TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
Birgi Ulu Camii İçşn 1327 M. tarihinde yazılan Kur'an


BİRGİ ULU CAMİİ İÇİN
1327 TARİHİNDE YAZILAN KUR'AN-I KERİM,
TEZYİNATI ve ÖZELLİKLERİ




Sadi BAYRAM

Bu tebliğ Selçuk Üniversitesi tarafından tertiplenen V. Milli Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Semineri, 25-26 Nisan 1995 tarihinde verilmiş olup, Konya'da 1996 yılında yayımlanmıştır. S.115-132. Sonunda harflerle ilgili rakamsal karşılaştırmalı üç sayfalık bir de cetvel olup, cetveli resim bazında fazla yer işgal ettiğinden buraya koyma imkanı bulamadık.

Birgi Ulu Cami için 1327 yılında İbrahim Mudrimi tarafından yazılan Kur'an-ı Kerim, asırlardan beri yöre halkı tarafından bu camide okunmuş, yüz sürülmüştür.

1939'lu yıllara kadar camide kalan eser, zamanın ileri gelenleri tarafından kıymetli olduğu bilinci ile çalınmasını önleme amacıyla ödemiş Belediye Başkanlığı çelik kasasında muhafazaya alınmış, daha sonra da Belediye Başkanlığı demirbaşına da kaydedilmiştir.

1931 yılında basılan Rudolf M. Riefstahl'ın 'Turkish Architectura in Southwestern Anatolia" adlı eserde de ketebe sahifesi yayınlanmıştır. Aynca Dr. Himmet Akın'ın" Aydınoğullan Tarihi Hakkında Bir Araştırma, 1968" adlı eserde de Riefstahl'den alıntı bulunmaktadır.

İzmir Vakıflar Bölge Müdürlüğü, söz konusu Vakıf Kur'an-ı Kerim'i Ödemiş Belediyesi'nden istemiş, Belediye demirbaşa kayıtlı olduğunu beyanla eseri vermemiş, bunun üzerine 07.07. 1976 tarihinde dava açılmıştır.

Dava başlangıcında da, Ödemiş Belediye Başkanlığı avukatı: Söz konusu Kur'an-ı Kerim'in cildinin bozuk olması sebebiyle, Belediye Başkanı, makam aracı ile İzmir'e götürdüğünü, İzmir'de park yerinde arabaya hırsız girerek eserin çalındığını beyan ederek, eserin boyutlan, hattatı, vakıflara ait olduğuna dair şerh olmadığını beyanla, herhangi bir Kur'an olduğunu da yineleyerek, davanın reddi istenmiştir. Ancak; hırsızlık hadisesinin olduğu gün.ve saatte emniyete herhangi bir ihbar, veya tutanak düzenlenmemiş olduğu tarafımızdan yapılan gizli tahkikat neticesi açığa çıkmıştır.

Yüce Mahkeme de, bu delilleri inceleyerek, Davanın Vakıflar Müdürlüğü tarafından açılımış olmasını dikkate alarak, iki resmi daire arasındaki 25.000 TL. kıymetindeki eser için, hakem usulüne baş vurulmasını belirleyerek, Temyiz tarafından tasdiki cihetine gidilmiştir.
Temyiz neticesi dolayısıyla 01.02. 1980 tarihinde İzmir Vakıflar Müdürlüğü'nün yazıları ile konu bize intikal etmiş, dolayısıyla davadan vazgeçilme veya davanın müracaata bırakılması, görüşü sorulmuştur.

1970'1i yıllardan itibaren ismen tanıdığım, bazen de Ödemiş Müzesi kurulması işi dolayısıyla telefonlaştığım, Ödemişli, eski eser sevgisinden şüphe etmediğim, evinin arsasını o zaman ismi Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü olan ve bu kuruma, Müze yapılması için evinin karşısındaki arsasını ve koleksiyonunu bağışlayan, Kiriminolog Avukat Mutahhar Şerif Başoğlu hatırıma geldi.
-Böyle bir hadise olur da eski eser sevgisi olan aziz dostumuz bize neden haber vermez, bu mümkün mü? diye düşünerek, kendisini aradım.
-Evet. Belediye Başkanı arabasından çaldırmış" dedi.
-Peki (o zaman) 1710 Sayılı Eski Eserler Kanununa muhalefet, o yörenin mülki amirlerine haber vermeden, emniyet tedbirleri ve polis yanına almadan hangi hak ve cesaretle Kur'an-ı Kerim'i İzmir'e götürür ve sualimjze ise:
- Belediye Başkanının işi, haklısın, ama olan olmuş, yirmibeşbin lirayı öder, kurtulur, dedi.
Ama ben şüphelenmiştim... İşin peşini bırakmamaya ve yayın taramasına geçtim, yazma eserleri çok iyi tanıyan, kitap kurdu, şimdi rahmetle andığım aziz üstadım Ord. Prof.Dr. Ahmet Süheyi Ünver'i aradım, böyle bir eseri hatırlayıp hatırlamadığını sordum. Hatırladığını, Ödemiş Belediye Başkanlığı kasasından çıkarılarak Belediyede kendisin gösterildiğini belirtti. Şahitlik etmesini istediğimde:
-Bu konularda seninle daima hem fikirim, ne istersen yaparım Bayram'ım dedi.

Rahmetli hocamızın yaşının ilerlemiş olmasını dikkate alarak, mahkeme koridorlarında perişan olmaması için, Riefsthal'in söz konusu eserinden kopyaladığım Kur'an-ı Kerim'in resmini Süheyl Hocaya gönderdim ve resmin arkasına " Ödemiş Belediye Başkanlığı Makam odasında kasadan çıkarılarak bana gösterilen eser budur" diye yazmasını istirham ettim. Ord.Prof.Dr.A.Süheyl Ünver fotoğrafın arkasını istediğim şekilde yazdı. imzaladı ve bana geri gönderdi. Rahmetle andığımız hocamızın bu iyiliğini, kültürümüze gösterdiği kadirşinaslığı hâlâ unutamam¦

Manisa Müzesi'nde yine 727 H./ 1327 M. tarihli aynı hattat'ın bir eserinin daha olduğunu tespit ettik.
Milli Kütüphane Başkanı, Muhterem dostumuz Dr. Müjgan Cunbur Hanımefendiyi aradım. Yazma eserler konusunda otorite olup, nerde ne var bilir düşüncesiyle O'na da sordum. O da Kur'an-ı Kerim'i hatırladı ve Kasım Gülek'in de gördüğünü söyledi. Kültür Bakanlığı Milli Kütüphane Başkanlığına resmi yazı yazarak, esere fiyat biçilmesini istedik. Kültür Bakanlığı Kütüphaneler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Baş Yardımcısı Nail Bayraktar, Dr. Müjgan Cunbur ve rahmetli Dr. İsmet Parmaksızoğlu'ndan oluşan Komisyon yurt dışında 8-10 milyon, yurt içinde bir milyon lira, fiyat biçti ( o tarihlerde bir Amerikan doları 14-15 lira civarındaydı) .

Riefstahl ve Himmet Akın eserlerinin ilgili sayfalarının fotokopilerini çektim ve altı sahifelik bir metin ile çeşitli yazışmaları içine alan 68 belgeyi o tarihteki adıyla Arşiv ve Yayın Dairesi Başkan Yardımcısı olarak Hukuk Mü-şavirliğimize takdim ettik.

Hukuk Müşavirliği, Temyizden tashihi karar istedi ve belgeleri ekledi, dava bozuldu, mahkeme yürümeye devam etti.
1980 yılının bir sonbaharında. o zamanki Kültür Müsteşarımız Sayın Prof..Dr. Emin Bilgiç ile beraber Mutahhar Başoğlu'nun daveti üzerine Ödemiş'e gittik. Akşam yemeğinde konu yine bu mesele idi... Ben sonraları rahmetli olan dostumuz Mutahhar Bey'e yükleniyordum. Kültür, Müsteşarımız Emin Beyefendi, bütün nezaketine rağmen, yeter Sadi, ben bu konunun da Müstaşarıyım, ev sahibimizin günahı yok, herkes hata yapabilir... dediği kulaklarımda...

Mutahhar Bey, Ödemiş Müzesi inşa işlerini takip için Ankara'ya geldi, İzmir Milletvekili ve Grup Başkanı Kaya Bengisu'nun evin'de İlhan Hanmın nefis akşam yemeğinde yine aynı konu devam etti¦ Ertesi gün yine Kültür Müsteşarımız Prof.Dr.Emin Bilgiç'in evinde bir sabah kahvaltısında baş gündem Birgi Kur'an-ı Kerim'i idi. Elbette inşaası devam eden Ödemiş Müzesi meseleleri konuşuldu, ama inanıyordum ki, Ödemiş'de kuvvetli bir nufuza sahip Mutahhar Başoğlu'nun mahalli tazyiki ile bu iş hallolabilir... Rahmetli Mutahhar Bey bıktı, ben bıkmadım, çizmeyi de aşarak, eser bulunursa, Ödemiş, Müzesi'nde teşhir edilebileceği sözünü bile verdim. '

Dava devam ederken, bir sabah namazından sonra meşhur Kur'an-ı Kerim, zamanın Belediye Başkanının evinin önüne bırakıldı ve Vakıflar Müdürlüğüne teslim edildi, dava da düştü... Ancak ben söz konusu Kur'an-ı Kerim'im açılacak Ödemiş Müzesi'nde teşhiri sözünü, Ödemiş Müzesi resmi açılışından sonra kendi Genel Müdürlüğümüze maalesef kabul ettiremedim. Eser mecburi olarak Ankara'ya getirilmişti.

Halen Vakıflar Genel Müdürlüğü Kültür ve Tescil Dairesi Başkanlığı Arşivi'nde muhafaza edilen eser: 385 x 270 mm. boyutunda olup, ciltlidir. Başında geometrik geçmelerden oluşan, güneşi sembolize eden, yani nuru dünyaya yansıtma ongen şems, yanlarda yıldızları temsil eden gezegenler, karşılıklı iki sayfada sembolize edilmiştir. Gezegenler ve şems içten dışa gofrelidir. Herhangi bir yazı da üzerinde yoktur. Beylik dönemi diğer eserlerde de görüyoruz. Ancak onlarda gofre ( kabartma) yoktur. Memlûk tesiri izleri görülür.

Fatiha ve Bakara (başı) Sûreleri, karşılıklı iki sayfaya yazılmış ve tezyin edilmiştir. Selçuk döneminin izlerini taşır. Koyu lacivert, yaldız gibi renkler kullanılmıştır. Hat araları kırmızı münhanilerde doldurulmuş bir nev'i taranmış gi-bidir. Ancak san'atkâr zayıftır. Yine Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde bulunan Beylik Dönemi Kur'an Cüzü'nde gördüğümüz tarama daha mütekâmildir ( Karşılaştırma için bakınız : Sadi Bayram; Sadi BAYRAM; XIV. Asırda Tezhiplenmiş Beylik Dönemine Ait Üç Kur'an Cüzü, Vakıflar Dergisi, S.XVI, Önder Matbaası, Ankara, 1982, s. 143-154. (20 res.)

142 b -143 a varaklarında 250 x 187 mm.lik alan tezyin edilmiş, 140 x 149 mm.lik alan içine de Kur'an-ı Kerim'in 18. Sûresi olan Kehf Sûresinin 75-80. âyetleri "Hızır'ın Hz.Musa ile arkadaşlıkları ile gemi hikâyesi "yer almış, yine karşılıklı Fatiha ve Bakara sureleri gibi tezyin edilmiş, sağ ve solda 66 x 45 mm. ebatlarında birer kartuş konmuş, üst ve altta celi sülüs hat, yanlarda dikey olarak kalın zincerekler olup, diğer benzer Selçuk ve Beylik dönemi Kur'an-ı Kerimlerde, Osmanlı eserlerinde bunu göremiyoruz.

Bu özelliği biz, Aydınoğlu Mehmed Bey'in veya oğlu ilk denizcimiz, donanma komutanımız Gazi Umur Bey'in denizcilik sevgisine ve ümidine bağlıyoruz. Bu büyük aşk iki yıl sonra ilk meyvasını vermiş olup, ilk deniz fütühatı 1329 yılında yapılmıştır. Yani, Kur'an-ı Kerim'in yazılış ve tezhiplenme dönemi, donanmanın hazırlık devresidir. İlgili âyetler de Hızır'ın bir arkadaşı ile deniz yolculuğu hikâyesidir. Konunun bir define bulunması veya arkadaşı ile deniz yolculuğu önemine binaen tezhiplendiği, bize ikinci bir alternatif fikir olabilir. Ancak biz, denizcilik fikri üzerinde durmanın daha mantıklı olduğunu düşünüyoruz.

290 b-291a varaklarında Felâk Nâs Sûreleri bulunmaktadır. Bunlar da yine aynı uslûpla tezyin edilmiştir. Felâk Sûresi 5 satırda yazılmıştır.
291 b-292 a varaklarında yine karşılıklı simetrik tezyinât bulunmaktadır. Bütün cüzlerin sonu ifadesi yer alır. Başlıkta ise;
'' Tavsil-i aded-i huruf Kur'an" yazılıdır. Sayfa. 3 x 1 adet alttan göçürtmeli (gofreli), küçük dikdörtgenlere ayrımış; yaldız, kırmızı, mavi mürekkeplerle, "elif'' harfinden "y" harfine kadar, Kur'an-ı Kerim'de geçen harf adetleri arapça' yazı ile yazılmıştır. 292 a varağının sonunda "Ve'l işrune elf ve mietani ve hamsine harfen" ibaresi celi sülüs ile yazılmıştır. Anlamı: 20. 250'dir.

Eserin sonunda 292 b varağında 140 x 136 mm. ebadındaki bir alanı 11 mm. kalın yaldız zemin üzerine zincerek çevirir. Bu alanın içinde 111 x 112 m. iç alan içinde "Affedici Allah'ın rahmetine muhtaç ve günahının bağışlanmasını talep eden Mehmed bini Mehmed bini İbrahim bini Müdimi, Dünyada menfaatini, ahirette ise şefaâtin bereketini ümid ederek bu Kur'an-ı Kerim'i yazdı ve Allah'a hamd ederek 7 Safer 721'de ikmal etti.'' Anlamında ketebesi. bulunmaktadır. 5 Ocak 1327 tarihine tekabül etmektedir. Yazı araları kırmızı münhanilerle doldurulmuş münhaniler arasında serpiştirilen rumilerin içi ise boş bırakılmıştır. Ketebenin sağ yan ortasında 27 mm. büyüklüğünde dairesel yaldız bir motif bulunur, iç içe geçmiş çemberden oluşan siyah çizgilerle ve bir tuğla dekore edilmeye çalışılmıştır.
Kur'an-ı Kerim'in bütün sûrelerinin adı, hangi şehirde nazil olduğu celi sülüs hatla, siyah kontürlü yaldızla yazılmış, aynı yerde, (a) varağında sure başlığının solunda, cetvel yerinin dışında (b) varaklarında, ise, sayfanın sağında; surelerin kelime adetleri ile harf adetleri lacivert mürekkeple yazılmış, kelime ve harf yazıları ise yine siyah kontürlü celi sülüsle yazılmıştır.
Eserde her sayfada 260 x 185 mm. lik alan içinde 13 satır bulunmakta olup, sayfa hat alanı çerçeve ile belirlenmiş, yani cetvellenmiştir. Ancak her sayfa mıstarlandığından yazılar düzgündür. Satır sonuna gelen, bazı istisnai sayfalarda, son harf sığmamışsa, satır sonuna sakil gösteriyor ise, o harf sayfa alanı dışına konmuştur.
Eserin hattı yazılırken, tecvid kurallarına göre yazılmış, durak ve suskun kısımlar mürekkep harfler, uzatılacak harfler ise kırmızı harflerle ayrıca küçük olarak ilave edilmiştir. Ayrıca bazı kef harfleri yaldızla yazılmıştır. Eserin tamamı siyah mürekkeple kaleme alınmıştır.
Ayrıca Kur'an-ı Kerim cüzlere bölünerek; bu cüzlerde yediye bölünerek, her yedi de kaçta kaçına gelindiği işaretlenmiş, eni 60 mm. Boyu değişken 60-130 mm.lik, genelde dikdörtgen alanlar yaldızla çerçevelenerek, siyah kontürlü yaldız sülüs hatla yazılmış olup, okuyan kimselerin belli yerlere geldiğini işaretlemek, gösterilmek istenmiştir.
Eseren az iki defa tamir görmüş ve ağız kısmı traş edilmiş dolayısıyla adedi huruf kelimelerin baş harfleri, kazaran sonraki tarihlerde mücellit tarafından istenmeden, kazara kesilmiştir. Bu bakımdan adedi huruf verilirken, şüpheli yerlere (?) işareti koyduk. Eserin cildi de orjinal olmadığı tahmin edilmektedir. Pres yolu ile bazı primitif motifler basılmaya çalışılmış, sanatçının elinde büyük pres olmadığı anlaşılmıştır. Çakma altunların tamamı dökülmüştür. Tamir edilen ikinci cilt, basit bir taşra örneğidir.

Bütün Kur'an-ı Kerim'in sadece 248 a varağında, 2. satırda Kamer Sûresinin sonunda, satırın 1/4'ünde atlama olmuş, o da daha sonra fark edilerek ilave edilmiş olup, eksiklik yoktur.

2 b (sağ) varağında Kur'an-ı Kerim'in ilk Sûresi 'olan Fatiha Sûresi yazılmış, Mekki olarak zikredilerek, Mekke'de nazil olduğu vurgulanmış, 7 ayet olduğu belirtilmiş, 29 kelime sayısı ile 123 harf sayıları yazı ile rakamsız verilmiştir.
3a (sol) varağında 2.Bakara Sûresi yer alır. Medine'de inmiştir. 287 âyettir. 6. (?) 121 kelime olup, harf sayı okunmamıştır.
23 a varağında 3.AI-i İmrân Sûresi Medine'de inmiştir, 200 âyettir, 3.480 kelime (?) onbinbeşyüzyirmibeş (doğrusu 24.525) harftir.
35 b varağında 4. Nisâ Sûresi, Medine'de inmiştir, 175 âyettir, 3.745 kelime, 17.030 harftir.
48 b varağında, alt ortada 5. Maide Sûresi, Medine'de inmiştir, 120 âyettir, 1.804 kelime, 11.733 harftir.
59 b varağında 6. En'am Sûresi, Mekke'de inmiştir, 165 âyettir, 3052 kelime, 12.422 harftir.
70 b varağında 7.A'raf Sûresi başlar, Mekke'de inmiştir, 20 âyettir, ibaresi üç satırla kontürlü celi sülüsle yazılmıştır. 3.325 kelime, 14.310 harftir.
83 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 8. Enfal Sûresi başlar. Medine'de inmiştir, 76 âyettir; 1.243 kelime 5.249 harf olduğu kaydedilmiştir.
88 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 9. Tevbe Sûresi yer alır. Medine'de inmiştir. 129 âyettir, 2.499 kelime, 10.887 harftir. Bu sûrede besmele çekilmez, müşriklerle ilgili olduğu için sure başına besmele konmamıştır.
97 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 10 Yunus Sûresi başlar. Mekke'de inmiştir, 109 âyettir, 1.832 kelime, 7.567 harften müteşekkildir.
101 a varağında sol altta, cüzün 1/7'si işaret edilmiştir.
104a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 11. Hûd Sûresi Mekke'de inmiştir. 121 âyettir, 1.915' kelime. 7.605 harftir.
110 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 12.Yusuf Sûresi, Mekke'de inmiştir. 111 âyettir, 1. 776 kelime, 9.166 harftir.
117 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 13. Ra' d Sûresi Medine'de inmiştir, 45 âyettir, 855 kelime, 3.506 harftir.
120 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 14. İbrahim Sûresi Mekke' de inmiştir, Bedir Kureyşlilerin öldürülmesiyle ilgili 2 âyet Medine'de inmiştir. Tamamı 52 âyettir, 831 kelime, 3.444 harftir.
i!
122 b varağında; cüz'ün 1/7'si işaret edilmiştir.
123 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 15. Hicr Sûresi, Mekke'de inmiştir, 99 âyettir, 654 kelime, 2.771 harftir.
125 b varağının sonunda; Kur'an-ı Kerim'in 16. Nahl Sûresi, 3 âyet hariç (Hz. Abdülmuttalip oğlu Hz. Hamza'nın şehit edilip, ciğerinin söküldüğü) Mekke'de inmiştir, 128 âyettir.
126 a varağında besmele ile başlar, solda ise; 7.707 harf olduğu belirtilir.
131 b varağının sağ kısmının ortasında, Cüz'ün 1/7'si işaret edilmiştir.
132 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 17. İsrâ Sûresi Mekke'de inmiştir, 111âyettir, 1.533 kelime, 6.460 harf olduğu belirtilir.
138 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 18. Kehf Sûresi Mekke'de inmiştir, 110 âyettir, 1.579 kelime, 6.360 harf olduğu kayıtlıdır.
142 b varağı ile 143 a varağı karşılıklı tezyin edilmiştir. Kehf Sûresi'nin 75,76,77 ve 78 âyetleri 142 b varağında; 78. âyetin devamı, 79, 80. âyetler 143 a varağındadır. Mealen Şöyledir:
75. (Hızır:) Ben sana, benimle beraber (olacaklara) sabredemezsin, demedim mi? 76. (Hz. Musa:) Eğer dedi, bundan sonra sana bir şey sorarsam artık bana arkadaşlık etme. Hakikaten benim tarafımdan (ileri sürülebilecek) mazeretin sonuna ulaştın. 77.Yine yürüdüler. Nihayet bir köy halkına varıp onlardan yiyecek istediler Ancak köy halkı onları misafir etmekten kaçındılar. Derken orada yıkılmak üzere bulunan bir duvarla karşılaştılar. (Hızır) hemen onu doğrulttu. Hz.Musa: Dileseydin, elbet buna karşı bir ücret alırdın, dedi. 78. (Hızır) şöyle dedi: "İşte bu benimle senin aramızın ayrılmasıdır. Şimdi sana sabredemediğin şeyleri iç yüzünü haber vereceğim." 79. Gemi var ya, o denizde çalışan yoksul kimselerindi. Onu kusurlu kılmak istedim. (Çünki) onların arkasında, her (sağlam) gemiyi gasbetmekte mümin kimselerdi. Bunun için (Çocuğun) onları azgınlık ve nankörlüğe boğulmasından korktuk."

Diğer Kur'an-ı Kerimlerde, bu şekilde ortada, Fatiha Sûresinde olduğu gibi bir tezyinatı göremiyoruz. Konunun arkadaşlık ve gemi ile ilgili olması, Birgi Ulu Camii'in yaptıran Aydınoğlu Mehmed Bey'in denizcilikle olan ilgisine ve umuduna bir işaret olacağı intibasını vermektedir. Tezyinat, Selçuklu geleneğini yansıtmaka birlikte; taşra ekolü olduğunun hatırdan çıkarılmaması gerekir.


143 b varağı, sûre normal devam eder.
144 b (sağ) varağında; Kur'an-ı Kerim'in 19. Meryem Sûresi Mekke'de inmiştir, 98 âyettir, 962 kelime, 3.802 harftir.
148a (Sol) varağında; Kur'an-ı Kerim'in 20. Ta-Hâ Sûresi Mekke'de inmiştir, 103 (?) âyettir, 1.341 kelime, 5.242 harftir.
152 a varağında; Kur'an-ı, Kerim'in 21. 'Enbiya Sûresi Mekke'de inmiştir, 112 âyettir, 1.168 kelime, 4.890 harftir.
153 a varağında, cüz'ün 1/7 si işaret edilmiştir.
155 b varağının alt satırı; Kur'an-ı Kerim'in 22. Hac Sûresi, 3 âyeti hariç (Bedir günü, Hz. Ali, Hz. Hamza, Ayna ve Utbe. ve Saybe ile ilgili) Medine!de inmiştir, 78 âyettir.
156 a varağında besmele ile başlar, solda; 1.291 kelime, 5.705 harf olduğu belirtilir.
160a varağında alt satırı; Kur'an-ı Kerim'in 23. Mü'minin Sûresi Mekke'de inmiştir, 119 âyettir, 1.840 harf olduğu yazılıdır.
162 b varağında cüz'ün 1/7si işaret edilmiştir.
164a varağında sonunda; Kur'an-ı Kerim'in 24. Nûr Sûresi Mekke'de inmiştir, 64 âyettir. .
165 b varağında besmele ile başlar, bu sûrede, 1.316 kelime, 5.680 vardır.
169 a varağında başından 3 satır sonra; Kur'an-ı Kerim'in 25. Furkan Süresı Mekke'de Inmiştir, 77 âyettir, sol tarafta, 892 kelime, 3.783 harf olduğu yazılmıştır.
171 a varağında; altta, Kur'an-ı Kerim'in 26. Şuara Sûresi, 5 âyet hariç (Hassan bin Sabit ve Kaab' bin Malik ile ilgili) Mekke'de inmiştir, 229 âyettir, 1.296 kelime, 5.542 harftir.
172 b varağ'ında, cüz:ün 1/7si işaret edilmiştir.
176 b varağında; Kur'an-ı Kerim'n 27. Neml Sûresi, Mekke'de inmiştir, 88 âyettir, 114 kelime, 4.999 harftir.
180 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 28. Kasas Sûresi, Mekke'de inmiştir, 88 âyettir, 1.441 kelime, 5.800 harf vardır.
183 varağında yine 1/7 sembolü olup, 69 x 60 mm. ebadında, mavi, yaldız, yaldız üstü çift siyah kontür, içindeki yazı kontürlü yaldız, araları kırmızı mürekkeple taranmıştır.
185 b '[arağından; Kur'an-ı Kerim' in 29. Ankebüt Sûresi, 10 ayet hariç,Mekke'de inmiştir, 69 âyettir, 980 kelime., 4.195 harftir.
188 a varağında yine cüz'ün 1/7si işaret edilmiştir.
189 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 30.Rum Sûresi, Mekke'de inmiştir, 60, âyettir, 819 kelime, 5?4 (yazılmış, ancak hatalıdır? ) harftir.
192 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 31. Lokman Sûresi, 2 âyet hariç, Mekke'de inmiştir, 34 âyettir,548 kelime, 2.110 harftir. Aynı sayfa sonunda 5/ 7, 4,ün 3/1'i gibi 1/7 sembolü vardır.
193 a varağının sonunda; Kur'an-ı Kerim'in 32. Secde Sûresi, 3 ayet hariç Mekke'de inmiştir, 29 (?) âyettir, 380 kelime, 1518 (?) harftir. Besmele 193 b varağının başındadır.
194 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 33.Ahzab Sûresi Medine'de inmiştir, 73 âyettir, 1.288 kelime, 5.796 harftir.
199 b varağının, sayfa başından bir satır sonra,. Kur'an-ı Kerim'in 34.Sebe Sûresi Mekke'de inmiştir, 54 âyettir, ' 883 kelime, .5 12(?) harftir.
200 b varağının sağ yan kenarında 20. cüz, 5/7si işaret edilmiştir.
202 yaprağının baştan 5. satır sonra; 35. Melâike (Fatr) Sûresi başlar. Mekke'de inmiştir, 45 âyettir, 777 kelime, 3.130 harften müteşekkildir.
205 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 36.Yasin Sûresi, Mekke'de inmiştir, 82 âyettir, 927 kelime, 3.000 harf ibaresi yazı ile yazılmıştır.
208 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 37. Sâffât Sûresi, Mekke'de inmiştir, 202 âyettir, 870 kelime, 3.817 harftir.
211 a'da yine çerçeve içinde, cüz'ün dördüncü çeyreği 1/7'si işaret edilmiştir.
212 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 38. Sâd Sûresi, Mekke'de inmiştir, 88 âyettir. 732 kelime, 3.069 harftir.
214 b varağının sonunda; Kur'an-ı Kerim'in 39. Zümer Sûresi , 3 âyet hariç Mekke'de inmiştir, 75 âyettir, 1.272 kelime, 4. 708 harftir.
215 a varağında besmele başlar.
218 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 40. Tavi (Mü'minin) Sûresi, Mekke'de inmiştir, 85 âyettir, 1.119 kelime, 4.960 harftir.
220 a'da cüz'ün 1/7'si işaret edilmiştir.
222 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 41. Fussilet Sûresi, Mekke'de inmiştir, 54 âyettir,796 kelime, 3.538 harftir.
. 225 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 42. Şurâ Sûresi Mekke'de inmiştir, 53 âyettir, 866 kelime, 3.588 harftir.
228 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 43. Zuhruf Sûresi miştir,89 âyettir, 833 kelime, 3.400 harftir.
231 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 44. Duhan Sûresi Mekke'de inmiştir, 59 âyettir, 346 kelime, 1.431 harftir.
232 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 45. Casiye Sûresi Mekke'de inmiştir, 37 âyettir, 488 kelime, 2.191 harftir. Sayfa sonundadır. Besmelesi, 233 a varağındadır.
234 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 46. Ahkâf Sûresi Mekke'de inmiştir, 35 âyettir, 644 kelime, 1.600 harftir.
237 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 47. Gıtal (Savaş-Muhammed) Sûresi, Medine'de inmiştir, 38 âyettir, 539 kelime, 2.349'harftir.
238 varağının sonunda; Kur'an-ı Kerim'in 48. Fetih Sûresi Medine'de inmiştir, 29 âyettir, 539 kelime, 2.349 harftir. Besmelesi 239 a varağındadır.
239 b varağının sonunda 24.cüz'ün 6/7'si işaret edilmiştir.
240 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 49. Hucurât Sûresi Medine'de inmiştir. 18 âyettir, 343 kelime, 1.466 harftir.
241 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 50. Kâf Sûresi Mekke'de inmiştir, 45 âyettir, 375 kelime, 1.5000 harftir.
242 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 51. Zâriyet Sûresi Mekke'de inmiştir, 60 âyettir, 370 kelime, 1.5000 harftir.
244 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 52. Tûr Sûresi Mekke'de inmiştir, 49 âyettir, 312 kelime, 1.500 harftir.
245 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 53. Necm Sûresi Mekke'de inmiştir, 62 âyettir, 360 kelime, 1.405 harftir.
247 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 54. Kamer Sûresi Mekke'de inmiştir, 55 âyettir, 342 kelime, 1.423 harftir.
248 a varağının 2. satırında yarım satır atlanmış, daha sonra fark edilerek araya sıkıştırılmıştır.
248a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 55. Rahman Sûresi Mekke'de inmiştir,78 âyettir, 351 kelime, 1.636 harftir.
250 a varağında; Kur'anı Kerim'in 56. Vâkıa Sûresi. Mekke'de inmiştir, 96 âyettir, 378 kelime, 1.703 harftir.
252 b varağının sonunda 25.cüz, 7'nin çeyreği ibaresi kesilmiş.
253a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 57. Hadid Sûresi Medine'de inmiştir, 29 âyettir, 544 kelime, 2.476 harftir.
255a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 58.Mücadele Sûresi, Medine'de inmiştir, 22 âyettir, 473 kelime, 1.992 harftir.
256 b varağında; Kur'an-ıi Kerim'in 59. Haşr Sûresi, Medine'de inmiştir, 24âyettir, 648 kelime, .. 1.510 (?) harftir.

258 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 60. Mümtehine Sûresi, Medine'de inmiştir, 14 âyettir, 648 kelime, .. 1.510 (?) harftir. .
259 b varağmda; Kur'an-ı Kerim'in 61. Saf Sûresi, Medine'de inmiştir, 14 âyettir, 211 kelime, 923 harftir.

260 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 62. Cum'a Sûresi, Medine'de inmiştir, 11 âyettir. 180 kelime, 976 harftir.
261 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 63. Münafık'ın Sûresi, Medine'de inmiştir, 11 ,âyettir, 180 kelime, 777 harftir.
262a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 64. Teğabün Sûresi, üç âyet hariç, Medine'de inmiştir, 18 âyettir. 241 kelime, 1.470 harftir.
* 264 avarağında; Kur'an-ı Kerim'in 65. Talak Sûresi, Medine'de inmiştir, 12âyettir. 287 kelime, 160 harftir. Sahife başında cüz'ün 1/7'si işaret edilmiştir.
265a varağında; sonunda; Kur'an-ı Kerim'in 68. Kalem Sûresi başlığı bulunmaktadır. Mekke'de inmiştir, 52 âyettir. 300 kelime, 1.256 harftir. Besmelesi, 267 b varağındadır.
268 b varağının ortasında; Kur'an-ı Kerim'in 69.Hakks Sûresi, Mekke'de inmiştir, 52 âyettir. (?) 256 kelime, (?). 480 harftir. Yazı ile belirtilen harflerin başı, sonraki yapılan ciltte , ağızda kesilmiş olduğundan okunamamıştır.

* 269 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 70 Mearic Sûresi, Mekke'de inmiştir, 44 âyettir. 216 kelime, 661 harftir. Bu sayfada, cildin ağızdan kesildiği daha barizdir.
270 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 71. Nuh Sûresi, Mekke'de inmiştir. 28 âyettir. 224 kelime, (?). 159 harftir.
271 b varağında; Kur'an- i Kerim'in 72. Cin Sûresi, Mekke'de İnmiştir. 28 âyettir. (?) . 759 harftir. ,
272 b varağında, Kur'an- Kerim'in 73.Müzemmel Sûresi, bir âyet hariç Mekke'de İnmiştir. 20 âyettir. 285 kelime,' 638 harftir.
273 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 74. Müddesir Sûresi,Mekke'de inmiştir; 56 âyettir. 255 kelime, 1.010 harftir.
274 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 75.Kıyamet Sûresi, Mekke'de inmiştir. 40 âyettir. 199 kelime, 652 harftir.
275 a varağının sonunda; Kur'an-ı Kerim'in 76. İnsan Sûresi başlığı ile, Medine'de inmiştir, 31 âyettir, ibaresi vardır. 252 kelime, 1.054 harftir. Besmelesi 275 b varağındadır.
276 a varağının altında; Kur'an-ı Kerim'in 77. Mürselât Sûresi, Mekke'de inmiştir, 50 âyettir, başlığı bulunmaktadır. Besmelesi 276 b varağındadır. Sol köşede, 181 kelime, 817 harf, ibaresi bulunur.
277 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 78. Nebe' Sûresi, Mekke'de inmiştir. 40 âyettir. 173 kelime, 72 harftir.
278 a varağında;' Kur'an-ı Kerim'in 79. EI-Nazlat Sûresi, Mekke'de inmiştir, 46 âyettir. 179 kelime, 533 harftir.
279 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in, 81. Tekvir Sûresi, Mekke'de inmiştir, 29 âyettir. 10 kelime, (?) . 633 harftir.
280 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 82. İnfitar Sûresi, Mekke'de inmiştir. 17 âyettir. 80 kelime, 327 harftir.
280 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 83. Mutaffifin Süresi, Mekke'de inmiştir, 25 âyettir. 169 kelime, (?) 730 harftir.
281b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 84. İnşikak Sûresi, Mekke'de inmiştir,25 âyettir. 109 kelime, (?) 730harftir.
282 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 85. Bürüc Sûresi, Mekke'de' inmiştir. 22 âyettir. 109 kelime, 430 harftir.
282 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 86. Tarık Sûresi, Mekke'de inmiştir, 17âyettir, 61 kelime, (?) 239 harftir.
283 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 87. A'lâ Sûresi, Mekke'de inmiştir, 19 âyettir. 72 kelime, 291 harftir.
283 b varağında; Kur'an'-ı Kerim'in 88. Gaşiye Sûresi, Mekke'de inmiştir. 26 âyettir. (2) 90 (?) Kelime, (6)81 (?) harftir. Aynı varakta; Kur'an-ı Kerim'in 89. Fecr Sûresi, Mekke'de inmiştir. 30 âyettir. 137 kelime, 197 harftir. ibareleri de bulunmaktadır.
284a Fecr Sûresi'in besmelesi ile başlar.
284 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 90. Beled Sûresi, Mekke'de İnmiştir, 20âyettir. 32 kelime, 331 .harftir.

285 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 91. Şems Sûresi, Mekke'de inmiştir, 15 âyettir. 54 kelime,. 247 harftir. aynı sayfada Kur'an-ı Kerim'in, 94. Elem-neşrah (İnşirah) Sûresi, Mekke'de inmiştir, 8 âyettir. 27 kelime, 113 harftir., Yine aynı sayfada; Kur'an-ı Kerim'in 95. (Vettin) Tin Süresi, Mekke'de inmiştir. 8 âyettir. 34 kelime, 150 harftir.
286 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 96. Alak Sûresi, Mekke'de inmiştir, 19 âyettir. 72 kelime, 280 harftir. Aynı sahifede; Kur'an-ı Kerim'in 97. Kadir Sûresi, Mekke'de inmiştir. 6 âyettir. 30 kelime, 112 harftir.
. 287 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 99. Lemyekün (Beyyine) Sûresi, Medine'de inmiştir, 8 âyettir. 94 kelime, 396 harftir.
287 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 99. Zülzilet (Zilzâl) Sûresi, Medine'de inmiştir, 8 âyettir. 35 kelime, 149 harftir. Aynı sayfada; Kur'an-ı Kerim'in 100. Adiyât Sûresi, Mekke'de inmiştir,11âyettir. 40 kelime, 163 harftir.
288 a varağında; Kur'an-ı,Kerim'in 101. Karia Sûresi, Mekke'de inmiştir, 11 ayettir. 36 kelime, 252 harftir. Aynı Sayfada; Kur'an-ı Kerim'in ,102. Tekâsür Sûresi, Mekke'de inmiştir, 8 âyettir. 28 kelime, 120 harftir. '
288 b varağında; Kur'an-ı Kerim'in 103. Asr Sûresi, Mekke'de inmiştir, 3 âyettir. 14 kelime, 68, harftir. Aynı sahifede; Kur'an-ı Kerim'in 104. Hümeze, Sûresi, Mekke'de inmiştir, 9 âyettir. 33 kelime, 120 harftir.
289 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 105. Fil Sûresi, Mekke'de inmiştir, 5 âyettir. 23 Kelime, 96 harftir. Aynı sayfada Kur'an-ı Kerim'in 106. Kureyş Sûresi, Mekke'de inmiştir, 4 âyettir. 11 kelime 93 harftir. Yine aynı yerde; Kur'an-ı Kerim'in 107. Ereeytellezi (Maün) Sûresi,Mekke'de inmiştir. 7 âyettir. 25 kelime, 125 harftir. Besmele ile sona erer.
289b varağı Ereeytellezi ile başlar. daha sonra; Kur'an-ı Kerim'in Kevser Sûresi, Mekke'de inmiştir. 3 âyettir. 10 kelime, 42 harftir. Daha sonra ise; 109. Kafirûn Sûresi Mekke'de inmiştir, 6 âyettir. 26 kelime, 77 (79?) harftir.
290a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 110. Nasr Sûresi, Medine'de inmiştir, 3 âyettir. 26 kelime, 77 harftir.Aynı varakta; Kur'an-ı Kerim'in 111. Tebbet Sûresi, Mekke'de inmiştir. 5 âyettir. 23.kelime, 77 harftir.Yine aynı sahifede; 112. İhlas Sûresi, Mekke'de inmiştir. 4 âyettir. 5 kelime, 47 harftir.
290 b -2.91 a varakları karşılıklı olarak tezhiplenmiştir. Tıpkı Fatiha sayfası gibi. 290 b varağında Kur'an-ı Kerım'in 113. Felâk Sûresi, Medine'de inmiştir, bunda hilaf yoktur, satır üstüne yazılmıştır. 5 âyettir. 5 satır, 23 kelime, 99 harftir.
291 a varağında; Kur'an-ı Kerim'in 114. Nas Sûresi,Medine'de inmiştir, bunda hilaf yoktur (Celi sülüs) ile sayfa başına yazılşmıştır), 6 âyet 20 kelime 79 harftir. Aynı sayfanın sonuna , bütün cüzlerin sonu ifadesi yazılmıştır.
291 b ile 292 a varakları, karşılıklı olarak tezyin edilmiştir. Tavsil-i Aded-i Huruf-u Kur'an bulunmakta olup, elif harfinden, y harfine kadar, bütün harfler, 3, x 15'lik gofreli (668 senedir gofresi bozulmamıştır), çerçeveli kısımlara yaldız, kırmızı, birer atlayarak yazılmıştır. En sonunda "vel işrune elf ve mietani ve hamsine harfen" ibaresi celi, sülüs ile yazılmıştır. Anlamı, 20.250'dlr. Bu sayfalarda yazı ile belirtilen sayılar ek üç listede karşılaştırmalı olarak gösterilmiştir ( fazla yer kapladığından buraya koyma imkanı bulamadık. Baskıda var )
ıı
292 b varağında ketebe bulunur ki, yazımız başında aynen verdik.
293 varak boştur.
ı 011 '
Mecelletü'l Musagir adlı eserde; Kur'an-ı Kerim'in 321.180' harf, 97.439 kelime, 150.681 nokta, 6.236 âyet, 60 hizip, 30 cüz, 240 rub'u (1/4/, 15 secde, 114 sûre bulunduğunu yazmaktadır.
Konunun ehemmiyetine binaen, yanlış anlamayı, önlemek amacıyla, ek listede Birgi Kur'an-ı Kerim'inde belirtilen sayılar ile büyük bir emek mahsülü olan ve dört ayda, arpa taneleri ile sayılan Mecelletü'l Mustagir adlı eseri karşılaştırmak, bilgi edinmek amacıyla ekte verdik. Ancak; bazı müfessirler, şeddeleri tek, bazıları, çift kabul et-mişler, bazıları, lam elifi. tek harf, bazıları çift harf kabul ederler, bazıları, lam elifi tek harf saymayabilirler. Bazı harfler, yazılmaz ama. okunur, kameri ve şemsi kelimelerde olduğu gibi. Bu bakımdan farklı sayılar elde edilmiştir. Ancak, şunu da belirtmeliyiz ki, 40 sûredeki rakamlar aynen uyuşmaktadır. Bunları siyah olarak vermeye çalıştık.

Ayetlerdeki sayılarda ise, Hz. Muhammed'in Kur'an-ı Kerim okurken bazı yerlerde fazla durmasını, ayrı âyet olarak kabul eden müfessirler de bulunmaktadır. Bunun da nazari itibare alınması gerekir.
İmam-ı Kurtibe'ye göre Kur'a'n-ı Kerim; 97.496 kelime, 32.015 harftir. 6.236 âyettir. Medine ehline göre 6.214 âyet, Kufe ehline göre 6.217, Mekke ehline göre 6.210, Basra ehline göre 6.204, Şam ehline göre ise 6.216 'dır. Bazıları besmele'yi tek sayarlar, tekrarlarını sayıya ilâve etmezler, bu bakımdan sayılar arasında fark olabileceği göz önüne alınmalıdır.


KAYNAKLAR

Rudolf M. Rjefstahl; Turkish Architectura in Southwestern Anatolia, 1931
Himmet Akın; Aydınoğullan Tarihi Hakkında Bir Araştırma, Ankara Üniversitesi Dil ve ve Tarih- Coğrafya Fakültesi Yayınları, Ankara Üniversitesi Basımevi, 1968. s. 32-51

Sadi Bayram; Beylik Dönemi XIV. Asırda Tezhiplenmiş Beylik Dönemine Ait Üç' Kur'an Cüzü, Vakıflar Dergisi, S. XVI, Önder Matbaası, Ankara 1982, s. 143-154 +(20 Resim).
Celal İsa; Mecelletü'l Mustagir, Mısır -Kahire, 1982.



Yayınlandığı Yer: V. Seçuklu Sempozyumu Konya ,25-26.04.1995
Yazar :
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •