TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARŞİVİ'nde BULUNAN 1783-1810 TARİHLERİ ARASINDA İŞLEM GÖRMÜŞ BİR MÜHÜR TATBİK DEFT

VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARŞİVİ'nde BULUNAN 1783-1810 TARİHLERİ ARASINDA İŞLEM GÖRMÜŞ BİR MÜHÜR TATBİK DEFTERİ

", III.Uluslararası Türk Kültürü Kongresi, Ankara 25-29 Eylül 1993, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi, Ankara 1999, C.I, s.305-315 + 9 levha olarak yayımlanmıştır."


Sadi BAYRAM

Arkeoloji dünyasında M.Ö. 2000'li yıllara kadar inen mühürün tarihi oldukça eskidir. Hititler, Mısırlılar, Sümerliler, Akadlılar, Asurlular, Friğler, Türkler , Romalılar, Gerekler , Bizanslılar, Selçuklular, Osmanlılar zamanından günümüze kadar ulaşmış olup, günümüzde okuma-yazma bilmeyenler imza yerine hâlâ mühür kullanmaktadırlar.
Mühür, kişilerin kendilerine has bir işareti olup, bugünkü imza yerine geçerli idi.

Mühür, devlet erkanında yetki, kuvvet ve kudret sembolüdür. Mühr-ü Süleyman, kuvvet- kudret, tılsım olarak çok eski asırlardan beri kullanılmaktadır. Mühür; Hat sanatı, hakkaklık, süsleme sanatı bakımından da Türk kültür tarihi , açısından önemlidir.

Türk-İslam sanatının vazgeçilmez örneklerinden olan mühürlerde ; genelde rik'a, sülüs, talik ve divani yazı kullanılırdı. Mühür kazıyan hakkaklar, kethüda aracılığı ile Padişahtan izin alırlar, ondan sonra faaliyetlerini sürdürürlerdi. Pirlerinin Yemen'in Nefir şehrinde yatan Abdullah Yümni olduğuna inanılır.

Mühürler, akik, firuze üzerine tersden kazındığı gibi, Padişah mühürleri zümrüte kazınır ve kare şeklinde olurdu. Sadrazamların mühürleri ise altundandı. Mühürlerin etrafı, sipariş veren şahsın maddi durumuna göre süslenebilir veya bir meşhur bir beyit ilâve edilebilirdi.

Eski Türk boylarının ise Tamgaları ( damga ) bugün çeşitli şekillerde Orta-Asya ve Anadolu'da hâlâ bulunmaktadır. Selçuklular Devrinden beri Anadolu yapı ustalarının taşcı işaretleri ise, asırlar boyu devam etmiştir. Konumuz ve zamanımız sınırlı olduğundan, bu bahislere girmek istemiyoruz.

621 sene üç kıtaya hükmetmiş Cihan imparatorluklarından biri olan Osmanlı İmparatorluğu, gerek devlet organizasyonu, gerekse arşiv konularına ehemmiyet vermiş , o devirler de bile sahteciliğin önüne geçmek için, her türlü resmi tedbiri almıştır.

Tebliğ konumuz olan Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde bulunan 1242 numaralı Defter, bir mühür tatbik defteri olup, 1198 H. (1783)1225 H. ( 1810 ) tarihleri arasını kapsamaktadır.

Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde 1358 numarada kayıtlı diğer bir mühür tatbik defteri vardır ki, hacmi 1242 numaralı Defterin çok üstünde olduğundan , bildiri sınırlarına aşmamak amacı ile, diğer bir kongrede bu konuyu gündeme getirmek amacı ile burada değinmiyoruz.

Söz konusu 1242 numaralı defter 1198, 1202, 1205, 1207, 1208, 1212, 1214, 1215, 1217, 1218, 1222, 1224 ve 1225 yıllarına aittir. Defterin adı : " Mühür Defterlerinden Atik Esham-ı Memhure Defteri" dir. 9. sayfada Mukataa-i Manastır ve Yeni il Türkmenan ibaresi vardır. Defterde 356 mühür tatbiki olduğu yapılan incelemeden anlaşılmıştır.

152 X 356 mm. ebadında ebrulu ciltli olan defter, İstanbuli kağıttan imal edilmiş olup, (C C S) filiğranları bulunmaktadır. Bazı sahifelerinde çift ay filiğranı da vardır. Mahallinde küçük kağıtlara

basılmış mühürlerin altına veya üstüne şahısların hakkında çüz'i bilgi verilmiştir. Bu küçük kağıtlar deftere sık olarak yapıştırılmış, bugünkü imza sirküleri haline getirilmiştir.

Baştan üç varak, sondan dört varakın boş olduğuğu defter, 16 varak, 34 sayfadan ibarettir.

3a, 4 ab, 5 ab, 6 ab, 7 ab, 8 ab, 9 ab, 10 ab, 11 ab, 12 a dolu, 12 b yarısı dolu, 13 a dolu, 13 b boş, 14 a boş, 14 b dolu dur.
3 a varağı ( 6. sayfada) 3 mühür

4 b varağı ( 7. sayfada) 29 mühür 4 a varağı,( 8. sayfada) 22 mühür, 5 b varağı ( 9. sayfada) 31 mühür, 5 a varağı (10. sayfada) 28 mühür, 6 b varağı (11. sayfada) 24 mühür, 6 a varağı (12. sayfada) 26 mühür, 7 b varağı (13. sayfada) 18 mühür, 7 a varağı (14. sayfada) 21 mühür, 8 b varağı (15. sayfada) 15 mühür, 8 a varağı (16. sayfada) 18 mühür, 9 b varağı (17. sayfada) 17 mühür, 9 a varağı (18. sayfada) 17 mühür, 10 b varağı (19. sayfada) 15 mühür, 10 a varağı (20. sayfada) 12 mühür, 11 b varağı (21. sayfada) 15 mühür, 11 a varağı (22. sayfada) 5 mühür, 12 b varağı (23. sayfa ) - boş, 12 a varağı (24. sayfada) 5 mühür, 13 b varağı (25. sayfada) 6 mühür, bulunmaktadır.
TOPLAM : 327

Takribi 25 mühür, ya kopmuş veya düşmüş olabilir. Zira zamk izleri bunu gösteriyor. Defterde dört delik olup, maalesef eski araştırmacılar tarafından veya kötü niyetli kişiler tarafından 4 mühürün kesilmiş ve defterden kasıtlı olarak çıkarıldığı defterin tetkikinden anlaşılmaktadır. Bu durumda defterde halen 327 mühür tatbiki sağlam olarak durmaktadır.

7 b varağında (13. sayfa) " İş bu mühürler yeni il ve geçit ve gümrük kereste mukataalarından esham mutasarrıflarının li eclit tatbik ( yırtık- zikr ?) olunan mühürlerinden Evkaf mütevellilerinin mühürleri ile mahlut olanlardan maadası olduğu iş bu mahale şerh verildi. 27 Zilkâde 1205 " ( 17 Temmuz 1791 M.) ibaresi bulunmaktadır.

3 a varağında defter ters tutulmuş ( başaşağı) ve şu not yazıldıktan sonra altına mühür basılmıştır: " Manastır eshamından rubu sehimi mutasarrıf olan Seyyid Ali Efendi, Katib-i Hazine-i Sadr-ı Ali Namıyla Hacegan-ı Divan-ı Hümâyun Muhasibi evvel Efendi'nin atik mührüdür. Amel olunmamak üzere şerh verilmiştir. İş bu mühürle amel oluna. Fi 19 Zilhicce 1217. ( 2 Nisan 1803 M.) Mühür basılmış ve içinde ise " Ya Aliyyül Ala " ibaresi talik hatla dişi olarak kazınmıştır.
Altında ise, Fi sene
kuruş, 250 tahsili evvel
250 tahsili sani
-----
500 notu görülmektedir.
Seyyid Ali Efendi'nin mühürün altında " Rukiye " nin mühürü
bulunmaktadır. Yanındaki notta ise " Manastır'da sümün sehim mutasarrıfesi Rukiye Hanım Zevce-i Hüseyin Efendi, Kâtib-i Reis-i Liman-ı Tershane-i Amire . Atik mührü zayi olmağla iş bu mührün Başmukataa Halifesi Efendi marifetiyle vaz olunmuştur. Fi 18
Rebiu'levvel sene 1222 ( 15 Mayıs 1807 M.)

Seyyid Ali mührü solunda ise " Mazhar-ı nur-u ilâhi İbrahim 1207 " mührü varsa da yanlarında mühre ait herhangi bir kayıt-bilgi mevcut değildir. Ayrıca bu sayfa bize göteriyorki, söz konusu üç mühürün ikisinde, 20 ve 56 numara bulunduğundan ,sonradan ilâve edildiği; karşı sayfası olan 4 b varağı başında 26 numara bulunduğu sebebiyle , ayrıca cilt tetkiki yapıldığında buradan bir varak koparıldığı ve 5. varağın tetkikinden de bu varağın ilk numaralardan başlaması sebebiyle yanlış cilt tamirinin yapıldığı anlaşılmaktadır.

4 b varağı 24 numaralı mühürle başlamaktadır. İskofçalı Abdülhamit ibn-i Mehmed Manastır'dan sümün (1/8) sehim. Mühür " Abdülhamid ibn-i Mehmed 1204 ";

Yanında ise, " Mehmed Emin 1204 " ( 1789 M.) İskofçalı Mehmed Emin sümün sehim ibaresi yer almaktadır.

Bu mührün solunda ise; Altta 77 numaralı kare şeklinde, köşeleri kırık diyebileceğimiz 13 mm. ebadındaki mühür içerisinde " Emine Hanım " ibaresi olup, çevresinde " Manastır eshamından sümün ( 1/8) hisseyye ber'at-ı alişan ile mutasarrıf. Ebubekir Paşa Kerimesi Emine Hanım'ın tatbik mührüdür."notu yazılıdır. Bu mührün üzerinde ise 13 mm. çapında kırma divani bir istif ile " es-Seyyid Ahmed Bey bin Abdullah 1212 " Manastır'dan nısıf sehim muahhar bir sehim es -Seyyid Ahmed Bey bin Abdullah ibaresi vardır.

Bunun üzerinde ise; 15 mm çapında beyzi " Hüseyin bin Abdullah 1203 " ( 1788 M.) ibareli mühür bulunmaktadır ki, üzerindeki notta : " Manastır'dan sümün sehim mutasarrıfı Hüseyin'in mührüdür " ibaresi okunmaktadır.

4 a varağı, yani 8 sahifede;

27.numaralı mühür " Nahlevâ ? Hanım " veya Nahledâ Hanım okunabilecek bir istif olup, yanındaki notta " Hıfz oluna. Fi 5 Şaban 1205 ( 28 Mart 1791 M.), Manastır Nahledâ Hanım " ibaresi bulunmaktadır.

Sağındaki mühürde ise :

" Seyyid Ali 1201 ", etrafındaki notta " Müceddeten bir başka mühr vaz' olunmağla iş bu mühürle amel oluna. Fi 19 Zilhicce 1217. ( 2 Nisan 1805 M.) Manastır'dan nısıf sehim mutasarrıfı haceğândan Seyyid Ali Efendi'nin mührüdür. Seyyid Ali mutasarrıf-ı sehm-i Manastır"

* 14 mm. çapında beyzimsi mühürde " Hibetullah " kazımıştır. Mührün üst ve alt kenarı karanfil ve gülle süslenmiştir. Altında ise; Manastır'dan Hasan Bey'in Kerimesi Hibetullah Hanım'ın mutasarrıf olduğu sehmin mührüdür. Mukaddem olan mühür zayi olmağla iş bu mühre amel oluna. Kalemde hıfz oluna.

81 numarada altıgene benzer, 12 mm. genişliğinde, yıldız kabara yıldız işaretli ( tılsımlı- Allah işaretli ) üzerinde " İsmail " kazılı Manastır eshamından furuğt sehimden Nazır-ı Mühimmat Hasan Efendi'nin Kapuç kadarı İsmail bin Ali'nin li aslit tedyin mührüdür. Fi sene 4 Rebiu'l ahir sene 1213. ( 5 Ağustos 1798 M.).

91. Mühür 17 mm. ebadında kare şeklinde olup içindeki ibare şöyledir : " Saadetlü vekil Nahilnaz Usta 1213 ". ( 1798 M. ). Üzererindeki notta ise : " Manastır eshamından müceddeten derdest olunan mahlulat ( boş kalan ) furuğht olunan rubu sehim mutasarrıfesi Nahılnaz Usta ile Abdullah'dır . Der Harem-i Hümayun li aslı tasdik hıfz olunan mühürdür. 19 Safer 1214. ( 12 Temmuz 1799 M.) Fi sene 500 kuruş " ibaresi bulunmaktadır.

84. 15 mm. ebadındaki mührün içinde Mühr-ü Süleyman yer almaktadır. Mühr-ü Süleyman'ın ortasında " Tevekkeltü Alallah, esSeyyid Süleyman Vehbi 1213 " ibaresi yer almakta ve yıldız kenar boşluklarında altı adet gül bulunmaktadır.

Etrafında ise; " Der dest olan siham hisseden fruğt olunan Manastır eshamından rubuh sehim mutasarrıfı Hazine-i Enderun-u Hümayun Ağalarından Vehbi Süleyman Ağa'nın mührüdür. Fi 15 Şaban 1214 . (2 Ocak 1800 M.) Fi sene 500 kuruş " ibaresi yer almaktadır.

86. numaralı mühürde " Nail-i eltaf-ı Hüda, Mustafa " yani Allahın lutfuna nail olan Mustafa ibaresi vardır. Yanındaki notta;

Derdest olan eshamdan furuğht olunan sünüs sehim mutasarrıfı Teberdarı Saray-ı Atik Genç Mustafa bin İbrahim'in mührüdür. Fi 15 Şaban 1214

( 2 Ocak 1800 M.) Seham-ı kadime 250 Ber zamime 375
---625

5 b varağı 9. sayfa, aslında 3. varak olması icap eder. Zira ilk numaralar bu varaktadır. Yanlış cilt tamiri vardır.
9.numaralı sağda; üstte " Es-seyyid Mehmed Tahir Tablazade 1203 " ( 1788 M.) tarihli mühür yanında " Manastır eshamından rubu hisse mutasarrıfı Tablazade Mehmed Tahir'in mührüdür" ibaresi bulunmaktadır.

Solda, 7 numaralı mühürde " Gonca-i Gülzar-ı Cennet Reside " ibaresi bulunmaktadır. yanındaki notta " Halili Mustafa Kerimesi Reside Hanımın Manastır'da rubu sehiminin li eclit tatbik mührüdür" yazısı bulunmaktadır.

Alttan ortada ikinci mühür : " Rabbi veffik umur-e Mustafa " üzerinde " Eşraf-ı Kuzattan Mustafa Efendi Hoca-i Raşit Efendi Reisülküttap Rıkab-ı Hümayun. An sehim-i Manastır sene 1204. " ibares yer alır.

En altta ise; mühür çevresinde " Ya Muhammed ümmetine şefaat kıl" ortada " Muhammed ", altında ise, Seyyid el-hac Mehmed'in Manastır'da rubu sehimi 1183 ( 1769 M.) tarihi yer almaktadır.

Sağ altta ise; " Mehmed Nesib 1203 " ibareli çiçekli bir mühür ve etrafında, " Keresre Gümrüğü eshamından nısıf ve humus ve nısıf sehim mutasarrıfı Mehmed Nesib Efendi}nin mührünü zayi etmekle iş bu mühür hıfz olunmuştur. Sene 1204. (1789 M.)

Yine aynı sayfada; " Vema Tevfiki illa billah, Abduhu İsmail " ibareli mühür vardır. Üzerindeki notta, " Yeni il mukataası eshamından rubu ve sümün (1/8) hisse mutasarrıfı İsmail Ağa'nın mührüdür, 27 Zilhicce 1203 " ( 8 Eylül 1789 M. ) ibaresi vardır.
* 6 a varağında ( sayfa.12) ise ; 18 " Rabbi veffik umure Mehmed 1215 " (1800 M.), Nısıf kereste sehminden hisse mutasarrıfı Ruznamçe-i Hümayun kisedarı Mehmed Emin Efendi'nin mührüdür, atik mührü zayi olmağla iş bu mühre amel oluna . Yeğeni Seyyid Hüseyin marifetiyle vaz olunmuştur. 5 Rebiulahir 1204. ( 12 Aralık 1789 M. )

3. " Abduhu Mahmud " yazılı mührün boşlukları çiçeklerle süslenmiştir. Çevresinde geçit ağnam (koyunlar mukataası) mukatası eshamından nısıf hisse Genç Ali'ye tabi Mahmud Ağa.

21. " Ahmed " çevresinde buçuk sehim yeni ilden mutasarrıf Çuhadar Ahmed , sene 1205. ( 1790 M.).

" Ya Muhammed kıl şefaat ümmetine, Ali" Üstünde Ali Efendi...
.... Hazret-i Sadri Ali, rubu sehim geçit fi 16 Zilkade sene 1205.
( 6 Temmuz 1791 M.)

" Tevekküli Alellah fi küllil umuri Abduhu Süleyman 1203 "
(1788 M.) Zayiinden vaz olunmağla iş bu mühürle amel oluna. Yeni il Mukatasının sümün hissesi mutasarrıfı Silahdarzade Süleyman Ağa'nın mührüdür. (12. sayfada )
7 b varağı (13.sayfa) :
5. Biraz önce gördüğümüz mührü aynısı. Ancak 1205 tarihli " Tevekküli Alellah fi küllil umuri Abduhu Süleyman 1205 " Zayiinden vaz olunmağla iş bu mühürle amel oluna. Yeni il Mukatasının sümün hissesi mutasarrıfı Silahdarzade Süleyman Ağa'nın li eclit tatbik hıfz olunan mührüdür. 1205 ( 1790 M.)

10. " Mehmed Arif " Seyyid Mehmed Arif , An hülafa-i Mektub-ı Sadr-ı Ali Kereste Mukataasından iş bu ikiyüz elli kuruş hisse-i mutasarrıfı marifetiyle (?) vaz eylediği mühür zayi olmağla sonradan iş bu mühür vaz olunmuştur.

13. " İbrahim Edhem 1206 " ( 1791 M.) mührünün yanındaki notta " Saray civarında İsmail Ağa Camii kurbunda halen Ok Meydanı Şeyhi zade İbrahim Edhem. An Kudat-ı Anadolu an esham-ı Yeni İl sümün sehim. İş bu mühür zayi olmağla müceddeten mühür vaz olunmuştur. Amel olunmaya. Cedid mühür hıfz şud. " ibaresi vardır.

7 a varağı (14. sayfa) : sol alt ikinci " Züleyha " Züleyha Hanım Kerime-i Mustafa Bey Kethüda-i Sarızade. derdest olan eshamdan Yeni İl eshamından sümün sehim mutasarrıfı olmağla mührüdür. Fi 29 Zilkade sene 1213. ( 23 Nisan 1799 M.) ( beş mühür atlandı )

Yine 14. sayfa da , 7 . " Abduhu es seyyid Ataullah " Kereste mukataası eshamından rubu sehim mutasarrıfı Maliye Kalemi Kisedarı Mosmor zade Seyyid Ataullah'ın li ecli tatbik mührüdür. 29 Rebiu'lahir sene 1213 . ( 29 Eylül 1798 M. ).

Altındaki mühürde :
21. " Rabbi veffik umure el-Hac Ahmed " " El Hac Ahmed Vamık (?) bin el hac Mustafa an Hülafa-i Mektubi Kasri, an sehmi Yeni il . Fi 20 Cemaziyel evvel sene 1223." ( 3 Temmuz 1808 M.). ibaresi bulunmaktadır.

¢ (14.sayfada ) 56. " Abduhu Abdullah " Yeni il mukataası eshamından bir sehim mutasarrıfı Abdullah Efendi mührünü zayi etmekle iş bu mühür Ruznamçe-i Rikab-ı Emin marifetiyle hızf olunmuştur. 21 Ramazan 1208 ( 11 Nisan 1794 M.).
¢
Yanındaki mühür :
" Ali Ağa " Geçit Ağnamı mukatasından Yusuf Paşa ve Dündar yamağı Ali Ağa'nın rubu sehim içün zayiinden vaz olunan mührüdür. Fi 3 Rebiulahir 1208. ( 27 Ekim 1793 M.).

8 b varağı (15. sayfa) :
21. İnce ve titizlikle işlenmiş olan mühür üzerinde Selçuk geçmesi ve sağ ve solda gül ve karanfiilerin bulunduğu mühür kazınması

çok orijinaldır " Abduhu el-hac Ahmed " Yeni il eshamından sümün sehim mutasarrıfı Hülafa-i Mektub-i Defterden Hacı Ahmed ve Emin Efendi'nin yedi hisse Mustafa'nın mukaddemki mührü zayi olmağla atik mühre şerh verilüp iş bu mühür hıfz şud. Fi 15 Şaban sene 1219. ( 8 Kasım 1804 M.) Katıa sümün sehim.
Fi sene taksidi evvel 125
taksidi sani 125
----
250 kuruş
* 9 a varağı ( sayfa : 18) :
151. Taç şeklinde istiflenmiş mührün sağ ve solunda karanfil ve dalları mevcuttur. Mühürde " Mustafa " yazılıdır. Etrafındaki

notta " Manastır eshamnına bu defa zam olunan 12,5 sehimden rubu-u sumun hissesi mutasarrıfı Haremeyn-i Şerifeyn muhasebesi şakirdlerinden Seyyid Mustafa ibni Seyyid Ahmed'in mührüdür. Fi 20 Recep sene 1217.
( 6 Kasım 1802 M.) Bin ikiyüz on yedi senesi taksidi evvele müstehak olmak üzere berat verilmiştir.
Taksidi evvel 31 kuruş 30 para

Taksidi sani 31 kuruş 30 para ,
-----------------
Toplam 62,5 kuruş.
Mütevaffa fi 7 Safer 1225." ( Vefatı 3 Mart 1810 M.) ibaresi
vardır.
* 10 b varağı ( 19 sayfa) :
Çiçek dalları ile bezenmiş istif etrafında, tepede tacın serpuşu biçiminde sağ ve sola dönmüş çift başlı ejder ve alt boğumunda Mühr-ü Süleyman'ın dejenere şekli vardır. Mühürde " İbrahim " yazılı

olup, üzerindeki notta şu ibareler bulunmaktadır : " Manastır eshamına zam olunan 12 sehimden rubu sehim muıtasarrıfı zirde muahher mumaileyhin kaleme verdiği li eclit tatbik mührüdür. İbrahim ibni Suffeli Rüstem Ağa Ser Kahve-i Hazret-i Şehriyari. Odacı İsmail fi 15 Şevval sene 17 zayi ve Bektaş Ağa vaz şude.
Manastır. Taksidi evvel 250
Taksidi sani 250
----500 kuruş. ".
10 a varağı ( 20. sayfa) :

" Abduhu Mehmed Ağa 1204 " Manastır eshamından ikibuçuk sehim İrad-ı Cedid Hazinesi'nden furuht olunmağla sihamı mezkurdan rubu sehme mutasarrıf. İş bu mühür zayi şud. Vaz-ı mühür Defter-i Cedidde hıfz şud.

15. " Hasenatıyla ola yar-ı mütecella . Hasan Şemsi " İrad-ı
Cedid-i Hümayun'dan zabt olunan eshamdan mütekait Mustafa Paşa çırağı Hasan Şemsi Efendi'nin mutasarrıf olduğu sümün sehim hissesinin li eclit tatbik mührüdür. Yeni ilden dahi sehmi vardır. Keresteden dahi sehmi vardır. Fi 15 Şevval 1221.( 15 Aralık 1806 M.).
Fi sene 250 kuruş,
4.Altındaki mühür ise " Ali " Aynalı. Ali tabi el-hac Rasih
Efendi Tabii merhum Şerif efendi. Fi 17 Muharrem 1222. ( 16 Mart 1807 M.).
Manastır nısfı sümün sehim. 125 kuruş An eshamı Manastır.
* 11 b varağı ( 21. sayfa ) :


12. numaralı kare şeklinde olan mühürde : " Devletlü İkinci Kadın Zibakar Hazretleri 1215 " ( 1800 M.) Manastır eshamından rubu hisse mutasarrıfı Hüdavendiğar-ı sabık İkinci Kadınları Zibakar Kadının mührüdür. Fi 2 Zilhicce 1222. ( 20 Ocak 1808 M.) Taksidi evvel 250
Taksidi sani 250
----
500 " ibaresi bulunmaktadır.
* 13. " Redife Hanım 1213 " Eshamı-ı mukataa-i Manastır. Nısıf Sehim. Fi sene 1000 kuruş. Redife Hanım Zevce-i Seyyid Mehmed Ağa Mirahor-ı evvel, Tabii mütekaid Seyyid Mustafa Paşa Fi 12 Ramazan 1222. ( 2 Kasım 1807 M.).
* 11 a varağı ( 22. sayfa ) :
" Seyyid Ali 1224 " ( 1809 M.) An eshamı Manastır der uhde-i Seyyid Ali an neferatı Helvahane an Mehmedzade. Sümün sehim. An ferağı Tahir Ağa Beratı Mehmed Said.... Hane-i hisse-i mühreş.Hıfz şude..
Fi 12 Safer sene 1225 ( 8 Mart 1810 M.) taksidi evvel sümün
sehim fi sene 250 kuruş. İbaresi bulunmaktadır.

1242 numaralı mühür tatbik defteri; o tarihlerde kimlerin gümrük, kereste, geçit rusumundan hisse aldıklarını göstermesi, mühürcülük sanatı ve o devirde bir nühür sirkülerini yansıtması açısından Türk kültür tarihi için önemli bir vesikadır.
------------------


DİPNOT :
Bibliyoğrafya :

Nimet Bayraktaroğlu, Yazma Kitaplardaki Mühürler, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1985
A.Rıza Yalgın, Anadolu'da Türk Damğaları, Bursa Halk Evi Neşriyatı 14, Bursa, 1943,
M.Zeki Kuşoğlu, Mühür, İlği, S.36, İstanbul 1983, s.32-35.
M.Zeki Kuşoğlu, Türk Sanatında Mühr-i Süleyman, İlği, S.61, İstanbul 1990, s.32-35.
Sadi Bayram, Türk Kültüründe Mührü Süleyman, Sanat Tarihinde İkonoğrafik Araştırmalar Semineri, Ankara 8-10 Nisan 1991, Hacettepe Üniversitesi, Güner İnal'a Armağan, Ankara 1993, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Armağan Dizisi: 4, s.61-72.
Sadi Bayram, İstanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı İki Gömlek ve Kültürümüzdeki Yeri, Vakıflar Dergisi, S.22, Ankara, 1991, s.355-364.
İslam Ansiklopedisi, C.8, Mühür mad. s.794-795.
Meydan Larousse, C.14, Mühür mad. s.295

Evliya Çelebi Seyyahatnamesi C.2, s.91


Yayınlandığı Yer: Uluslararas� III. T�rk K�lt�r� Kongresi, 1999, s. 305-315 ,25.09.1993
Yazar : Sadi Bayram
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •