TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
KÜLTÜRÜMÜZDE HOŞGÖRÜ
KÜLTÜRÜMÜZDE HOŞGÖRÜ



Sadi BAYRAM


Hoşgörü; benliğin, kibirin törpülenmesi, yani kontrole alınmasıdır bence. Karşıdaki insana değer verme, saygı duyma, fikirlerinin öğrenilmesi, bize ve topluma zarar vermemesi şartıyla hareket serbestisi, hürriyetimize müdahale etmeden tahammül edeceğimiz maksimum ve minimum seviyeler arasındaki fikir özgürlüğüdür¦
Önce çeşitli asırlarda yaşamış bazı şairlerimizin hoşgörü anlayışını görelim.:
Ya kırmızı gülden ayrı yaşamalı, yahut dikenin acılarını hoş görmeli, Sadi
Gül gülse, daim ağlasa bülbül aceb değil,
Zira kimine ağla demişler, kimine gül Baki
Her sabah, başka bahar olsa da ben usandım,
Uğramam bahçelerin semtine, gülden yandım , Yahya Kemal Beyatlı
Görelim Mevlam neyler,
Neylerse gözel eyler, Erzurumlu İbrahim Hakkı ( XVII. Yüzyıl Türk Psikoloğu )
Ezelde Hâk ne yazmış ise olur,
Göz ne görecek ise görür, Kadı Burhaneddin (1344-1398)
Kimse bilmez, kim yiye kim kazana,
Dünya mülkü emanettir insana,
Kalmaz yalan dünya pir-ü civane
Gelen gitti, giden gelmez cihana. Aşık Vartan (1844)
Hakkımızda Devlet vermiş fermanı,
Ferman Padişah'ın, dağlar bizimdir, Dadaloğlu (1785-1865)
Konuya tam girmeden Batılı yazarlardan da birkaç vecize örnek vermek istiyorum:
İnsan her zaman hoşnut olmamalı ki, hoşnutluğun değeri bilinsin, Soutbey
Hoşgörü uygarlığın biricik sınavıdır, Arthur Helps
Hoşgörü en iyi dindir, Victor Hugo
Herkes cennete kendi yoluyla gider, Büyük Friedrich
Kendi yaşayışını başkalarınkiyle karşılaştırma, bak nasıl yaşarsın ! Condorcet
Ahlak olmayan yerde, kanun bir şey yapamaz, Napolyon,
Hak ve fazilet ölçülerinin dışında kalan bilgi, hilekârlıktan ibarettir. Eflatun,
Başkasının kusuru, insan kusuruna senet ve özür olamaz. Örfi,
Din devâ, ilim gıdadır. Deva gıdaya olan ihtiyacı, gıda da devaya olan ihtiyacı gidermez. İmam Gazali.
Dindarlar aydın, aydınlar da dindar olursa ülke çağdaşlaşır. Ananom.
Kişi kendisiyle az, toplumla çoktur.
İlimsiz din kör, dinsiz ilim topaldır, Einstein.
Mukaddes Kitabımız Kur'an-ı Kerim'de açık olarak belirtilen hoşgörü ile ilgili âyetler ise şöyledir :
Bakara Suresi 2/109. âyetin sonu : ''¦ affedin, hoşgörün '',
Nisa Suresi 4/4.âyet: '' Kadınların mihirlerini bir hak olarak gönül hoşluğu ile verin, eğer kendi isteği ile o mehrin bir kısmını size bağışlarlarsa, onu da afiyetle yiyin '',
Hicr Suresi 15/85.âyet : Biz gökleri ve yeri ve bunlar arasındaki bulunanları hak ile yarattık. ( Mahşer günü gelinceye kadar sana iftira ve zülmedenlere) sen şimdi güzel bir hoşgörü ile muamele et ''
Fusilet Suresi 41/34 ayet "İyilikle kötülük bir olmaz. Sen kötülüğü en güzel şekilde önle. O zaman seninle arasındaki düşmanlık bulunan kimse candan bir dost olur. " (Kavgadan sonra kurulan samimi dostluklar gibi.)
Tegabün Süresi 64/14 ayet "Ey insanlar, eşlerinizden ve çocuklarınızdan size düşman olanlar (bulunabilir) vardır. Onlardan sakının. Ama affeder geçer, bağışlarsanız, hoşgörür-seniz, muhakkak ki, Allah da çok bağışlayan ve esirgeyendir. " ( - Yani Allah da sizi bağışlar, hoşgörür- ).

Kültür tarihimize bakacak olursak; Orta Çağ'ı kapatıp Yeni Çağ'ı açan Fatih Sultan Mehmed'in en büyük hümanist ve hoşgörü sahibi olduğunu görürür.
Varalım iki gün zikredelim Mevlâyı,
Bize ısmarladıklar mı bu yalan dünyayı
beytini söyleyen Sultan II.Murad'ın cariyelerinden Sırbistan Krail Jorj Brankoviç'in İle İrene Komnenüs'un Kızı Mara diğer adıyla Despina 1435 tarihinde Sultan Murad'ın Haremine girmiştir. Ancak dinini değiştirmemiştir. Sultan Murad öldükten sonra Fatih'in müsaadesi-ni alarak Sırbistan'a gitmiş, taht mücadelelerini karışmış, durumu kötüleşince İstanbul'a Fatih'in yanına geri kaçmış, Sırbistanın fethini müteakip o bölgeye yerleşerek Fatih'in verdiği mallarla vakıf kurmuştur. Dindaşlarına büyük ölçüde yardım eden Mara, vefat anından önce Fatih Sultan Mehmed'den papaz istemiş, papaz gelerek dini telkinlerini yapmış ve ruhunu o şekilde teslim etmiş olduğu söylenmektedir. İşte tolerans ve hoşgörü !¦
Belki Fatih, İstanbul'un fethi sırasında kendisinden de bilgi olarak yararlandı mı ? Bilemiyoruz! Zira; Despina'nın anneannesi, Bizans Kraliçesidir. Ancak, bugünkü ortamda çeşitli dinlerin birbirleriyle kıyasıya mücadelesinde, Fatih'in hoşgörüye dayalı bu güzel hareketi insanlığa rehber olmalıdır.

İslâm dininde zorlama yoktur. Kur'an-ı Kerim'in 109 Kafirun Suresi 6. âyeti mealen aynen şöyle: Sizin dininiz size, benim dinim bana!"
XIII. yüzyılda yani Selçuklular döneminde Anadolu'yu gezen İbn-İ Batuta, cebinden hiç para harcamadan iki yıl Anadolu'nun bütün topraklarını gezmiş, aldığı notlar ise, bugün faydalanmamıza, Anadolu Selçuklu dönemi ile Ahilik hakkında bilgi sahibi olmamıza sebep olmuştur. İşte Anadolu insanının hoşgörüsü, misafirperverliği... .
Eskiden her köy odasında bir konukevi bulunmuyor muydu? Bugün bu ananeler unuttuk! Anadolumuzdaki komşuluk ilişkilerini düşünün? Hoşgörü temeline dayanır, bütün ilişkiler.
Asırlardır hoşgörü ilkesi ışığı altında, çeşitli ırklara mensup kavimler, Osmanlı potasında kardeşçe yaşamışlardır.
Kerbelâ olayı da ayrı bir konu. Bütün mezhepler bu olayı kınıyor. Aleviler, Şiiler, Sünniler, Hz. Ali'yi, Hz. Hasan ile Hüseyin'i aynı şevk ve heyecanla seviyorlar.
Müslümanlık, hıristiyanlık, tarikat, tasavvuf ve bütün dinlerdeki Tanrı sevgisinin temelinde hoşgörü yatmaktadır. Aslında kulların yaptıklarına göre; kâinattaki en hoşgörülü yaratık, yaradan, yani Tanrı'dır.
Çeşitli mezhepler arası ilişkiler hoşgörülü olmamasına rağmen, zaman içinde, aklı selim sayesinde, bütün insanlar, bu birleştiricilik, hoşgörü sayesinde yek vücud olabileceklerdir. Hoşgörüyü Tanrıdan aldıkları sevgi sayesinde, insanlar yarattığı gibi, insanlar arasında bu köprüyü kuracaklar da yine insanlarımızdır. Yani insan olmadan felsefe de olamaz!
Hz. Mevlana "Dostunun hatasını Örtmede gölge ol", " Hatasız dost arayan, dostsuz kalır" demiştir.
Bilindiği gibi Mevlevilerin giydikleri hırkanın kolu geniş, Bektaşi'lerin giydikleri elbise-nin kolları dardır. Hepimizin bildiği bir hikâye; bir Bektaşi ile bir Mevlevi, eski tarihlerde yol arkadaşı olmuşlar. Bektaşi, merakla Mevleviye sormuş:
-Üstad, sizin kolunuzun yeni neden geniştir?
Mevlevi cevap verir:
-Biz bir hatayı görünce, başka kimse görmemesi için yenimizle hatanın üzerini kapatırız,. der.
Bu sefer Mevlevi sorar,
- Ya erenler, sizin yeniniz neden dar,
Bektaşi muzipçe hemen cevap verir:
Biz hiç hata görmeyiz ki I...
Türk Kültür tarihinde tasavvufun önemli bir yeri vardır. Tasavvuf, Tanrıya ulaşmada bir hedeftir, hakikati aramaktır, karşılıklı sevgi ve dostluktur. XII. asırdan itibaren önce Rufâilik, Mevlevilik, daha sonra da Nakşilik gibi tarikâtlar Anadolu'da görülmeye başlar. Tarikatın anlamı, Tanrıya ulaşan doğru yol, olarak açıklanabilir. Gerçekte bugünün Açık Öğretim Halk Üniversiteleridir. Ancak, günümüzde bu gerçek yanlış algılanmakta olup, taasuba doğru hızlı bir kayma daha XVII. yüzyılda başlamış olup, bu da ekonominin kötü gidişi ve insan üzerindeki etkisi ile ilgilidir. ,
Tasavvuf tarihimizde en yüce mertebe "Kâmil insan" olma vasfıdır. Günümüzde ters örnekleri varsa da; aslı, bizi düşünceye zorlayan, yani felsefeye, estetiğe, yani güzele, iyiye, doğruya çağıran düşünce tarzıdır. 7 aşamalıdır.
Anadolu'nun birlik ve beraberliğinde rol oynayan Mevlâna Celâleddin-i Rumi, Ahi Evran-ı Veli Nasrüddin Mahmud, Hacıbektaş-ı Veli yanında yer alan, Büyük Türk düşünürü Yunus Emre şöyle diyor:
Elif olduk ötürü,
Pazar eyledik götürü,
Yaradılanı hoş görün,
Yaradandan ötürü.
Derviş gönülsüz gerektir,
Söğene dilsiz gerektir,
Döğene elsiz gerektir,
Yetmiş iki millete bir göz ile bakmayan,
Şer'in evliyasıysa da olsa, hakikatte asiidir.
Kur'an-ı Kerim'de herhangi bir âyet olmamasına rağmen, sadece Hadise dayalı olarak resim sanatının yasaklandığı asırlarda, Mevleviler bu hoşgörü sayesinde Türk kültür ve medeniyetinde; yeni musiki makamları getirmiş, resim sanatımızı, minyatür sanatımızı günümüze ulaştırmada büyük rol almışlardır.
Maddi âlemden uzaklaşarak maneviyata dalan Türk aydınları, bu hoşgörü sayesinde insanların birlik ve beraberliğinde büyük roller almışlar, devlet adamlarını mümkün olduğu kadar da doğru yola itmeyi denemişlerdir.
Başkentimiz Ankara; eski bir ahi şehridir. Ahilliğin anlamı kardeşlik olup, mert, civan-mert anlamına gelmekte, kökü fütüvvetnamelere dayanmaktadır.
Fütüvvetnameler; Abbasi Halifeleri zamanında, Horasan'dan Bağdad yakınlarındaki Samarra şehrine gelen Türkler tarafından geliştirilerek "önceleri toplum hayatında bir ideal iken, daha sonra ruhani hayatta bir ideal olmuş "tur. Cemiyetterin dini, sosyal-kültürel alanda, her iradesi ile toplumun milli ve manevi unsurlarını meydana getirmiştir.
Kainattaki bütün varlıkları yaratıcıdan dolayı seven, yardımsever insanların meydana getirdiği Ahiliğin milli ve manevi unsurlarını sıralayacak olursak;cömertlik, başkalarını sevmek, dostlarla iyi geçinmek, başkalarına yardım etmek, kendinden önce başkalarına yardım etmek, kendinden önce başkalarını düşünmek, başkalarına saygı göstermek, şefkat, Allah için sevmek, doğru sözlü olmak, başkalarından önce kendini düzeltmek, misafirperver olmak, dostlarının sevincine katılmak, yapılan iyiliklere karşılık beklememek, sadaka vermek (fakirlere-kimsesizlere yardım etmek), Allah'ın yasaklarına saygı göstermek, ibadet etmek, alimlerle sohbet etmek, ilimde marifet aramak, nefsi hesaba çekmek, dostlarına öğüt vermek, büyüklerin sözlerini dinlemek, kimseyi azarlamamak, dostlarının cefasına katlanmak, cimrilikten sakınmak, istenmeden iyilik etmek, başkalarını iyi kendini hatalı görmek, yaptığı iyiliği söylemek, dostlarının dedikodu edilmesine mani olmak, dostlarını istemeğe mecbur etmemek, hizmette ayırım yapmamak, kulağı kötü sözlerden korumak, komşuluk hakkına riayet, kötülüğü affetmek, eli darda olan arkadaşına yardım etmek, güzel ahlaka sarılmak, ustasını her şeyin üstünde tutmak şeklinde özetlenebilir.
Ahi teşkilatı, Anadolu'da ilk defa XIII. yüzyılda Kırşehir'de Nasnddin Ahi Evran-ı Veli tarafından köklü bir müessese haline getirilmiştir.
Ahi Evran, büyük bir ekonomist olduğu kadar büyük bir sosyologdur. Teşkilatının devamlı olması için Ahiliği o devirde tekke ve zaviyelere bağlamıştır. Tekke ve zaviyeler o devrin birer açık halk üniversiteleridir.
Atalarımız yüzyıllardır üç kıt'aya yayılan İmparatorlukta, çeşitli kavimlerle işbirliği halinde; her şeyde bir iyilik, güzellik aramakla, en kötü insanlarda bile, bir iyiliğin bulunabileceğini düşünerek, huzur içinde yaşamışlardır.
Baki kalan bu kubbede
Hoş bir sedâ imiş. beyti ile sözlerime son vermeyi düşünürken, önce müsaadenizle bir yemek tarifi vermek istiyorum:
Malzeme:
Bir ölçek günaydın,
İki ölçek iyi günler,
Birazcık ilgi ve sevgi,
Bir tutam anlayış,
Kararınca nezaket,
Bir tatlı kaşığı hoşgörü.
Bir çorba kaşığı hakiki tasavvuf kültürü,
Bir tatlı kaşığı olgunluk.
Hazırlanışı:
Malzemeyi iç dünyanızdan alın,
Yıkamaya gerek yok. zira tertemizdir.
Gönül teknenizde hafif ateşde yavaş yavaş karıştırın,
Kokusu her yanınıza sinince,
İçine biraz duygu şerbeti ekleyip iyice karıştırın.
Karışımı hayat tabağının üzerine yavaşca boşaltın,
Üstünü sevgi marmelatı ile süsleyin,
Bir parça gökkuşağı renklerinden serpiştirmeyi ihmal etmeyin,
Hayat boyu, afiyetle yiyin.
Sadece kendiniz yemeyin,
Çevrenizdekilere de ikram edin.
DostlarınızIa kardeşçe paylaşın.


*
Kavgayı ağacın yaprağına yaz,
Sonbahar gelsin, yapraklar kurusun diye,
Öfkeni bir bulutun üstüne yaz,
Yağmur yağsın, bulut yok olsun diye,
Nefreti karların üstüne yaz,
Güneş açsın, karlar erisin diye,
Dostluk ve sevgiyi,
Yeni doğmuş tüm bebeklerin yüreklerine yaz,
Onlar büyüsün, dünyayı sarsın diye!

Ankara, 1997

Yayınlandığı Yer: Sadi Bayram .com Web Sitesi ,1997
Yazar : Sadi BAYRAM
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •