TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HALI MÜZESİ'NDE
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HALI MÜZESİ'NDE
BULUNAN HAYVAN FİGÜRLÜ HALAILARDA EJDER-KAPLUMBAĞA-AKREP-KERTENKELE FİGÜRÜ

Atatürk Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi ile Erciyes Üniversitesi tarafından Kayseri'de 27-31 Mayıs 1996'da Düzenlenen Milletlerarası Türk Soylu Halkların Halı, Kilim ve Cicim Sanatı Sempozyumunda bildiri olarak sunulmuş, Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde Bulunan Hayvan Figürlü Halılarda Ejder, , kaplumbağa, Akrep-Kertenkele Motifi, başlığı altında Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Kültür Merkezi ,Milletlerarası Türk Soylu Hakların Halı, Kilim ve Cicim Sanatı, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Varan Matbaacılık, Ankara 1998, s. 65-75'de yayımlanmıştır..

Sadi BAYRAM

Türk halı sanatımızda Vakıflar Genel Müdürlüğü, İstanbul-Sultanahmet Halı Müzesi'ndeki hayvan figürlü halılardan, ejder ve kaplumbağa figürleri üzerinde durmak istiyorum. Ejder; Türk kültür ve medeniyetinde sık görülen bir hayvan türü olup, Sümer efsanelerinden Gılgameş Destanlarında ölümsüzlük otunu yemesinden dolayı ilk defa söz edilir. Asklepios'da çift başlı yılan olarak ortaya çıkar ve şifa dağıtır. Yani sağlık senbolüdür. Selçuklu kervansaraylarında, çeşmelerde ortya çıkar, ebedi hayat, sonsuzluk ve mutluluk sembolüdür, efsanelerde ortaya çıkar, büyük hazinelerin bekçisidir, el sanatlarımızım mutena numunelerinden tezhipte ortaya çıkar , ebedi hayat, uzun ömürlülük sembolü olarak... Hz.Musa'nın bastonu ejder şeklini alarak Alah'ın mucizesini insanlara göstermiş, bunlardan dersler alınması istenmiş, Ebedi hayat otunu yiyen yılanın halk arasında hayâl gücü ile daha da büyütülmesi ile ejder adını alan yaratık, bütün soğukluğuna, korku ve ürkekliğimize rağmen; ebedi hayat zehiri sebebi ile ilâç, yani dertlere derman olarak mitoloji ve simgelerde yer almış,Göktürk Kaanı Kül Tigin'in M.S. 732'de diktirdiği Orhun Anıtlarında kitâbelere, Uygur Bilge Kaan'ın anıtında, bir Kırgız Kurganında ejder taklı bir tunç maske şekinde (1), bekçilik görevi yapmış; İlhanlıların bayraklarında hâkimiyet sembolü (2) olmuş;Mogol tesirli ipekli kumaşlarda ve Çinilerin atlas perdelerinde, mühürlerde yine hâkimiyet-kuvvet-kudret sembolü olarak yer almış;Çeşme musluklarında lüle olarak " Ab-ı Hayat " vermiş; 1239 yılında yapılan Amasya-Tokat kervanyolu üzerindeki Hatun Han Çeşmesi'nde; XV. asırda Trabzon- Fatih Camii karısında bu gün yok olan çeşmede; yine XV. asır Kastamonu- İsmail Bey Hanı avlusundaki havuzda; XVI. asır Ankara- Ayaş, Karakaya Kaplıcasında ( 3 ) ; Yozgat- Nizamiye Konağı Çeşmesinde;Selçuklu dönemi önemli yapılarından Tuzhisarı Sultan Han, Susuz Han kemerlerinde yer alarak tüccarların mallarını beklemiş, onları hırsızlara, düşmanlara karşı korumuş;Kastamonu ve Çankırı Dar'üş-şifa kapıları ile Divriği Ulu Camii ve Dar'üş-şifası'nda insanları hastalıklardan-salgınlardan korumuş;
Cizre Ulu Camii kapısında ; Cizre Köprüsünde ( kabartma ); Ankara, Hacı Bayram Türbesi'nin Ankara Etnografya Müzesi'nde bulunan Türbe kapısı (4) ; 1993 yılında Manisa Müzesi'ne kaldırılan Manisa Muradiye Camii minare kapısı ile Karabük-Safranbolu İzzet Mehmed Paşa Camii muvakkithane kapısında; Yozgat Müzesi'nde (5) kapı tokmağı şeklinde;
Ani Kalesi kemerleri ile Diyarbakır Kal'ası Halep Kapısı Surlarındaki kabartmasıyla insanları düşmanlarından muhafaza etmiş ;Artuk Hanedanı Kara Arslan'ın sikkeleri üzerinde yer alarak elden ele
dolaşmış, Artuk Hanedanı arması olmuş;Kapı tokmaklarında (6) yer alarak haneyi koruma görevi almış, özlemi çekilen sevgileri birbirine kavuşturmak amacı ile ses vermiş;
Anadolu efsane ve geleneklerine göre defineleri beklemiş;
1250'li yıllarda Esnaf Teşkilâtının Piri Kırşehirli Nasreddin-i Mahmud Ahi Evran-ı Veli'nin (7) bastonu ile Anadolu esnafını teftiş etmiştir. Evran adı bilindiği gibi ejder mânâsına da gelmektedir.
Ayrıca dragon da ejder anlamında kullanılmıştır.
Doğu Türkistan, Orta Asya, Sumer, Hitit, Friğ, Asur, Urartu, Grek, Roma, Bizans, Fars, İslâm, Selçuk ve Osmanlı kültürlerinde ebedilik, ebedi bekçilik-koruyuculuk, az kullanılığında şifa etkisi yapan panzehir, ikonografik sembolü olarak kullanılmıştır. Hepimizin bildiği gibi, birbirlerine dolanmış iki yılan Asklepious'u simgeler. Eczacılar da yine sembol olarak kullanırlar.
* * *
Türkiye'nin tek halı ve kilim Müzesi Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün elinde bulunmaktadır. Zira camilerde bulunan ve teberrukât eşyası dediğimiz halılar, hep Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün kontrolü altındadır. Eskiyen, yıpranan halılar yerine vatandaşlar tarafından yeni halı döşendiği için eski halılar altta kalmakta, tarihi değere haiz olanlar ise, zaman zaman toplanmakta, biriken halılar, imkân nisbetinde teşhir edilmektedir.
İstanbul Sultanahmet Hünkar Kasrı'nda 102'si teşhirde olmak üzre 411 halı bulunmaktadır. Kilim ve Düz Dokuma Yayğılar Müzesi ise , yine Sultanahmet Camii güney bodrumunda 62 eser sergileniyordu. Deposunda ise 775 eser vardı. Müzenin Denizle karşi karşıya olması, rutubetin önünün alınamaması sebebiyle bugün geçici olarak bu müze kapatılmış ve İstanbul Fatih Akdeniz Medreseleri restorasyouna başlanmış bulunmaktadır. Akdeniz Medreseleri'ne 1995 keşif bedeli ile 100 milyar lira üzerinde masraf yapılarak bir halı-kilim Müzesi ve konservasyan merkezi haline getirilmeye çalışılacaktır. Elbetteki restorasyon uzun zaman isteyen bir iştir, en az 3-4 yıl sürecektir.
1. İstanbul Vakıflar Halı Müzesi, A-5 envanter numaralı 543x250 cm. ebadındaki Doğu Anadolu-Azeri halısı miladi 1227 tarihinde inşa edilen Divriğ Ulu Camii'nden getirilmiş olup,( Res.1) C.G. Ellis " durumunun çok yeni olmasına rağmen, deseninin çok özgün ve mükemmel oluşu yüzünden bu halıyı XVII. yy.dan daha geç tarihlendiremeyiz demektedir" (8).
Zemin kırmızı olup, hakim desenler, ejder ve Zümrüt-ü Anka kuşunun baş ve boyunları sarı ile yapılmıştır. Bunların arasında Hayat Ağacı dallarında karşılıklı simetrik olarak , kıvrılmış, yine sarı renkte küçük kertenkele motifleri yer alıyor (Res.3). Lâcivertle de bakavamsı dilimlere ayrılarak halıya daha ağır hava verilmiştir. Bu bandın içinde ibikleri kırmızı renkte, kuyrukları uzayan Tavus Kuşu bulunmaktadır. Mavi baklava dilimlerinde gagalarıyla öpüşen dört çift simurg vardır. Rozet içinde kuş başları yer alır.
Kenar sularında hakim renk yine sarıdır. kırık dal ( S ) motifleri vardır.Halı desenleri içinde sekiz adet ejder ve kuş başı, 8 simurg, 8 kertenkele, 12 tavus kuşu başı motifi bulunmaktadır.
XVI.yüzyıl sonu veya XVII.yüzyıl başı Kafkas eseri olan halının bir Beyin kızı veya önemli bir damadın kutsal düğün hediyesi olabilir ! (?).
2. İstanbul Vakıflar Halı Müzesi, E-104 envanter numaralı 460x225 cm ebadındaki Doğu Anadolu-Azeri halısının geldiği yer belli değildir (Res.4). Teberrukât Deposundan Müzeye getirilmiştir. 14 ejder, sanki kenger-akantus
yapraklarına gizlenmiş olup, sadece baş kısmı dikkatle bakıldığında belli olmakta, ejder aralarında ise yatay olarak, 6 kaplumbağa motifi bulunmaktadır (Res.6). Kaplumbağa lâcivert zemin üzerine kirli sarı ve kırmızı renklerle belirlenmiş olup, ejderlerle renk farkı bulunmamaktadır. Rozetlerde bol miktarda kuş başı ( simurg ? ) ve Hayat Ağacı motifi vardır. Kiremidi zemin rengiyle de baklavamsı dilimlerle motifler ayrılmış, kenar suyu yine kirli sarı ile stilize lâle motifiyle ile sınırlanmıştır.6 adet kaplumbğa ie 14 ejder motifi bulunmaktadır. Zümrüd-ü Ankaya daejderler benzer. Belkıs Balpınar ejder ve anka deyip geçmiştir.(9) A.5 eserimize renkler hariç benzerlik gösterir. XVII. yüzyıl sonu olabilir.
Bu halının hangi camiden getirildiği envanter defterine kaydedilmemiştir.
3. Daha geç örneklerden birisi de yine Doğu Anadolu-Azeri halısı olup (Res.7) İstanbul Vakıflar Halı Müzesi, E-121 envanter numaralı , 350x200 cm ebadlarında XVIII. yüzyıl eseridir (Res.7). Stilize kaplumbağa motifi bulunmaktadır (Res.8). Alttaki rozette kuş başarı görülür. Zemin rengi kırmızı olup, motifler, kirli sarı ve lâcivert renklidir. Kenar suyu kalınlaşmış olup, motifler diğer eserlere göre daha kabadır.
Kaplumbağa (10) bilindiği gibi Tonyukuk abidelerinde sütun altlarında kullanılmış olup, şaman geleneklerinden gelen, etnografyamızda nazara karşı kullanılan kutsal bir motiftir.
4. İstanbul Vakıflar Halı Müzesi, A-134 envanter numaralı halı , yine Divriği Ulu Camii'nden getirilmiş olup, yeşil ve kırmızı renklerden meydana gelen akrep ve üzerinde kertenkele motifleriyle orta alan doldurulmuş bir halıdır (Res.9). Kenar suyu oldukca kalınlaşmış, stilize hatailerle çevrilmiştir. Doldurma motiflerine tam bir anlam vermek mümkün olmamaka birlikte Hayvansal bir motiftir. 290x150 cm boyutlarındaki halının Güneydoğu Anadoluda XVI-XVII. yüzyılda dokunmuş olabileceği sanılmaktadır.

Bilindiği gibi Güney-Doğu Anadolu Bölgesi sıcak olduğundan, bu bölgede akrep ve benzeri hayvanlar bol bulunmakta , eski tarihlerde zehirlenme sebebiyle sık ölümler meydana gelmekteydi...
5. A.216 Envanter numalarlı eser, 293x200 cm ebadlarında olup, göbekli halı değildir ( Res.11). Kenar suları hariç, zemin tamamen kahverengi zemin üzerinde yeşil renkte 4x7=28 adet ejder motifi yer alır.
6. A.84 Envanter numaralı eser, Divriği Ulu Camiinden Vakıflar Halı Müzesi'ne getirilmiş olup, 214x183 cm. ebadındadır. Kalın kenar suyunda ejder bulunmaktadır ( Res.12).
Ayrıca .63 Envanter numaralı 329x193 cm. ebadındaki Divriği Ulu Camii'nden getirilmiş 17. yüzyıl eserinin de kenar suyunda ejder bulunmaktadır.
7. E.1 Envanter numaralı eser, Orta Anadolu'da dokunmuş olup, 227x154 cm. ebadındadır. XVII. asır eseri olan halı, Müzenin en meşhur eseridir. Dört adet koç ikili panoda çarpımaya hazırdır. Hakim zemin rengi kırmızı olup, motiflerimiz sarı ve yeşille yapılmıştır.
8. E.10 Envanter numarlı eser bir parça olup, yine hayvan figürü
bulunmaktadır.
Koç, koyun, at, ejder, kaplumbağa, akrep, kertenkele ve benzeri sitilize motiflerin yer aldığı hayvan figürlü halılarımız müşterek kültür tarihimizin ortak ürünleri olup, bunları koruyup, gelecek nesillere aktarmamız, milletlerarası bir görevdir. Bunun için elbirliği, gönül birliği ile çalışmamız gerekmektedir.
-------------
1.Emel Esin, " Ötüken İllerinde M.S. Sekizinci ve Dokuzuncu Yüzyılllarda Türk Abidelerinde Sanatkâr Adları ", Türk Kültürü El Kitabı, C.II, Ks.Ia, Milli Eğitim Basımevi, İtanbul, 1972, s.49-53.
Emel Esin; Evren ( Selçuklu San'atı Evren Tasvirinin Türk İkonografisinde Menşeleri ), Selçuklu Araştırmaları Dergisi, S.1, 1969, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1970, s.183-185.
2.Fuat Köprülü, " Orta Zaman Türk Devletlerinde Hukuki Senbollerdeki Motifler ", İslam ve Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları ve Vakıf Müessessi, Ünal Matbaası, İstanbul, 1983, s.59-66.
3.Yımaz Önge; Anadolu'da Ejder Başlı Madeni Çeşme Lüleleri; Selçuklu
Araştırmaları Dergisi, S.1, 1969, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1970, s.183-185.
4.Yılmaz Önge; Erken Osmanlı Dönemi Osmanlı-Türk Sanatına Genel Bir Bakış ( 1300-1453) ve Hacı Bayram-ı Veli Türbesi, IV. Vakıf Haftası Kitabı 1986, Elif Matbaacılık, Ankara 1987, s.45.
5.Sayın Doç.Dr.Hakkı Acun'a verdiği bilgi ve Yozgat Nizamoğlu Konağı Çeşmesi, Manisa Muradiye minare müezzin kapısı ve kendi kolleksiyonunda bulunan ejder slaytını lütfettiğinden dolayı teşekkürlerimi sunarım.
6.Enver Behnan Şapolyo,Türk Kültür Tarihi:Kapı Tokmakları, Önasya, S.56, Ayyıldız Matbaası, Ankara, Nisan 1970, s.13.
7. Sadi Bayram, Bir Ahi Şeceresi, Belleten, S.222, ; Orhan C.Tunçer, Tarikat Yapılarında İşlevin Tasarıma Etkisi, IV. Vakıf Haftası Kitabı 1986, Elif Matbaacılık, Ankara 1987, s.55.
Gönül Öney; Hayat Ağacı, Belleten, C...., S....., Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, ..., ss....-....,
8. C.G.Ellis, " The Rugs from the Great Masque Divriği " Halı, C.1,
S.3, 1978, s.271-272.
9. Belkıs Balpınar- Udo Hirsch, T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı
Müzesi Kataloğu, Uta Hülsey Yayınevi, Wesel,1988, s.327.; Türkçesi, 1989, s.67.
10.Oktay Aslanpa, Türk Sanatı, C.I, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, İstanbul,1972, s.5,8.; Nejat Diyarbekirli, Hun Sanatı, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul,
---------------------
Slaytlar :
Res 1. A.5 Envanter Numaralı halı.
Res 2. A.5,Detay.Ejder.
Res.3. A.5 Detay.Kertankele, ejder, Zümrüd-ü Anka kuşu başı.
Res.4. E.104 Envnter numaralı halı.
Res.5. E.104,detay,
Res.6 E.104,detay,kaplumbağa.
Res.7 E.121. Envnter numaralı Halı.
Res.8 E.121,detay.Kaplumbağa.
Res.9. A.134 Envanter numaralı halı.

Res.10 A.134, detay, akrep ve kertenkele.
Res.11 A.216 Envanter numralı halıdan detay, stilize ejder. Res.12.A.84 Envanter numaralı halı.

Res.13.Kuş figürlü halı. Res.14. Stilize ejder detayı.
Res.15. Tuzhisar Kervansaryı ejder figürü. (Bozkurt Ersoy'dan)
Res.16 Sultan III.Mustafa'nın K.187 numaralı 1764 tarili vakfiyesinin zahriye sayfası ( stilize ejder).

Res.17. Zümrüd-ü Anka minyatürü .
Res.18.K.134 numaralı Hazinedarbaşı Osman Ağa'nın 1608 tarihli

vakfiyesindeki Sultan I. Ahmed'in tuğrası. Res.19.İstanbul Şehzade camii kubbesi ( kenarda stlize ejder). Res.20.Prof.Dr. Hakkı Acun kolleksiyonunda ejderli kapı tokmağı.
Karşilaştırma Malzemesi:
1.1764 tarihli Sultan III. Mustafa'nın vakfiye tezyinatı.

2. Şehzade Mehmed'in 1548 tarihli vakfiyesindeki tuğrası.
3. K.134 numaralı Hazinedarbaşı Osman Ağa'nın 1608 tarihli vakfiyesindeki Sultan I. Ahmed'in tuğrası.
4. XIV. asır başından bir vakfiye tezyinatında ejder figürü
5. Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa'nın K.81 numralı vakfiye tezyinatı. 6. İstanbul Şehzade Camii kubbe süslemesinde sitilize ejder.
7. XIV. asır başından bir vakfiye tezyinatında ejder figürü
8. III. Mustafa'nın kızı Beyhan Sultan'ın vakfiye tezyinatında ejder diyebileceğimiz fiğürün çok sitilize hali.
9. Kanuni Sultan Süleyman'ın su vakfiyesi cildindeki şemse.
10. Simurg minyatürü.
11. Ahlat Mezar Taşlarındaki ejder.
12.Divriği Ulu Camii Batı Kapısı yanındaki çift başlı kartal kuyruğundaki ejder.
13. Ani Kalesi, karşılıklı iki ejder ve boğa başı.
14.Tuzhisar Sultan Hanı'ndaki ejder.
15.Tuzhisar Sultan Hanı'ndaki ejder.
16.Sayın Prof.Dr. Hakkı Acun Kolleksiyonunda bulunan ejder kapı tokmağı.
17.Yozat Nizamoğlu Konağı ejder başlı çeşme
18.Manisa Muradiye Camii minare müezzin kapısı üzerindeki kapı tokmağı.
22.5.1996
Yayınlandığı Yer: Türk Soylu Halklarda Halı, Kilim, Cicim Sanatı Sempozyumu Kayseri ,22.5.1996
Yazar : Sadi BAYRAM
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •