviyeyi meşayih-i Nakşibendiyyeden (Eş-şeyh Sırrı Ali Efendi) 1035'de bina ve I018'de ümeradan (Osman Bey) bir mektep ve çeşme ve mescid ve I072'de Mirahur Merzifoni (Ali Ağa) bir mektep inşa ve evkafını tanzim etmişlerdir.

1087'de Sadr-ı a'zâm Merzifoni (Kara Mustafa Paşa) iptida merkat-i re'si olan Marınca karyesinde validesi Abide Hatun'un bina ettiği mescidi tevsi ederek bir cami-i şerif ve mektep ve 1090'da Merzifon kasabasının ortasınd~ metin, kargir bir cami-i şerif ve önünde muvakkithane, kütüphane, dershane ve şadırvan bina ve Taşan Dağı'ndan iki kilometrelik kadar bir mesafede lağımlar inşa ederek kasabaya su getirmiş ve otuz kadar kargir çeşme binası ile cidden kasabayı ihya ve cami-i şerife dersiye vazetmiştir. Evkafı mebzuldür.

1145'de Şeyhu'l-islam esbak Merzifoni (Dürri Mehmed Efendi) bir medrese ve 1178'de (El-hac Ali Ağa) diğer bir medrese ve 1212'de (El-hac Hasan Ağa) diğer bir medrese daha inşa ederek Hacı Hasan Ağa'nın Medresesi (Şifaiye) demekle meşhur olmuştur. Hacı Balı mahallesinde (Hasan Ağa) bir cami-i şerif ve 1178'de (Hamid Efendi) diğer bir cami-i şerif ve Harmanlı mahallesinde Kadı(El-hac Süleyman Ağa) birer çeşme ve mektep ve Muslihiddin Çelebi gibi erbab-ı hayra dahi mescidler, mektepler bina ederek kasabanın imarına ve mebani-i aliye ve diniye ihyanına himmet etmişlerdir." denmektedir.

Kümbet Hatundan bahsetmemekte, saray, cami, medrese, imarethane, zaviyeden bahsetmektedir.

Dr. Ekrem Hakkı Ayverdi, Erken Osmanlı Mimarisi adlı eserinin II. cildinde zaviyenin yerinden tereddüt ettiği; tık 250 Senenin Osmanlı Mimarisi adlı eserinde ise, zaviyenin yerini tesbit edemediğini yazmaktadır.

Rahmetli Yusuf Akyurt, 1948 senesinde Merzifon'un eski eserlerini tescil ederken, Amcazâdem 1954 yılında rahmetli olan Reşat Bayram'dan aldığı bilgilere dayanarak, yazma olarak bıraktığı eserinde "Devlet Hatun Zaviyesi, Merzifon'da Çelebi Mehmed Medresesi yanında iken 1889'da yıkılarak yerine Hükûmet Konağı yapılmıştır" demektedir.

O halde, Devlet Hatun Zaviyesi, 1969'larda belediyece yıkılıp, yerine turistik otel yapılan Hükûmet Konağı'nın yerinde idi. Zaten otel, Çelebi Mehmed Medresesi'nin 15 m. kadar kuzeyinde bulunmaktadır. II. Murad ve Fatih devrinin ulemalarından, Zeyniyye tarikatının mensuplarından Çelebi Mehmed Medresesi müderrislerinden Şeyh Abdurrahim Rumi Zayiyesine ve mezarına çok yakın (50-100 m., batısında) hatta komşudur.

Çelebi Mehmed'in inşa ettirdiği Medresesi 817 H./1414 M. tarihlidir. Oğlu II. Murad'ın medreseye komşu olarak inşa ettirdiği (medresenin tam güneyinde) Medreseönü Camii 830 H.j1426 tarihlidir. Şeyh Abdurrahim Rumi'nin vefatı 863 H./I458'dir. Bu çevre Cami-i Cedid mahallesi adını taşır. Şehir merkezi buraya kaymıştır. Şehrin doğusunda bir, batısında iki zaviye bulunmaktadır.

Kümbet Hatun eğer, Çelebi Mehmed veya II. Murad'ın yakını olsaydı, türbenin, diğer külliyelerde gördüğümüz gibi, medrese, cami, zaviye, imaret çevresi veya içinde olması gerekirdi. Halbuki takriben 2 km. güneydedir. Ayrıca II. Murad'ın Amasya'da 845 tarihinde vefat eden oğlu Ahmed, 846'da ölen Alaeddin, 855'e Fatih tarafından öldürtülen küçük Ahmed ve Şehzade Hatun, Bursa'daki Muradiye'de gömülüdür.

Öyle ise, Türbenin XV. asır değil Çelebi Mehmed ve II. Murad zamanından önce, yani XIV. asır sonlarında olması gerekir. Zira, Çelebi' den önce, Fatih'ten sonra Merzifon'la ilgilenen padişah olmamıştır. Yıldırım Bayezid öncesi, veya Beylik Devri ise, erken bir tarihtir. Gerçi Muiniddin Pervane'nin Merzifon'da Ulu Cami (Eski Câmi) varsa da tarih biraz erkendir (Kitâbesi Halil Edhem tarafında yayınlanmıştır. Halk arasında Eski Cami diye bilinmektedir. Fatih devrinde yapılan hamamın kuzey-batısında, Yokuşbaşı mevkiindedir. 1311 H.j1893 M. yangınında yanmış olup, yeri halen boş, arsadır. Tepe üzerinde olup, Merzifon ovasına hakim bir görüş alanı vardır. ( Bakınız: Sadi Bayram; Merzifon Ulu Camisinin Yeri: Merzifon'da Türk-İslâm Eserleri, Kültür ve Sanat, S.5, T.İş Bankası Yayınları, Mart 1990, s.69-77, The Location Of The Merzifon Muiniddin Pervane Mosque And Turkish Period Buildings İn Merzifon, Summery, s.95.; Halil Edhem tarafından 1917 yılında yayımlanan 663 H. 1264-65 M. tarihli Arapça kitâbenin Türkçe karşılığı şöyledir :

1.Mübârek Caminin yapımı, büyük Sultan Şah günlerinde emrolunmuştur.
2.Burhan'ül Emir'ül mü'minin Keyhüsrev oğlu dünya ve dinin temeli Büyük Şah Ebu'l Feth Kılıç Arslan,
3.Âlemdeki Emir ve Vezirlerin padişahı, Nizâm-ı Mülk¦(elmemâlik) Sultanı, işftihatedilen Noyan,
4.Devlet ve dinin yardımcısı, İslâm ve Müslümanların eğiticisi¦ özel ve karayı kolaylaştıran¦ vefayı,
5.Ali oğlu Süleyman, Allah yardımcılarını güçlendirsin ve iki dünyada da onu arzu ve enelerine kavuştursun. Sene 663 H./ 1264-65 M.)

Bu durumda kümbette yatanın kimliği nedir? Bunun cevabını kıymetli kültür tarihçilerimizin bulacağını umuyoruz.

ÖNEMLİ NOT: Künbet Hatun'un kripta üzerinde bulunan ve üzerinde sülüs harflerle ''Âyete'l Kürsi ile Ali İmran'' surelerinden bir kısım yazılı mermer sanduka, ile birlikte Marınca'da bulunan II. Viyana Kuşatması kahramanı Serdar-ı Ekrem Kara Mustafa Paşa'nın annesi Abide Hatun mezartaşları ile 1999'lu yıllarda çalınmış olup, İnterpol tarafından Türkiye ve yurt dışında aranmaktadır.

Yayınlandığı Yer: IX. T�rk Tarih Kongresi Bildiriler Kitab� C.III ,21.09.1981
Yazar : Sadi BAYRAM
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •