TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
Osmanlıda Resi İlk Müze Adı Ne Zaman Ortaya Çıktı?
OSMANLI'da İLK RESMİ MÜZE ADI NE ZAMAN ORTAYA ATILDI ?

Sadi BAYRAM

"Bu makale Türk Dünyası Tarih Dergisi, S.343, Temmuz 2015, s.58-60. Arasında yayımlanmıştır. Belgeler teknik sebeplerle buraya konmamıştır"

Özet
Bilindiği gibi Türk Müzeciğinin babası Rodos'ta vakıfları ve Kütüphanesi, külliyesi olan Fethi Ahmed Paşa'dır, ancak söz konusu müze olarak adlandırılan bölüm, aslına bir depodur. Resmi adı da "Mecma-i Âsar-ı Âtika ve Mecma-i Esliha-i Atika" dır. Ancak Türkiye'ye gelen Fransız Albert Dumont burasını "Le Musé St. İrene" diye adlandırır.

Osmanlı'da ilk resmi Müze Dar'ülfünün bünyesinde Nezaret-i Umur-ı Nafia ve Ticaret Nazırı Edhem Paşa teklifi ile Tarihi Tabii İlimler Müzesi olup, Keçeçizâde Fuad Paşa'nın Sadaret döneminde 30.01.1866 M. tarihlidir. Müze Müdürlüğüne de Haydarpaşa Hastahanesi etibbasından Kaymakam İzzetlû Abdullah Bey'i atanması teklif edilir. Kararnâmesi çıkar, taslak bütçesi de belirlenir, ancak fiiliyata geçemez. Kararnâme MütercimMehmed Rüştü Paşa zamanda imzalanır.

Anahtar: Ahmed Fethi Paşa, Cebehane, Aya İreni, Edhem, Keçecizâde Mehmed Emin Fuat Paşa, Tabii İlimler Müzehanesi, Meclis-i Vâlâ, Mütercim Mehmed Rüştü Paşa.


Ahmet Fethi Paşa'nın himmetiyle 1846 yılında Ayasofya Camii'nin arka tarafında bulunan ve o zaman Harbiye Ambarı (Cebehane) olarak kullanılan Aya İreni Anıtı'nda ilk Türk müzesi "Mecma-i Âsar-ı Âtika ve Mecma-i Esliha-i Atika" kuruldu. Bu hizmeti ile Fethi Ahmed Paşa (1801-1857) Türk müzesi kurucusu olarak tanınmaktadır.
Ancak Aya İreni'deki bu koleksiyonlar, bugünkü anlamda bir müze olmaktan ziyade eski ve değerli silâhların İmparatorluğun çeşitli semtlerinden getirilen antik devir eşyalarının toplandığı ve saklandığı bir depo idi. Halkın ziyaretine açık değildi. Bu duruma rağmen Türkiye'ye gelen Fransız Albert Dumont burasını "Le Musé St. İrene" diye vasıflandırmıştır.

Tabii İlimler Müzesi Kurulması Hakkındaki Teklif :
Adet
170

Nezaret-i Umur-ı Nafia ve Ticaret
Huzur-ı Ali-i Hazret-i Vekâletpenâhiye

Ma'ruz-ı çâker kemineleridir ki,
İlm-i mevalid-i selâsenin intişarıyle ehalinin tezayazüd ve terakki-i malûmatını mucip olmak üzere âsar-ı mehasin disar-ı cenab-ı hilâfetpenâhiye ilâveten bir müzehane tertip ve teşkilini mutazamnın Haydarpaşa Hastahanesi etibbasından Kaymakam İzzetlû Abdullah Bey tarafından tanzim ve i'tâ kılınan bir kıt'a lâyiha tercemesi manzur-ı meali mevfûr-ı cenab-ı vekâletpenâhi buyrulmak üzere leffen takdim-i huzur-ı âli-i Hidivleri kılındı tercüme-i merkumede beyan olunduğu üzere esasen mezkûr müzehanenin tertip ve teşkili iki odadan ibaret bir mahal ta'yin olunmasıyla beraber celb-i âsar ve muhafazasıyçün bazı şeyler tedârik ve istihzar olunmak üzere senevi sarfı lâzım gelen kırk elli bin guruşun tahsis kılınması lâzım gelerek saye-i ihsanvâye-i cenab-ı padişahide derdest-i inşa olunan Dar'ül-fünun ebniyesinde işbu müzehaneye elverişli yerler olduğundan lûzum olan odaların zikrolunan müzehaneye ta'yiniyle hikmet-i tabiiyye ve kimya dersleriyle bazı âlât ve levâzımat içün iki buçuk seneden beri Dar'ül-fünun içün senevi otuz bin guruş tahsis buyrulmuş ve yapılmakta olan Dar'ül-fünun hitamında tahtında bulunan dükkânların icâriyle onlardan dahi senevi alet-tahmin on beş bin guruş hâsıl olacağı misillû İstanbul kule-i zemin tecavüzatından hâsıl olacak müeccelât dahi bâ irade-i seniyye yine zikr olunan Dar'ül-fünun masraflarına tahsis buyrulmuş olmağla ondan dahi meblağ-ı mezburın tesfiyesi kabil olarak mir-i mümaileyhin Sergi-i Umumi-i Osmaniye vaz'etmiş olduğu bazı âsarlardan istidlâl olunduğu üzere bu hususta malûmat-ı bulunup suver-i icraiyesinde ve müzahaneye lüzumu olan âsarın bir mikdarını şimdiden i'tâ eylemesine müteahhit bulunduğu cihetle memalik-i mahruse-i şahanenin servet-i tabiiyyesine nazaran pek az müddet zarfında bir mükemmel müzehane tertip olunacağı bi iştibah olduğu gibi pek çok âsar-ı nâdireyi ve makbulenin dahi meydana çıkmasını müstelzem olacağından muvafık-ı rey'-i zerrin isâbet karin-i Cenâb-ı Vekâletpenâhileri buyrulduğu halde senevi zikr olunan elli bin guruşun olveçhile tahsisiyle mir-i mumaileyh marifetiyle maslahata ibtidâr mübaşiret ettirebilmek üzere taraf-ı âciziye me'zuniyet i'tâ buyrulur ise bil-iftihar ber vechi muharrer müzenin meydana gelmesine dikkat ve nezaret kılınacağı cihetle icra'y-ı iktizası her halde menut-ı emr-ü irade-i aliye-i cenab-ı vekâletpenâhileri idüği muhatilm-i âli-i hidivleri buyrulmakta olbabda emr-ü ferman hazret-i men lehül-emrindir 14 Ramazan sene 282 ve 18 Kanunsâni sene 281 ( 1281 R./30.01.1866 M.)
Edhem ( Paşa )


Yeni yapılmakta olan Dar'ül-fünun (üniversite) binasının iki odasında Tabii İlimler Müzehanesi kurulması konusundaki teklife ait 18 Kânunsani 1281 R./30 Ocak 1866 M. tarihli yazının Osmanlıca fotokopisi. (BOA.İrade Defterleri sene 1282, 24685)


Meclis-i Ahkâm-ı Adliye
Adet
1496

Sâye-i maarif vaye-i cenab-ı mülûkânede ilm-i mevalid-i selâsenin intişarı içün müceddeten bir müzehane tertip ve teşkili lüzumuna dair Ticaret Nezaret-i Celilesinin Meclis-i Vâlâ'ya havale buyrulan tezkeresi hey'et-i umumiyede kıraat ve mütalâa olundu fezleke-i mealine ve Haydarpaşa Hastahanesi etibbasından Kaymakam İzzetlû Abdullah Bey'in melfûf lâyihası tercemesine nazaran işbu müzehane şimdilik ma'deniyata ve mahsulât-ı araziyeye müteallik bazı eşyadan ibaret olacağından bunların celb-ü tedariki zımnında senevi iktiza eden elli bin guruş tahsisatın otuz bin guruşu hikmet-i tabiiyye ve kimya dersleriyçün zaten mahsus olup küsurunun dahi derdest-i inşa bulunan Dar'ül-fünun ebniyesi mesarifatına karşılık ittihaz kılınmış olan kule-i zemin müeccelâtından ve ebniye-i mezkûre tahtında yapılan dükkânlar icâratından tesviyesi kabil olacağına ve zikrolunan Dar'ül-fünun ebniyesinde müzehane yapılmaya elverişli daireler bulunduğuna mebni işbu müze içün muktezi olan eşya mir-i mumaileyh ma'rifeti ile celp ve tedarik olunarak ebniye-i merkûmede bunların vaz'u hıfzına kâfi bir mahal'l-i münasip tefriki istizan kılınmıştır lâyiha-i mezkurenin mukaddematından istinbat olunduğu üzere işbu teşkil ve tertip edilecek müzehane-i umumi bir müzenin bil-tedric vücuda gelmesine delâlet edecek âsar-ı câmi' olacağı anlaşılıp vakıa ekser düvel-i mütemeddinede mevcût olduğu veçhile Dar'ül-hilâfet'ül âliyede dahi mükemmel bir numunahane tanzimiyle saye-i makdiretvâye-i hazret-i padişahide cem'i âsar-ı nâdire ve makbuleye devletçe bezl-i himmet ve müsaedat olunması şân-ı celil-ül-unvan-ı saltanat-ı seniyyeye muvafık olacağından esas maksadın asr-ı mes'ud-ı mehasin nümud-ı cenab-ı mülükhanede husûl-ı eser-i fi'ilisi hakikaten arzu olunur ise de böyle mükemmel bir müzehanenin meydana gelmesi hayli tekellüf ve masrafa muhtaç olunmasından nâşi bunun def'aten külliyatını tedarike imkân ve zaman müsaid olmayıp şu kadar ki ve misillû âsar-ı âzime ve nafıanın her yerde tevessülü tedrici ile vasıl-ı mertebe-i kemâl olageldiği malûm olmasıyle buraca dahi umumi müzenin tedarikine şu tarikten başlanılması ve ilm-i mevalid-i selâsenin merkezi tedrisi olacak Dar'ül-fünun'da bunun ameliyyatına müteallik olmak üzere vücudu muktezi olan âsar-ı tabiiyyenin evvel beevvel celbi münasip görüldüğüne binaen şimdilik fen'n-i mezkûre mahsus şeyler tedarik ve cem edilmek ve refte refte umumi müzehaneye lüzumu olacak eserler istikmal olunmak içün Nezaret-i müşar'ül-ileyhanın talep eylediği senevi elli bin guruşun gösterilen karşılıklardan tesviye ve i'tâsı muvafık-ı maslahat olacağından ve mamafih ebniye-i mezkûrenin henüz itmam olunması cihetiyle şu masrafın kadimi muhasses olan mikdarına ilâve edilecek yirmi bin guruşun şimdiden ifâsı kaide-i umumiyesine uymayacağından bunun hitam-ı inşaatta tahsis kılınması hususunun Maliye ve işbu müzeye celbi lâzım gelen şeylerin mir-i mumaileyh marifeti ile tedarik ve iştira ettirilmesi maddesinin dahi Ticaret Nezaret-i Celileleri'ne havalesi tezekkür kılındı ise de ol babda emr-ü ferman hazret-i men leh'ül-emrindir 9 Zilkâde sene 282 ve 14 Mart sene 282 ( 1282 R./ 26 .03.1866 M.)

Mihran Düz, Es-seyyid Mehmed Nesim, Âli Paşa ( bulunamadı), Mehmed Vahid,
Es-seyyid İsmail Arif, Es-seyyid Ali Rıza, Abdurrahman Sami, Es-seyyid Mahmud Edhem, Yusuf Kâmil ( zikredilen şahısların her birinin mühürleri belgede yer almaktadır )




Meclis-i Vâlâ'nın 14 Mart 282 ( R./ 26 Mart 1866 M.) tarihli kararının Osmanlıca fotokopisi. ( BOA.İrade Defterleri sene 1282, Meclis-i Vâlâ 24685)



Ûtûfetli Efendim Hazretleri,

Meclis-i Vâlâ'dan kaleme alınıp melfûfiyle beraber arz ve takdim olunan mazbata mealinden müsteban olduğu veçhile ekser düvel-i mütemeddinede mevcût olduğu veçhile Dar'ül-hilâfet'ül-âliyyede dahi saye-i maarifvaye-i cenab-ı mülükhanede ilm-i mevalid-i selâsenin intişarı içün mükemmel bir müzehane tanzimiyle cem'-i âsar-ı nâdire ve makbuleye devletçe bezl-i himmet olması şan-ı celil-ül unvan-ı saltanat-ı seniyyeye muvafık olacağından esas maksudun asr-ı mes'ud-ı mehasin nümud-ı hazret-i şahanede suretnümaya-ı mücellây-ı husûl olması hakikaten arzu olunur ise de böyle bir muntazam numunehanenin meydana gelmesi hayli tekellüf ve masrafa muhtac bulunmakla def'aten külliyatını tedârike imkân ve zaman müsait olmayıp fakat bu misillû âsar-ı nafıanın her yerde tevessülü tedrici ile vasıl-ı mertebe-i kemâl olageldiği malûm olmasıyle buraca dahi umumi müzenin tedarikine şu tarikten başlanılması münasip olacağına mebni derdest-i inşa olunan Dar'ül-fünun ilm-i mevalidinin merkez-i tedrisi olmak üzere fen'ni mezkûre mahsus şeylerin refte refte celp ve cem'i içün senevi elli bin guruş tahsisi icabettiğinden ve şu masrafın otuz bin guruşu hikmet-i tabiiyye ve kimya dersleri içün zaten mahsus bulunup küsurunun dahi zikrolunan Dar'ül-fünun ebniyesi mesarifatına karşılık tutulan kule-i zemin müeccelâtından ve ebniye-i mezkûre tahtında yapılan dükkânların icârâtından tesviyesi kabil olduğundan meblağ-ı mezburın hitam-ı inşaat-ı Dar'ül-fünun'da tahsis kılınması maddesinin Maliye ve işbu müzeye celbi lâzım gelen şeylerin Haydarpaşa Hastanesi etibbasından Kaymakam İzzetlû Abdullah Bey marifeti ile tedârik ve iştira ettirilmesi hususunun dahi Nafıa Nezaret-i Celileleri'ne havalesi tezekkür kılınmış ise de ol babda her ne vechile irade-i hikmet ifade-i cenâb-ı tâcidâri müteallik ve şerefsüdur buyrulur ise ana göre hareket olunacağı beyanıyle tezkere-i senâveri terkimine ibtidar olundu efendim. 22 Haziran sene 282 ( 1282 R./ 04.07.1866 M.)
Sadrazam
( Mütercim Mehmed Rüştü Paşa)

Ma'ruz-ı çâker kemineleridir ki,
Esabi'-i ziyb-i ibcâl olan tezkere-i sâmiye-i vekâletpenâhileriyle evrak-ı ma'ruza manzur-ı âli-i hazret-i mülükâne buyrulmuş ve meblâğ-ı mazburın tezekkür ve istizan kılındığı vechile tahsis kılınması maddesinin Maliye ve celbi lâzım gelen şeylerin mir-i mumaileyh ma'rifeti ile tedarik ve iştira ettirilmesi hususunun dahi Nafıa Nezaret-i Celileleri'ne havalesi şeref piyray-ı sünuh ve südûr buyrulan emr-ü irade-i mehasin âde-i cenab-ı cihanbâni iktizay-ı âlisinden olarak evrak-ı merkûme yine sevb-i sâmi-i hidivilerine iade kılınmış olmağla ol babda emr-ü ferman hazret-i veliyyül-emrindir 23 Haziran sene 1282 ( R./ 05.07.1866 M.)


22 Haziran1282 R./ 04.07.1866 M. tarihli Sadrazam Mütercim Mehmed Rüşti Paşa'nın Dar'ül-fünun'da Müze kurulmasıyla ilgili Padişah'a arzı ve altında 23 Haziran 1282 R./ 05.07.1866 M. tarihli Padişah iradesi. (BOA.İrade Defterleri sene 1282, 24685)


Müze-i Hümayun:
15 Şevval 1285 H. (19 Ocak 1869 M. )'de Maarif Nezareti'ne gönderilen bir Sadaret (Başbakanlık) tezkeresinden anlaşıldığına göre, Devlet adına yapılacak kazılardan elde edilecek eserlerle umumi bir müze kurulması fikri ilk defa 1868 yılında Saffet Paşa'nın Sadrazamlığı sırasında ortaya atılmıştır. Yeni müze, bulunacak eski eserlerle Cebehanedekiler de katılmak suretiyle yine Aya İreni anıtında kurulacaktı. Tezkerede ayrıca, etraflı bir tüzük hazırlanıp Sadrazamlığa gönderilmesi kaydı da vardı. Yeni müzenin kurulması için Maarif Nezareti bütçesine her yıl 200 bin kuruş eklenmesine de karar verilmişti. 1957'de rahmetli olan Kâmil Su, bu hareketin Tanzimat Devri'ne rastladığına işaret ettikten sonra aynen şunları kaydeder. "Plastik sanat örneklerinin henüz put telâkki edildiği, Müslüman evine sokulmadığı bir devirde, müze kurma işinin ne derece tehlikeli bir hareket, cesurca ortaya atılmış bir fikir olduğu meydandadır. Teşebbüs, tehlikesine rağmen benimsenmiş, Fethi Ahmed Paşa tarafından meydana getirilen kuruluş, 1868 tarihinden itibaren Müze-i Hümayun diye adlandırılmıştır"
Saffet Paşa'nın Maarif Nazırlığı zamanında Müze-i Hümayun Müdürlüğü'ne Galatasaray Lisesi öğretmenlerinden İngiliz Goold 8 Temmuz 1869'da getirilmiş, fazla yetkili olmayan bu zat müzenin özet halinde 10 sayfalık Fransızca bir katalogunu hazırlamış, 1871 yılında taş basma olarak yayınlamıştır. Sadrazam Mahmud Nedim Paşa, 1871 yılında Müze Müdürlüğü'nü lağvetmiştir. Bunun üzerine Goold görevinden uzaklaştırılmış, dolayısıyla bu hizmeti 1869-1871 tarihleri arasında 2,5 yıl sürmüştür. Eserlerin muhafazası ve değerlendirilmesi kaydıyla Avusturya Sefiri Prokeş Osten'in ısrarı üzerine ressam ve aynı zamanda Loid Triestino şirketinin ajanı Terenzio adlı kişi iki bin beş yüz kuruş maaşla 2 Kasım 1871 tarihinde atanmış ise de, görevi ancak 1,5 yıl sürmüştür. Goold zamanında eser sayısı 167'dir.




























OSMANLI'da İLK RESMİ MÜZE ADI NE ZAMAN ORTAYA ATILDI ?

Sadi BAYRAM

"Bu makale Türk Dünyası Tarih Dergisi, S.343, Temmuz 2015, s.58-60. Arasında yayımlanmıştır. Belgeler teknik sebeplerle buraya konmamıştır"

Özet
Bilindiği gibi Türk Müzeciğinin babası Rodos'ta vakıfları ve Kütüphanesi, külliyesi olan Fethi Ahmed Paşa'dır, ancak söz konusu müze olarak adlandırılan bölüm, aslına bir depodur. Resmi adı da "Mecma-i Âsar-ı Âtika ve Mecma-i Esliha-i Atika" dır. Ancak Türkiye'ye gelen Fransız Albert Dumont burasını "Le Musé St. İrene" diye adlandırır.

Osmanlı'da ilk resmi Müze Dar'ülfünün bünyesinde Nezaret-i Umur-ı Nafia ve Ticaret Nazırı Edhem Paşa teklifi ile Tarihi Tabii İlimler Müzesi olup, Keçeçizâde Fuad Paşa'nın Sadaret döneminde 30.01.1866 M. tarihlidir. Müze Müdürlüğüne de Haydarpaşa Hastahanesi etibbasından Kaymakam İzzetlû Abdullah Bey'i atanması teklif edilir. Kararnâmesi çıkar, taslak bütçesi de belirlenir, ancak fiiliyata geçemez. Kararnâme MütercimMehmed Rüştü Paşa zamanda imzalanır.

Anahtar: Ahmed Fethi Paşa, Cebehane, Aya İreni, Edhem, Keçecizâde Mehmed Emin Fuat Paşa, Tabii İlimler Müzehanesi, Meclis-i Vâlâ, Mütercim Mehmed Rüştü Paşa.


Ahmet Fethi Paşa'nın himmetiyle 1846 yılında Ayasofya Camii'nin arka tarafında bulunan ve o zaman Harbiye Ambarı (Cebehane) olarak kullanılan Aya İreni Anıtı'nda ilk Türk müzesi "Mecma-i Âsar-ı Âtika ve Mecma-i Esliha-i Atika" kuruldu. Bu hizmeti ile Fethi Ahmed Paşa (1801-1857) Türk müzesi kurucusu olarak tanınmaktadır.
Ancak Aya İreni'deki bu koleksiyonlar, bugünkü anlamda bir müze olmaktan ziyade eski ve değerli silâhların İmparatorluğun çeşitli semtlerinden getirilen antik devir eşyalarının toplandığı ve saklandığı bir depo idi. Halkın ziyaretine açık değildi. Bu duruma rağmen Türkiye'ye gelen Fransız Albert Dumont burasını "Le Musé St. İrene" diye vasıflandırmıştır.

Tabii İlimler Müzesi Kurulması Hakkındaki Teklif :
Adet
170

Nezaret-i Umur-ı Nafia ve Ticaret
Huzur-ı Ali-i Hazret-i Vekâletpenâhiye

Ma'ruz-ı çâker kemineleridir ki,
İlm-i mevalid-i selâsenin intişarıyle ehalinin tezayazüd ve terakki-i malûmatını mucip olmak üzere âsar-ı mehasin disar-ı cenab-ı hilâfetpenâhiye ilâveten bir müzehane tertip ve teşkilini mutazamnın Haydarpaşa Hastahanesi etibbasından Kaymakam İzzetlû Abdullah Bey tarafından tanzim ve i'tâ kılınan bir kıt'a lâyiha tercemesi manzur-ı meali mevfûr-ı cenab-ı vekâletpenâhi buyrulmak üzere leffen takdim-i huzur-ı âli-i Hidivleri kılındı tercüme-i merkumede beyan olunduğu üzere esasen mezkûr müzehanenin tertip ve teşkili iki odadan ibaret bir mahal ta'yin olunmasıyla beraber celb-i âsar ve muhafazasıyçün bazı şeyler tedârik ve istihzar olunmak üzere senevi sarfı lâzım gelen kırk elli bin guruşun tahsis kılınması lâzım gelerek saye-i ihsanvâye-i cenab-ı padişahide derdest-i inşa olunan Dar'ül-fünun ebniyesinde işbu müzehaneye elverişli yerler olduğundan lûzum olan odaların zikrolunan müzehaneye ta'yiniyle hikmet-i tabiiyye ve kimya dersleriyle bazı âlât ve levâzımat içün iki buçuk seneden beri Dar'ül-fünun içün senevi otuz bin guruş tahsis buyrulmuş ve yapılmakta olan Dar'ül-fünun hitamında tahtında bulunan dükkânların icâriyle onlardan dahi senevi alet-tahmin on beş bin guruş hâsıl olacağı misillû İstanbul kule-i zemin tecavüzatından hâsıl olacak müeccelât dahi bâ irade-i seniyye yine zikr olunan Dar'ül-fünun masraflarına tahsis buyrulmuş olmağla ondan dahi meblağ-ı mezburın tesfiyesi kabil olarak mir-i mümaileyhin Sergi-i Umumi-i Osmaniye vaz'etmiş olduğu bazı âsarlardan istidlâl olunduğu üzere bu hususta malûmat-ı bulunup suver-i icraiyesinde ve müzahaneye lüzumu olan âsarın bir mikdarını şimdiden i'tâ eylemesine müteahhit bulunduğu cihetle memalik-i mahruse-i şahanenin servet-i tabiiyyesine nazaran pek az müddet zarfında bir mükemmel müzehane tertip olunacağı bi iştibah olduğu gibi pek çok âsar-ı nâdireyi ve makbulenin dahi meydana çıkmasını müstelzem olacağından muvafık-ı rey'-i zerrin isâbet karin-i Cenâb-ı Vekâletpenâhileri buyrulduğu halde senevi zikr olunan elli bin guruşun olveçhile tahsisiyle mir-i mumaileyh marifetiyle maslahata ibtidâr mübaşiret ettirebilmek üzere taraf-ı âciziye me'zuniyet i'tâ buyrulur ise bil-iftihar ber vechi muharrer müzenin meydana gelmesine dikkat ve nezaret kılınacağı cihetle icra'y-ı iktizası her halde menut-ı emr-ü irade-i aliye-i cenab-ı vekâletpenâhileri idüği muhatilm-i âli-i hidivleri buyrulmakta olbabda emr-ü ferman hazret-i men lehül-emrindir 14 Ramazan sene 282 ve 18 Kanunsâni sene 281 ( 1281 R./30.01.1866 M.)
Edhem ( Paşa )


Yeni yapılmakta olan Dar'ül-fünun (üniversite) binasının iki odasında Tabii İlimler Müzehanesi kurulması konusundaki teklife ait 18 Kânunsani 1281 R./30 Ocak 1866 M. tarihli yazının Osmanlıca fotokopisi. (BOA.İrade Defterleri sene 1282, 24685)


Meclis-i Ahkâm-ı Adliye
Adet
1496

Sâye-i maarif vaye-i cenab-ı mülûkânede ilm-i mevalid-i selâsenin intişarı içün müceddeten bir müzehane tertip ve teşkili lüzumuna dair Ticaret Nezaret-i Celilesinin Meclis-i Vâlâ'ya havale buyrulan tezkeresi hey'et-i umumiyede kıraat ve mütalâa olundu fezleke-i mealine ve Haydarpaşa Hastahanesi etibbasından Kaymakam İzzetlû Abdullah Bey'in melfûf lâyihası tercemesine nazaran işbu müzehane şimdilik ma'deniyata ve mahsulât-ı araziyeye müteallik bazı eşyadan ibaret olacağından bunların celb-ü tedariki zımnında senevi iktiza eden elli bin guruş tahsisatın otuz bin guruşu hikmet-i tabiiyye ve kimya dersleriyçün zaten mahsus olup küsurunun dahi derdest-i inşa bulunan Dar'ül-fünun ebniyesi mesarifatına karşılık ittihaz kılınmış olan kule-i zemin müeccelâtından ve ebniye-i mezkûre tahtında yapılan dükkânlar icâratından tesviyesi kabil olacağına ve zikrolunan Dar'ül-fünun ebniyesinde müzehane yapılmaya elverişli daireler bulunduğuna mebni işbu müze içün muktezi olan eşya mir-i mumaileyh ma'rifeti ile celp ve tedarik olunarak ebniye-i merkûmede bunların vaz'u hıfzına kâfi bir mahal'l-i münasip tefriki istizan kılınmıştır lâyiha-i mezkurenin mukaddematından istinbat olunduğu üzere işbu teşkil ve tertip edilecek müzehane-i umumi bir müzenin bil-tedric vücuda gelmesine delâlet edecek âsar-ı câmi' olacağı anlaşılıp vakıa ekser düvel-i mütemeddinede mevcût olduğu veçhile Dar'ül-hilâfet'ül âliyede dahi mükemmel bir numunahane tanzimiyle saye-i makdiretvâye-i hazret-i padişahide cem'i âsar-ı nâdire ve makbuleye devletçe bezl-i himmet ve müsaedat olunması şân-ı celil-ül-unvan-ı saltanat-ı seniyyeye muvafık olacağından esas maksadın asr-ı mes'ud-ı mehasin nümud-ı cenab-ı mülükhanede husûl-ı eser-i fi'ilisi hakikaten arzu olunur ise de böyle mükemmel bir müzehanenin meydana gelmesi hayli tekellüf ve masrafa muhtaç olunmasından nâşi bunun def'aten külliyatını tedarike imkân ve zaman müsaid olmayıp şu kadar ki ve misillû âsar-ı âzime ve nafıanın her yerde tevessülü tedrici ile vasıl-ı mertebe-i kemâl olageldiği malûm olmasıyle buraca dahi umumi müzenin tedarikine şu tarikten başlanılması ve ilm-i mevalid-i selâsenin merkezi tedrisi olacak Dar'ül-fünun'da bunun ameliyyatına müteallik olmak üzere vücudu muktezi olan âsar-ı tabiiyyenin evvel beevvel celbi münasip görüldüğüne binaen şimdilik fen'n-i mezkûre mahsus şeyler tedarik ve cem edilmek ve refte refte umumi müzehaneye lüzumu olacak eserler istikmal olunmak içün Nezaret-i müşar'ül-ileyhanın talep eylediği senevi elli bin guruşun gösterilen karşılıklardan tesviye ve i'tâsı muvafık-ı maslahat olacağından ve mamafih ebniye-i mezkûrenin henüz itmam olunması cihetiyle şu masrafın kadimi muhasses olan mikdarına ilâve edilecek yirmi bin guruşun şimdiden ifâsı kaide-i umumiyesine uymayacağından bunun hitam-ı inşaatta tahsis kılınması hususunun Maliye ve işbu müzeye celbi lâzım gelen şeylerin mir-i mumaileyh marifeti ile tedarik ve iştira ettirilmesi maddesinin dahi Ticaret Nezaret-i Celileleri'ne havalesi tezekkür kılındı ise de ol babda emr-ü ferman hazret-i men leh'ül-emrindir 9 Zilkâde sene 282 ve 14 Mart sene 282 ( 1282 R./ 26 .03.1866 M.)

Mihran Düz, Es-seyyid Mehmed Nesim, Âli Paşa ( bulunamadı), Mehmed Vahid,
Es-seyyid İsmail Arif, Es-seyyid Ali Rıza, Abdurrahman Sami, Es-seyyid Mahmud Edhem, Yusuf Kâmil ( zikredilen şahısların her birinin mühürleri belgede yer almaktadır )




Meclis-i Vâlâ'nın 14 Mart 282 ( R./ 26 Mart 1866 M.) tarihli kararının Osmanlıca fotokopisi. ( BOA.İrade Defterleri sene 1282, Meclis-i Vâlâ 24685)



Ûtûfetli Efendim Hazretleri,

Meclis-i Vâlâ'dan kaleme alınıp melfûfiyle beraber arz ve takdim olunan mazbata mealinden müsteban olduğu veçhile ekser düvel-i mütemeddinede mevcût olduğu veçhile Dar'ül-hilâfet'ül-âliyyede dahi saye-i maarifvaye-i cenab-ı mülükhanede ilm-i mevalid-i selâsenin intişarı içün mükemmel bir müzehane tanzimiyle cem'-i âsar-ı nâdire ve makbuleye devletçe bezl-i himmet olması şan-ı celil-ül unvan-ı saltanat-ı seniyyeye muvafık olacağından esas maksudun asr-ı mes'ud-ı mehasin nümud-ı hazret-i şahanede suretnümaya-ı mücellây-ı husûl olması hakikaten arzu olunur ise de böyle bir muntazam numunehanenin meydana gelmesi hayli tekellüf ve masrafa muhtac bulunmakla def'aten külliyatını tedârike imkân ve zaman müsait olmayıp fakat bu misillû âsar-ı nafıanın her yerde tevessülü tedrici ile vasıl-ı mertebe-i kemâl olageldiği malûm olmasıyle buraca dahi umumi müzenin tedarikine şu tarikten başlanılması münasip olacağına mebni derdest-i inşa olunan Dar'ül-fünun ilm-i mevalidinin merkez-i tedrisi olmak üzere fen'ni mezkûre mahsus şeylerin refte refte celp ve cem'i içün senevi elli bin guruş tahsisi icabettiğinden ve şu masrafın otuz bin guruşu hikmet-i tabiiyye ve kimya dersleri içün zaten mahsus bulunup küsurunun dahi zikrolunan Dar'ül-fünun ebniyesi mesarifatına karşılık tutulan kule-i zemin müeccelâtından ve ebniye-i mezkûre tahtında yapılan dükkânların icârâtından tesviyesi kabil olduğundan meblağ-ı mezburın hitam-ı inşaat-ı Dar'ül-fünun'da tahsis kılınması maddesinin Maliye ve işbu müzeye celbi lâzım gelen şeylerin Haydarpaşa Hastanesi etibbasından Kaymakam İzzetlû Abdullah Bey marifeti ile tedârik ve iştira ettirilmesi hususunun dahi Nafıa Nezaret-i Celileleri'ne havalesi tezekkür kılınmış ise de ol babda her ne vechile irade-i hikmet ifade-i cenâb-ı tâcidâri müteallik ve şerefsüdur buyrulur ise ana göre hareket olunacağı beyanıyle tezkere-i senâveri terkimine ibtidar olundu efendim. 22 Haziran sene 282 ( 1282 R./ 04.07.1866 M.)
Sadrazam
( Mütercim Mehmed Rüştü Paşa)

Ma'ruz-ı çâker kemineleridir ki,
Esabi'-i ziyb-i ibcâl olan tezkere-i sâmiye-i vekâletpenâhileriyle evrak-ı ma'ruza manzur-ı âli-i hazret-i mülükâne buyrulmuş ve meblâğ-ı mazburın tezekkür ve istizan kılındığı vechile tahsis kılınması maddesinin Maliye ve celbi lâzım gelen şeylerin mir-i mumaileyh ma'rifeti ile tedarik ve iştira ettirilmesi hususunun dahi Nafıa Nezaret-i Celileleri'ne havalesi şeref piyray-ı sünuh ve südûr buyrulan emr-ü irade-i mehasin âde-i cenab-ı cihanbâni iktizay-ı âlisinden olarak evrak-ı merkûme yine sevb-i sâmi-i hidivilerine iade kılınmış olmağla ol babda emr-ü ferman hazret-i veliyyül-emrindir 23 Haziran sene 1282 ( R./ 05.07.1866 M.)


22 Haziran1282 R./ 04.07.1866 M. tarihli Sadrazam Mütercim Mehmed Rüşti Paşa'nın Dar'ül-fünun'da Müze kurulmasıyla ilgili Padişah'a arzı ve altında 23 Haziran 1282 R./ 05.07.1866 M. tarihli Padişah iradesi. (BOA.İrade Defterleri sene 1282, 24685)


Müze-i Hümayun:
15 Şevval 1285 H. (19 Ocak 1869 M. )'de Maarif Nezareti'ne gönderilen bir Sadaret (Başbakanlık) tezkeresinden anlaşıldığına göre, Devlet adına yapılacak kazılardan elde edilecek eserlerle umumi bir müze kurulması fikri ilk defa 1868 yılında Saffet Paşa'nın Sadrazamlığı sırasında ortaya atılmıştır. Yeni müze, bulunacak eski eserlerle Cebehanedekiler de katılmak suretiyle yine Aya İreni anıtında kurulacaktı. Tezkerede ayrıca, etraflı bir tüzük hazırlanıp Sadrazamlığa gönderilmesi kaydı da vardı. Yeni müzenin kurulması için Maarif Nezareti bütçesine her yıl 200 bin kuruş eklenmesine de karar verilmişti. 1957'de rahmetli olan Kâmil Su, bu hareketin Tanzimat Devri'ne rastladığına işaret ettikten sonra aynen şunları kaydeder. "Plastik sanat örneklerinin henüz put telâkki edildiği, Müslüman evine sokulmadığı bir devirde, müze kurma işinin ne derece tehlikeli bir hareket, cesurca ortaya atılmış bir fikir olduğu meydandadır. Teşebbüs, tehlikesine rağmen benimsenmiş, Fethi Ahmed Paşa tarafından meydana getirilen kuruluş, 1868 tarihinden itibaren Müze-i Hümayun diye adlandırılmıştır"
Saffet Paşa'nın Maarif Nazırlığı zamanında Müze-i Hümayun Müdürlüğü'ne Galatasaray Lisesi öğretmenlerinden İngiliz Goold 8 Temmuz 1869'da getirilmiş, fazla yetkili olmayan bu zat müzenin özet halinde 10 sayfalık Fransızca bir katalogunu hazırlamış, 1871 yılında taş basma olarak yayınlamıştır. Sadrazam Mahmud Nedim Paşa, 1871 yılında Müze Müdürlüğü'nü lağvetmiştir. Bunun üzerine Goold görevinden uzaklaştırılmış, dolayısıyla bu hizmeti 1869-1871 tarihleri arasında 2,5 yıl sürmüştür. Eserlerin muhafazası ve değerlendirilmesi kaydıyla Avusturya Sefiri Prokeş Osten'in ısrarı üzerine ressam ve aynı zamanda Loid Triestino şirketinin ajanı Terenzio adlı kişi iki bin beş yüz kuruş maaşla 2 Kasım 1871 tarihinde atanmış ise de, görevi ancak 1,5 yıl sürmüştür. Goold zamanında eser sayısı 167'dir.








































Yayınlandığı Yer: Türk Dünyası Tarih Dergiis Temmuz 2015 ,Temmuz 2015
Yazar :
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •