TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:

Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Ankara'da İmâr Faaliyetlerinde
Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Rolü,
Atatürk Orman Çiftliği ve Bazı İmâr Hatıraları
" Ankara Üniversitesi Rekrörlüğü tarafından 7-8 Ekim 2013 tarihinde Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi 'nde düzenlenen Başkent Oluşunun 90. Yılında Ankara:1923-2013 Sempozyumda bildiri olarak sunulmuştur., Akmer yayınları, Ankara Üniversitesi basımevi, Ankara 2014,s.53-66."

Sadi BAYRAM



Roma İmparatorluğu'nun Augustus'u, Anadolu Selçukluları zamanında Ahi Beyliği, Osmanlı zamanında Hacıbayram-ı Veli ve Hıdırlık'taki Hüseyin Gazi ile ünlenen Cumhuriyetimizin başkenti, Ankara'nın kuruluşu M.Ö. çağlara dayanmakta olup, daha ziyada eski çağlarda gemi çapası anlamına gelen Ancyria adı ile ünlenmişti.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 23 Nisan 1920'de kurulmasıyla birlikte yabancı elçilik temsilcileri Ankara'ya gelmeye başlamış, eski konaklar söz konusu elçiliklere tahsis edilerek öncelikle yabancıların kalacağı mekanlar için hazırlık çalışmaları yapılmış, Kurtuluş Savaşı'ndan muzaffer olarak çıkılıp, Lozan Muahedesi imzalanıp, 29 Ekim 1923'de Cumhuriyet'in ilânından sonra ve o dönemde yatırım yapacak devlet dairesi pek olmadığı için Vakıflar Genel Müdürlüğü sosyal ve hayri hizmetler dalında görevlendirilmiş, Kızılbey Külliyesi arsasına ( bugünkü Küçük Tiyatro'nun faaliyette bulunduğu bina) II. Vakıf Han yapılarak, o devrin 1929'daki sinema ihtiyacı, milletvekillerinin kalacağı pansiyon, 1935'de Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Yurdu hizmetlerini ifâ etmiştir. Vakıflar Genel Müdürlüğü adına 1929 'da önceleri Mimar Vedat, daha sonra proje değişikliği ile Mimar Kemâlettin Bey Ankara Palas'ı inşa ederek yabancı misyonun kalacağı otel, Milletvekillerinin ihtiyacının karşılanması sağlanmıştır, Kızılbey Camii yerine Ziraat bankası binası neoklâsik üslûpta yapılmıştır. Bugünkü Etnografya Müzesinin ve Devlet Resim-Heykel Müzesi'nin bulunduğu alan eski namazgâh yeridir . Bunun doğusunda bugünkü Numune Hastanesinin Numune Pavyonu Vakıflar adına inşa edilerek hem vakfiyelerdeki sağlık hizmetlerinin yerine getirilmesine çalışılmış hem de Ankaralılara bütün sağlık hizmetini sunarak hastane ihtiyacını gidermiştir. Bunların dışında Mimar Kemâl tarafından bugünkü Yüksel Caddesinde ilkokul yapılarak eğitime destek verilmiş, Etimesgut'ta yatılı bölge okulu yapılarak bütün Türkiye'ye hizmet verilmeye çalışılmıştır. Etimesgut'a ayrıca hamam da inşa ettirilmiştir. Tahta Kale hamamı yıkılarak bugün Seyranbağları dolmuşlarının Ulus'tan kalkan ilk durağı olan yerde IV. Vakıf işhanı, Anafartalar Caddesine bazı işyerleri yapılarak esnafa hizmet imkânı saplanmış, Hacıbayram'a giden yolun sağ tarafına gelir getirici ( Bugün Ulus Oteli) bina yapılarak Anafartalar Polis Karakolu, Cebeci Stadı karşısına memur lojmanları yaptırılarak, memurlara ikâmet imkânları o dönemin kısıtlı şartları altında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca 1935-36 yıllarında inşa edilip Etibank olarak kullanılan, daha sonra 1954'de T.Vakıflar Bankası Genel Müdürlüğü olan, 1992'den beri de zaman zaman Vakıflar Genel Müdürlüğü Kültür ve Tescil Dairesi olarak kullanılan Atatürk Bulvarı No. ( eski 44, yeni ) 10'daki eski Osmanlı Bankasının bitişiği de Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yaptırılmıştır . Bazılarının o dönemdeki maliyetlerini incelersek :

Yenişehir'de yaptırılıp Mimar Kemâlettin İlkokul olarak kullanılmak üzere verilen bina 100.295.00
İller bankası yanında Hukuk Mektebi Olarak yaptırılan bina bedeli¦¦¦¦¦¦¦¦ 140.384.65
Etimesgutta Yatılı Bölge Okulu ve Müstemilatı maliyeti¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦ 327.900.00
Ankara Palas, Belvü Palas , III, IV. V. Vakıf Apartmanları maliyeti ¦¦¦¦¦¦¦¦¦ 2.435.486.60
Mevcut gelir getiren binaların onarımı, ihyası ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦ 278.625.00
Mevcut hayratın tamiri, ihyası ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦. 147.691.54
Ankara Belediyesine su tesisatına yardım amaçlı verilen ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦.. 40.000.00
Etimesgut su tesisleri için Ankara İskân Md.ne verilen ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦. 25.000.00
Himâye-i Etfal Cemiyeti Ankara Merkezine verilen ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦ 7.700.00
Himaye-i Eşcâr Cemiyetine verilen ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦.. 500.00
Muallimler Birliğine verilen ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦. 9.000.00
Türk Ocakları Merkez Heyeti ve Ankara Türk Ocağına verilen ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦102.000.00
Ankara Spor Klübüne verilen ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦ 3.300.00
Ankara Belediyesine Mezarlılar satış bedelinden verilen ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦.. 33.817.90
Mülhâh Vakıfların onarım ve ihyasına verilen¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦ 38.295.43
Ankara Numune Hastanesi Pavyonu için Hudut sahiller ve Sıhhat Umum Md. Verilen 675.000.00
Toplam : ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦. 4.364.996.12

Muhtelif kurum ve kuruluşlara Cumhuriyet'in ilk 10 yılında 1924-1932 yılları arasında Vakıfların bütçesinin elverdiği ölçüde yapılan yardımın bugünkü rayiçle 1.976.886x650=1.279.125.900 TL.mal olduğu ortaya çıkmaktadır .
Cumhuriyet Devrinde Evkâf Umum Müdürlüğü Tarafından Muhtelif Müesseselere İlmi ve Hayri Hizmet Tertibinden Yapılan Yardımlar
Toplam Lira 1924 1925 1926 1927 1928 1929 1930 1931 1932
Dar'ül-Fünun'a 495.000 0 0 50.000 100.000 100.000 100.000 100.000 25.000 20.000
Dar'ül-Şafaka'ya 255.000 0 0 65.000 65.000 25.000 25.000 25.000 25.000 25.000
Hilâl-i Ahmer'e 16.000 10.000 5.000 0 1.000 0 0 0 0 0
Himaye-i Etfal Cemiyeti'ne 7.700 0 0 5.000 2.700 0 0 0 0 0
Samsun Himaye-i Etfal Cemiyeti'ne 3.500 0 0 0 1.500 2.000 0 0 0 0
Mülgâ Türkocakları'na 111.500 0 0 0 17.000 34.500 30.000 30.000 0 0
Hudud Sahiller ve Sıhhat Umum Md.'ne 675.000 0 0 0 0 150.000 150.000 150.000 150.000 75.000
Belediyelere 160.800 0 49.000 5.500 5.800 5.000 70.500 25.000 0 0
İdare-i Hususiyelere 36.900 0 0 7.500 1.400 3.000 0 25.000 0 0
Muallimler Birliği'ne 9.000 0 0 0 4.000 5.000 0 0 0 0
Himaye-i Eşcâr Cemiyeti'ne 500 0 0 0 0 0 0 500 0 0
Talebe Yurtlarına ve Maarif Cemiyeti'ne 6.000 0 0 0 0 0 0 1.000 0 5.000
Ankara Spor Klübüne 3.300 0 0 0 2.800 500 0 0 0 0
Ankara Hukuk Fakültesi'ne 3.800 0 0 0 2.500 0 500 0 500 300
Şehitlikler İmâr Cemiyeti'ne 5.000 0 0 0 0 0 0 0 0 5.000
Bikudret Hayratın İmâr ve İhyasına 124.336 0 0 0 29.483 25.698 34.479 15.098 9.827 9.751
Mezarlıklar Satış Bedelinden Belediyelere verilen
( Muhtelif senelerde) 5.450 0 0 0 0 0 0 0 0 54.550
Yekûn 1.967.886 10.000 54.000 13.300 233.183 350.698 410479 371.598 210.327 194.601

Yardımın tamamı bugünkü rayiçle bir altın 550 Tl kabuledilirse: 1.976.886x550=1.087.287.300 TL. civarındadır.
Cumhuriyetimizin kurucusu, büyük önder Gazi Mustafa Kemal, askeri zaferle yetinmeyerek ekonomi ve ziraatte de halkına önder olmak istiyordu. Bu amaçla eski Ankara Valilerinden Abidin Paşa'nın eşi Faika Hanım'dan 20.000 dönümlük (Atatürk ) Orman Çiftliği arazisini 1925 yılında satın aldı. Daha sonra Balgat Yağmur Baba Çiftliği ile yine 1925 tarihlerinde birleştirdi. Halka örnek olacak bu çiftliğin başına, devlet işleri yoğun olduğundan birini atamak gerekiyordu. Şahsi parası ile Çiftlik satın alındığından, Kurtuluş Savaşı Sırasında kaldığı Ziraat Fakültesinden tanıdığı ziraatçi Tahsin Bey'i Çiftlik işerinde yardımcı seçti. Atatürk Orman Çiftliğini kuran ve onun müdürlüğünü yapan Tahsin Coşkan'dır. Atatürk ilk Ankara'ya geldiğinde Ziraat Fakültesinde ikâmet ediyordu, dostlukları orada başlamış, daha sonra 1925 yılında Atatürk Orman Çiftliği'nin başına getirilmiş, kuruluşunu yapmış, bu vesile ile Çiftlik Atatürk'ün şahsi malı olduğu için de , resmi işlemleri takip için büyük kurtarıcı, sadece çiftlik işlerine ait olmak üzere genel vekâletnâme vermiştir;
Aslı 08.04.2008 tarihinde vafat eden dostumuz Nurettin Daş'da bulunan Gazi Mustafa Kemal'in 6 Haziran 1925 tarihli ( Atatürk) Orman Çiftliği Umumi Vekâletnâmesi çevrisi aşağıda sunulmuştur.
Türkiye Cumhuriyeti
Ankara 2. Noterlik Dairesi
Umum Numarası 852

Muamele tahririne mahsus kısımdır:
1343 Hicri (Rumi) yılının Zilkâde ayının on dördüncü gününe rastlayan 1343 yılının Haziran Ayı'nın altıncı Cum'artesi günü ( doğrusu; R./ 06 Haziran 1341 / 06.06.1925 M.) ben aşağıda imzası ve mührü bulunan Ankara, İstanbul Caddesi'nde Kayseri han'daki hususi dairemde vazife gören Ankara 2. Noteri Vehyeddin Bey oğlu Hüseyin Efendi vukû bulan başvuru ve isteğe uygun olarak yetkim dahilinde bulunan Ankara Çankaya mevkiindeki köşkte oturan Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri konutuna gittiğimde Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinden Londra Büyükelçisi Reşid oğlu Ferid Bey, Harita Dairesi Topograf Şube Müdürü Selim Bey oğlu Albay Âdem Beyefendi oğlu Selim Bey, Cumhurbaşkanı olarak tanımakta bulunduğum yukarıda fotoğrafı ilişikte olup, gösterilen nüfus teskeresine nazaran Ali Rıza Efendi Hazretleri ile Zübeyde Hanımefendi Hazretlerinden 297 yılında Selânik'te doğmuş bulunduğu anlaşılan Türkiye Cumhurresisi Gazi Mustafa Kemâl Paşa Hazretleri de gelerek bir vekâletnâme düzenlenip tasdiki istemesi üzerine Mustafa Kemâl Paşa Hazretleri söze başlayarak:
Ankara civarında sahibi bulunduğum Orman Çiftliği ile Yağmur Baba ve Balgat Çiftliklerinin idare ve imârına ve elde edilen mahsullerinin toplanması ve kiralanması, eski ve yeni kiracılardan olan birikmiş kiraların toplanıp bana gönderilmesine, gerektiğinde tarafımdan yazılı olarak emredilmiş olmak şartı ile adı geçen çiftliklerin imâr ve ihyâsı maksadı ile benim adıma borçlanmaya, sözü geçen çiftliği toptan kiraya vereceği zaman benden alacağı yazılı emre uygun olarak hareket etmeye, kısım kısım icara vermeye ve tahliye istemeye, yeniden dilediği şart ve müddetle münasip göreceği kimselere vermeye, söz konusu çiftlik ile arazinin satın alınmasında Tapu Dairesi'nde gerekli muameleleri namıma takip ve sonuçlandırılmasına, bütün bu muameleler sebebi ile gerek kiracılar ve gerekse diğer kimseler ile anlaşmazlık veya dâvâ çıkması halinde bu anlaşmazlık ve dâvâlarda beni Türkiye Cumhuriyeti'nin bütün mahkemeleri ve meclislerinde halen mevcut bulunan ve bundan sonra çıkacak dâvâlardan dolayı dâvâcı, dâvâlı ve üçüncü şahıs, müdahil olarak temsile, yemin teklifine, haciz koymaya ve her nev'i evrak, lâyiha ve dilekçeyi düzenleyip ait olduğu makama vermeye vekillik sıfatı üzrinde kalmak kaydı ile kendisine verilen yetkinin tamamı veya bir kısmının kullanılması için Baroya kayıtlı avukatlardan münasip göreceği kimselere vekâlet verip hizmetini bu avukatlarla birlikte yürütmeye icabında azletmeye ve kısaca haklı menfaatlerinin korunması için yapılması gerekli bütün kanuni idare ve muameleleri yapmaya izinli olmak üzere tarafımdan Tahsin Bey'i umumi vekil nasp ve tayin ettiğini bildirmesi üzerine işbu vekâletnâme mezkûr köşkte bizzat tarafımdan tanzim olunan ve cehren okunup münderecat ve mazmuhunun talep ve ikrarı vakıalarına muvafık ve mutabık olduğu sözü geçen müvekkil hazretleri tarafından kabûl ve tasdik buyurulduktan sonra altı mecliste hazır olanlar tarafından birlikte imza edilerek mühürlendi.

6 Haziran 341 müvekkil Gazi Mustafa Kemâl
Türkiye Cumhuriyeti
2. Noterliği
Ankara
2.Kâtibi Veliyuddin
Marûf Şahidan
İmza Ferit İmza Adem Vasfi
İşbu vekâletnâme sureti dairemizde mahfuz fi 6 Haziran 341 ( R./ 06.06.1925 M.) tarih ve umum 851 numarası ile musaddak bunan salına mutabık olmağla bit-tasdik alâkadarlarından müvekkil-i müşar'ün ileyh Gazi Mustafa Kemâl Paşa Hazretlerine arz ve takdim kılındı. Fi 6 Haziran sene 341
10 adet Pul ve pulları iptal için çift mühür
Vekâletnâmenin imzalandığı altın dolamakalem de Atatürk tarafından Tahsin Coşkan'a hediye edilmiştir. Aile armağanı olarak halen muhafaza edilmektedir. Ayrıca bir de Macaristan'dan getirilmiş ve Atatürk'e verilmiş deri sigara muhafazası, Atatürk'den önemli aile hatırlarındandır. Atatürk Orman Çiftliği'nin bir nev'i Genel Müdürü olan Tahsin Coşkan, İkinci Mecliste Kastamonu mebusu seçilmiş, Ziraat ve Tekel Bakanlıklarına getirilmiştir .
Tahsin Coşkan, ilk önce Çiftlikte dökümhane, Pulluk Fabrikasını kurdu, Bu Atölye daha sonra Zirai Donatım Kurumunun temeli oldu, Atölye genişledi fabrikaya dönüştü, Sakarya'ya giderek Vagon Fabrikası oldu. Çiftlik ilk kurulduğunda Macar ustalar geldi. Dökümhane kuruldu. Burada Atatürk Büstleri 10. yıl civarında döküldü. Türkiye'de bazı bakanlık binalarında kaldı ise, ancak 10-11 adet vardır. Biri büyük biri küçük olmak üzere iki adedi ailededir.

Orman Çiftliği daha sonraki yıllarda, Macun, Güvercinlik ve Ahi Mes'ud Çiftlikleri satınalınarak birleştirilmesiyle 08.08. 1928 tarihli raporda 120 dönümlük bir arazi haline gelmiş, bazı yayınlarda 102.000, 1950 yılı raporunda ise 97.575.000 m2, 1961 yılı raporunda ise global bir rakam verilerek 97.000.000 m2 olarak gösterilmiştir .
Tahsin Coşkan tarafından Gazi Mustafa Kemal adına Orman Çiftliği için satın alınan arazilerin bedelleri, Atatürk'ün Türkiye İş Bankasındaki 2. Nolu Hesabından ödenmiştir. Bugün Atatürk Orman Çiftliği elindeki arazi yüzölçümü 33 bin dönüm, yargı kararı ile satılan arazi 22 dönüm civarındadır. Satılan arazilerle ilgili 9 yasa çıkmış olup, biri Şemsettin Günaltay, dördü Adnan Menderes, ikisi Bülent Ulusu, biri 4. Süleyman Demirel Hükûmetleridir .

Tahsin Coşkan'ın damadı olan Nurettin Daş'ın eşi, Çiftlikte doğması münasebetiyle Atatürk bizzat kendisi koymuştur. Gülten olsun bu kızı adı demiştir. 08.04.2008 tarihinde Ankara'da 82 yaşında vefat eden rahmetli aziz dostumuz Nurettin Daş, Şubat 1926 yılında Ankara'nın bugün bulunan Doğum evi karşısında, Öksüzce Çeşme yanında, o günkü Boşnak Mahallesinde dünyaya gelmiş, bir yıl sonra da Avusturyalılar tarafından 150 konut inşa edilen o günkü Cumhuriyet Mahallesi, bugünkü Kızılay İnkılap Sokaktaki evlerine taşınmışlardır.

Babası Emin Daş; General Ali Fuat Cebesoy'un babası, General Fazıl Paşa'nın askerde Sefer Emini olup, Sakarya Gazisidir. Kurtuluş Savaşı sona erdikten sonra, Cebesoylarla birlikte Ankara'da kalmışlardır. Fazıl Paşa, Ali Fuat Cebesoy Moskova Elçisi olduğu sıralarda Nafıa Vekililiği ( bugünkü Bayındırlık Bakanı) yapmış, Emin Daş da yol müteahhitliğine başlamıştır.

Bugün eski eser olarak nitelendirilen Ziya Gökalp Caddesi'ndeki Mado Dondurmalarının olduğu bina, Gazi Mustafa Kemal Bulvarı Üzerindeki eski Macar Sefareti, karşısındaki Tapu ve Kadostra Okulu, birkaç sene önce restore edilip emekli milletvekillerine tahsis edilen Mithat Paşa Caddesindeki Mustafa Necati Evi Avusturyalılar'ın yaptıkları 150 ev bunlar arasındadır.
Ulus-İstasyon arası yol 10.yıl şenliklerine yetiştirilmek üzere 15 gün içinde tamamlanmış, Gençlik Parkı düzenlenmiştir. 1941 sonu 42 başında hizmete girmiştir. Geçlik Parkı yapılırken demirin kilosu yerinde teslim olarak 5 kuruş 5 para iken, İkinci Dünya Savaşı'nın en canlı günlerinde demirin kilosu 25 kuruşa çıkınca Emin Daş Müteahhitliği bırakmak zorunda kalmıştır.

Atatürk Bulvarı caddesi de Emin Daş tarafından yaptırılmış olup, Çankaya Atatürk Köşkü'ne kadar uzanmıştır. Burada dikilen ağaçları, Gazi Mustafa Kemal Hazretleri devamlı kontrol ettiği,arazözlerle de sulattığını, Nurettin Daş ifade etmiştir.

1942 yılına kadar, Ankara'nın bütün yollarının % 79 müteahhitliği Emin Daş tarafından yapılmıştır. Taşcı ustaları genelde Kırşehir-Kaman'dan gelirdi, ayrıca bugünkü Bayındır Barajı civarındaki köylerden gelen taşcı ustaları, kesme parke yollarda kaldırım işlerinde çalıştırılmıştır.

1942 yılında gayrimüslümler de askere alınmaya başlamış ve bu askerler Ankara'da bol miktarda ağaç dikmişlerdir.
Bugünkü Yıldız , Birlik mahallelerinin olduğu yer, Muhafız Alayının arkası Mühye Köyü arazisi ve derede Tuğla ocakları yakın zamana kadar vardı.

Tandoğan Meydanının bulunduğu yerde Muhafız alayının stadı vardı, Cumhuriyet'in 10.yılına kadar merasimler Tandoğan Meydanında yapılırdı. Cebeci Çayırında ise atlı karınca gibi çocuk şenlikleri, panayırlar yapılırdı. Gazi Lisesi- Karyağdı Türbesinden Sulu Hana kadar olan kısım Ermeni mahallesiydi.

Gazi Lisesi arkası, Saman Pazarı alt kısımlarına kadar olan yerler, 1686 tarihinde Şeyhülislâm Ankaravi Mehmed Efendi Zincirli Camii külliyesine gelir getirmek üzere kurduğu vakıf adına inşa edilen Şengül Hamamının bulunduğu bölge Yahudi mahallesi olup, restore edilen Sinagog'u halen muhafaza edilmektedir.

Ziya Gökalp Caddesi 17 numara Emin Daş'a ait olup, eskiden Arnavutluk elçiliğine kiraya verilmiş, daha sonra Fransız Elçiliği kiralamıştır. Bir Müddet sonra Toprak İskân Genel Müdürlüğüne kiraya verilmiş, 1953 yılında da Cumhuriyet Halk Partisi Genel Merkezi olarak kiralanmıştı. Bu binanın çapraz karşısı da ise Demokrat Parti Meclis Reisi Refik Koraltan'ın evi vardı.

Şeker Fabrikaları Genel Müdürlüğü binasının altında meşhur Maarif Vekili Hasan Ali Yücel otururdu. Yüksel Caddesi ile İnkılap sokağın kesiştiği köşede meşhur Dışişleri Bakanı ve Moskova Sefiri Tevfik Rüştü Aras otururdu.

Bugünkü Opera Meydanı, 40 yıl öncesi İtfaiye Meydanı, Cumhuriyetin ilk yıllarında ise Hergele (Hergelen) Meydanı idi. Aslında inşaatlarda çalışan işçiler için her gelen meydanı denir. Hergele, başı boş at sürüsü demektir. Çok eskiden, 17.03.2013'de rahmetli olan aziz dost Sayın Hurşit Güneşli'den aldığımız bilgilere göre, Eynebey Hamamı civarı, Gazi Lisesinin eski yeri. İller Bankası Genel Müdürlük binasının bulunduğu mekân, gül bahçesi idi.
Yahudi Maşatlığı ( mezarlığı ) da bugünkü Adliye Sarayı 'nın bulunduğu yerde idi. Burada eskiden 1970'li yıllara kadar Tekel'in deposu vardı.
Maltepede Gaz Fabrikası ( Tel gaz ) ile elektrik santralı ve Değirmen vardı. Adliye Sarayının bulunduğu yerde, Silo'dan önce bir değirmen vardı. Necatibey Caddesinin sağ kısmı boştu. Maltepe boş arazi idi. Çankaya Kaymakamlığı'nın bulunduğu Saraçoğlu Evleri, Milli Savunmanın top sahasıydı. Buraya Bozkurt sahası da denirdi. Hurşit Güneşli'den aldığımız bilgilere göre ; Necatibey Caddesinin ilk adı Fevzi Çakmak Caddesi, daha sonra Dikmen Caddesi, daha sonra Necatibey Caddesi olmuştur. Polis Koleji şimdiki yerinde idi. Jandarma'nın Mızıka Okulu vardı.

Ankara'nın eski meşhur valilerinden Nevzat Tandoğan, bugünkü Milli Piyango Genel Müdürlüğü ile İş Bankasının bir şubesinin bulunduğu iki bina arasında bir köşkte otururdu. Mareşal Fevzi Çakmak ise, Çankaya Köşkündeki Kuleli Köşkte ikâmet ederdi Genel Kurmay Başkanı olduğu sıralarda. Eski Başbakanlardan rahmetli Adnan Menderes, Bugünkü Meşrutiyet Caddesinde, Karanfil Sokakla Konur Sokak arasında bulunan yerde otururdu. Celâl Bayar ise, İş Bankası tarafından hediye edilen Atatürk Bulvarında, Vakıflar Bankası eski Genel Müdürlük binasının bir üstündeki Köşkte otururdu. Bina halen durmaktadır üç katlıdır, bir müddet Demokrat Parti Genel merkezi de olmuştur, arsasının bir kısmı satılmıştır.

Recep Peker Keçiörende, eski Ziraat Vekili Muhlis Erkmen de orada otururdu. Daha sonra Sakarya Caddesi ile Inkılap Sokağın kesiştiği bugünkü Örnek İş Hanı'nın yerinde idi. Recep Peker daha sonra Danıştay'ın civarına bir eve taşındı.

Kızılay'da, İzmir Caddesi ile Gazi Mustafa Kemal Bulvarının kesiştiği köşede, Eski Devlet Personel Başkanlığının binasının yerinde Ankara Maarif Koleji 3 katlı binada 1930 kuruldu. 1935'te bazı sınıflar için İzmir Caddesinde eski Balin Oteli'nin olduğu yerde bir bina kiralanarak bazı sınıflar oraya aktarıldı. Yanında (eski Varan Terminalinin yandan karşısı ) Ali Nazmi'nin bahçeli evi vardı. Zaten o o zamanki evler hep bahçeli idi.

Bugünkü Ziya Gökalp Caddesinin başlarında bulunan SSK Rant tesisi ( iş hanı ) bulunduğu yer Meclis Reisi Kâzım Özalp'in evi idi. Yanında bazı milletvekillerinin evi vardı. Yıkıldı. Kızılay'a merkezi bir cami yapılacağı söylendi. Kocatepe'deki su deposu yıkılıp ortadan kaldırılınca Cami arsası oraya alındı ve Kocatepe Camii temeli atıldı. Eskiden bugünkü Kızılırmak Sokağının üstü Kocatepe Camii civarı fidanlık- koruluktu.

Bugünkü Yüksek İhtisas Hastahanesi'nin yerinde Taş Mektep vardı. Daha sonra Erkek Lisesi Oldu. Kızı Lisesi ise, Etnogtafya Müzesi ile Radyo Evi arasında Numune Hastahanesi'nin yan kısmındaydı.

Keçiören, Etlik, Aşağı Ayrancı, Yukarı Ayrancı, Esat, Seyranbağları, Kavaklıdere eski Ankaralıların bağları idi ve buralarda aralarında uzun mesafe bulunan tek katlı, tek tük bağ evleri vardı.

Ankara'dan Hacca gidenler, Deliller tepesi denilen, bugünkü Küçükesat Dörtyol civarı, Dedeman Oteli'nin bulunduğu yerden yolcu edilirdi.

Bakanlıklar 1936 yılı civarında Alman mimarlar tarafından yapıldı. Macar ustalar ve Bulgar ameleler kullanılmıştır.

Daş Ailesinin Ankara'daki izlerini araştırırsak:
Talat Paşa Bulvarı,
Kızılay- Çankaya, Köşke kadar olan yol,
İzmir Caddesi- Selanik Caddesi arası.
En son Gençlik Parkı, olarak sayılabilir.
Cumhuriyetin ilk yıllarında Ankaralı meşhur ailelerini sıralarsak; Koçlar, Yağcılar, Aktarlar, Hamamcılar, Bulgurcuzâdeler, Kınacılar, Çubukcular, Börekçiler'dir.


.
Tahsin Coşa
Tahsin Coşkan'a Atatürk tarafından imzalanan fotograf.


Gazi Mustafa Kemâl'in 06.06.1925 tarihli AOÇ. Vekâletnâmesi




Vekâletnâmenin ilk sayfası.




Vekâletnâmenin ikinci sayfası.



AOÇ:'de dökümü 1930-1931 yıllarında 10-12 adet dökülmüş Atatürk Büstü.



Bozuk olarak kabul edilen binici rölyefi, diğer bir büstün alt kaidesi altını oluşturmuş.


Atatürk ve Tahsin Coşkan


Atatürk'ün Çiftlik vekâletnâmesini imzalayıp Tahsin Coşkan'a hediye ettiği dolmakalem ve sigara muhafazası.





Nurettin Daş (Şubat 1926- 08.04.2008)





Yayınlandığı Yer: ANKARA ÜNİVERSİTESİ AKMER YAYINLARI SEMPOZYUM BİLDİRİSİ ,2013
Yazar :
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •