TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
SULTAN III.OSMAN VAKFİYESİ, TEZYİNATI, CİLT SANATI ve TÜRK KÜLTÜRÜNDEKİ YERİ
SULTAN III.OSMAN VAKFİYESİ, TEZYİNATI, CİLT SANATI ve TÜRK KÜLTÜRÜNDEKİ YERİ

"Ürdün-Amman'da 14 -20 Ağustos 2003 'de yapılan Milletlerarası Türk Sanatı Kongresine tebliğ olarak sunulmuş, resimler teknik nedenlerle konmamıştır."

Sadi BAYRAM

Türk kültür ve medeniyetinde önemli bir yeri bulunan vakfiyeler, yapıldığı dönemin kültür ve medeniyetini, ekonomisini bize yansıtması açısından önemli belgelerdir.

Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Kayıtlar Arşivi'nde bulunan K. 49 numaralı vakfiye; öncelikle cilt sanatı ve daha sonra da o dönemin tezyinatını gösterir. Ayrıca eserin Sarayda yapıldığı için de Saray Atelyesinin o tarihteki durumunu, sanat anlayışını bize yansıtır.

Sultan II. Mustafa'nın oğlu, 27. Osmanlı Padişahı Sultan III. Osman, Şehsuvar Valide Sultan'ın oğlu olup, 27 Safer 1168 H.( 13.12.1754 ) tarihinde tahta çıkmış, 16 Safer 1171 ( 30.10.1757 ) tarihinde felç geçirerek vefat etmiş, Osmanlı İmparatorluğunda 2 yıl 11 ay padişahlık yapan, İstanbul Yeni Cami, Hatice Turhan Valide Sultan Türbesine gömülmüştür. III. Osman, Çemberlitaş civarındaki adını vererek tamamlattığı külliyesi ile adını ebedileştirmiş ve vakfiyesini de yaparak tarihe kazandırmış ve milletin hizmetine sunmuştur.

205x337 mm. ebadındaki Gurre-i şehr-i Rebiulevvel li senete tis'a ve sittine mieteyn ve elf. Min Hicret-i men lehul izzi ve şeref ( 1169 H. / 05.12.1755 M. ) tarihli vakfiye orijinal klâsik ciltli, miklepli, 62 sayfa, her sahifesinde 11 satır bulunan eser ince aharlı kâğıda yazılmış olup, kâğıtlarda filiğran bulunmamaktadır.

Cilt, klâsik olup, üç zincerek ve sekiz ince yaldız çizgiden oluşan cetvel içinde 200x90 mm. ebadında bir şemse yer almaktadır. Şemse içleri çin bulutu, ejder motiflidir. İç ve yan kartuşlarda da ejder görülmektedir. Üstte iki adet, yanlarda dört adet büyük 15 mm. noktalar da yer alır. Zincerekler 5 mm. kalınlığındadır. Fatih Sultan Mehmed'in 1468 tarihli vakfiyesinin cildi ile karşılaştırmak mümkündü. Ancak goreler daha derin ve hatlar daha kalınlaşmıştır.

Ciltin iç kısmındaki şemse, içi boş , etrafı gümüş yaldız serpme, yan kağtlarında da gümüş serpme yer alır. Miklepi 102 mm. enindedir.

İlk sahife, 124x287 mm. ebadında çerçevelidir. Tezyinatlı kısım 135 mm. yüksekliğindedir. Altun yaldız ve lâcivert renk hakimdir.

Eserin başında; padişahın el yazısı ile " Bu kitapda olanları Allah için vakfettim. Kim ki, bunu işittikten sonra değiştirirse, şüphesiz Cenâb-ı Hâk azabı şiddetlidir " anlamına gelen üç satırlık metin vardır. Bu metinden sonra besmele ile vakfiye başlar ve bu sayfada yedi satır yer alır.


61-62. sahifeler cetvelli olup, şahitler yer almaktadır.

Vakfiye Ferman-ı Âli gereğince 24 Şaban 1179 H. / 05 / 02 / 1766 M. tarihinde Evkâf-ı Hümâyun Vakıf Kayıtları Arşivinde 639 numaralı defterin 79. sayfa, 42. sırasına ayrıca kaydedilmiştir.

Vakfiye; Darüssaade Ağası Hacı Ahmed Ağa Hazretleri huzurunda Evkâf-ı Haremeyn Muhasibi Derviş Mustafa Efendi ibni Mustafa Ağa Sultan Mustafa oğlu Sultan Osman müvekkili olarak vakfiyeyi söyledi ve kaleme aldı.

Vakfiye İstanbul Nur-u Osmaniye Külliyesine ait olup, cami, medrese, dershane, kütüphane, imarethane, sebil ve çeşmeden teşekkül etmiştir.

Vakfiye, Başkent'te bulunan Müfettiş Dürrizâde Mustafa Efendi; Rumeli Kazaskeri Kadı Ahmed bin Ebubekr bin Ahmed; Anadolu Kazaskeri Kadı Veliyûddin ; Evkâf-ı Haremeyn Müfettişi el Hac İbrahim Hanif tarafından tasdik edilmiştir.

Eserin cildini Fatih Sultan Mehmed'in 1468 tarihli cildi ile karşışaltırmamız mümkündür. Tezhibi ise sahifenin üçte biri klâsik tarzda yapılmış olup altun yaldız ile lâcivert renk hakimdir


Vakfiye şartlarının yerine getirilmesi için de :

1.Edirne Kapısı haricinde Ferhat Paşa Çiftliğinden çıkan 21 masura suyun cami şadırvanına, çeşmesine tahsisi,
2. Cami civarında kargir dükkânlar,
3. Sadrazamlara mahsus Saray,
4.Eyüp, Defterhane İskelesi civarındaki arsa, kayıkhane, ev,
5.Beşiktaş, Sultan Sahil Sarayı civarındaki hududu ve adedi belli dükkânlar,
6.İstanbul-Üsküdar, Salacak İskelesi, Sultan Sarayı ve Kavak civarında Merhum Hatice Sultan Sarayı demekle şöhret bulmuş olan İhsan-ı Sultaniye,
7.Rumeli Vilâyeti Sofya Kazası Badlu, Samako, Yanca ve Florine Nahiyelerinde hudud ve sınırları bilinen Hacı Ferman mukata'ası,
8.Temliknâme-i Hümayunla tashih buyrulan Kütahya Sancağı Uşak Kazası Şabanviranı, Kavviranı, Karaağaç, İncek, Tozaklı, Kenci adlı Kurraların mukataası, Gediz ve Simav Kazaları Damga-i Sahtiyan mukata'ası,
9.Mora Denizi Dimhane Ceziresi; Vardos Kazası Fesleke Karyesi Vechi Sahrası Büyük Çiftlik adı ile bilinen Şehir Çiftliği, Fesleke, Zarkas, Basri, çiftlikleri,
10.Anabut Kinam Köyünde Londi, Fazo Çiftlikleri,
11. Köse ve Pirasko'da mâlum Çiftlikle,İşkani namıyla meşhur çiftlik,
12.Mora Denizi Dimhane mukata'ası ve buralardaki emlâk-ı Hümayunlarının tamamı vakfedilmiştir.

Vakıfın şartları :

1. Dükkânlar kiraya verilecek,
2. Sadr-ı Azamların oturacağı Saray icarr-ı Vahide ile aylık ( şehriye !!!!) 500 kuruşa verilecek,
3. Bütün gelirlerden:
4. Caminin Cuma hatibine günde 50 akçe,
5. Cuma vaizine günlük 80 akçe,
6. Günlük vaize 30 akçe,
7. Haftada iki gün tefsir dersi veren Şehhül Kurraya günlük 30 akçe,
8. Haftada iki gün okuma dersi veren Şeyh'ül Kurraya günlük 30 akçe,
9. Valide Sultan ruhu için Cami Şey'ülkurrasına günlük 20 akçe,
10. Kendi ruhuna okuyan vaize günlük 20 akçe,
11. Haftada iki gün Hadis öğreten hocaya günlük 30 akçe,
12. Haftada iki gün Fıkıh (hukuk) öğreten hocaya günlük 20 akçe,
13. Haftada iki gün Feraiz ( miras hukuku) öğreten hocaya günlük 20 akçe,
14. Birinci imama günlük 50 akçe ve ilâve olarak günlük 15 akçe mihrabiye ücreti zam edilmesi ile külliye içindeki lojmanda oturması,
15. İkinci ve Üçüncü imamın her birine 50'şer akçe ile 15'şer akçe mihrabiye,
16.Naat-ı Şerifhan'a evvela 10 akçe ile günde 6 akçe ,
17. Muarrif'e günde 10 akçe,
18.Müezzine Yasin okumak şartı ile günlük 8 akçe
19. Sure-i Fetihhan'a günde 5 akçe,
20. Sure-i Nebehan'a günde 5 akçe,
21. Sere-i Ehkâf-ı günlük 5 akçei
22.Muvakkit'e günlük 20 akçe ve saati olan gğnlük 5 akçe ilave,
23.Buhur-u Camiii Şerif için günlük 8 akçe,
24.Buhur malzemesi için günlük 5 akçe,
25.Cuma geceleri Buhur vazifesi verilene günlğk 3 akçe,
26.Kur'an Muhafaza edene, günlük 5 akçe,
27. Kütüphaneciye günlük 4 akçe,
28.İkinci kütüphaneciye günde 4 akçe
29. Müzehhip ile mücellite, her birine günde 10 akçe,
30.Muhammeiye-i Şerif'e günlük 6 akçe,
31. 9 kişi Eczacı (Cüz okuyan) her birine 3 akçe,
32. Sahih-i Buhari okuyanların her bitrine günde 15 akçe,
33.Reis-i Eczahan'a günde 20 akçe,
34. Nokta-i Ecza'ya (Cüz puantörüne) günde 10 akçe,
35.Medrese Müderrisine günde 200 akçe,
36.Dershanede yardımcı okutmana günde 15 akçe,
37..Bevvap ve kandilciye günde 15 akçei
38.Medresenin her odasına günde 10 akçe tahsis edile,
39.Medrese haricinde ikinci katta Kuran okuyan hafıza, onarma şartı ile günde 10 akçe,
40.Kütüphanede Cuma günlerden ayrı günlerde iki kütüphaneci, bir muhafız, bir bevvap, sabahtan akşama kadar okuyucuların ve el yazsı ile kitapları çoğaltanların hizmetinde bulunmak, Ayasofya ve Sultan Mehmed Kütüphanelerinden istenen kitapları getirmeleri şartı ile Nazırı Kütüphaneciye günde 20 akçe, Birinci kütüphaneciye 60 akçe, İkinci kütüphaneciye 50 akçe, Üçüncü kütüphaneciye 40 akçe,
Dördüncü ve Beşinci kütüphaneciye günde 30'ar akçe, Kütüphaneden faydalanan 50 kişiye günde 10'ar akçe,
3 Kütüphane hademesine günlük 10'ar akçe,
Mücellit ve müzehhibe günde 10'ar akçe,

41.Ferraşa günlük 5 akçe,
42. Camide Cuma günleri güzel sesli 8 Devirhana her birine günlük 10'ar akçe,
43. Başmahfeli Devirhana günlük 5 akçe,
44.Ramazan gecelerinde Hatim indiren 4 kişiye, Aşir-ü Şerifhanların her birine 7'şer akçe,
45. Oniki Müezzine günde 10'ar akçe,
46.Baş müezzine günde 5 akçe,
47.Mükebbir'e günde 5 akçe,
48. Son Müzezzine günde 12 akçe verilip bir lojman temin edilmesi,
49.
Şahitleri :

Emin Defteri Halil Efendi,
Anadolu Muhasibi Emin efendi,
Haremeyn Mukatası'ından Hacı Mustafa Efendi,
Tahrirat Kaleminden Padişah Katibi Hacı İbrahim Efendi,
Şehir Emini Abdullah Efendi,
Önceki Haremeyn Mukataa Emini Mustafa Bey,
Hacegândan Hacı İbrahim Efendi,
Galata Vovvodası Mehmed Tahir Ağa inbi Mehmed Sadık Aga,
Ayasofya Vakfı Mütevellisi İbrahim Ağa,
Sultan Bayezıd Edirne Külliyesi Vakfı Mütevellisi Abdurrahim Bey,
Mukattaa Halifesi Mehmed Efendi
Haremeyn Muhasip Kesedârı Ahmed Efendi,
Harameyn Mukattaa Kesedârı Abdulhalim Efendi,
Sultan Ahmed Camii Vakıf Kâtibi Mehmed Efendi,
............ Ağa Babası Hacı Mustafa Ağa bin Selim,
............. Duşe Bekçi Hacı Hasan bin İsmail,
Hamlubaşı Hacı Ahmed halife,
Tebedâr Hacı Selim bin İsmail efendi,
Tebedâr Ahmed Halife bin ...........,
Tebedâr Hüseyin Halife bin .............,
Tebedâr Seyyid İsmail Halife,
Bevvab-ı Âli Sultanisi Mustafa Bey,
Bevvab-ı Âli Sultanisi Ali bin Ahmed,
Bevvâb-ı Âli Sultanisi Osman bin Ahmed,
Başkâtip Hasan Efendi bin Hüseyin Efendi,
Ve diğer hazır bulunanlar...



14.08.2002















SULTAN III.OSMAN VAKFİYESİ, TEZYİNATI, CİLT SANATI
ve
TÜRK KÜLTÜRÜNDEKİ YERİ
özet

Sadi BAYRAM

Türk kültür ve medeniyetinde önemli bir yeri bulunan vakfiyeler, yapıldığı dönemin kültür ve medeniyetini, ekonomisini bize yansıtması açısından önemli belgelerdir.

Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Kayıtlar Arşivi'nde bulunan K. 49 numaralı vakfiye; öncelikle cilt sanatı ve daha sonra da o dönemin tezyinatını gösterir. Ayrıca eserin Sarayda yapıldığı için de Saray Atelyesinin o tarihteki durumunu, sanat anlayışını bize yansıtır.

Sultan II. Mustafa'nın oğlu, 27. Osmanlı Padişahı Sultan III. Osman, Şehsuvar Valide Sultan'ın oğlu olup, 27 Safer 1168 H.( 13.12.1754 ) tarihinde tahta çıkmış, 16 Safer 1171 ( 30.10.1757 ) tarihinde felç geçirerek vefat etmiş, Osmanlı İmparatorluğunda 2 yıl 11 ay padişahlık yapan, İstanbul Yeni Cami, Hatice Turhan Valide Sultan Türbesine gömülmüştür. III. Osman, Çemberlitaş civarındaki adını vererek tamamlattığı külliyesi ile adını ebedileştirmiş ve vakfiyesini de yaparak tarihe kazandırmış ve milletin hizmetine sunmuştur.

205x337 mm. ebadındaki Gurre-i şehr-i Rebiulevvel li senete tis'a ve sittine mieteyn ve elf. Min Hicret-i men lehul izzi ve şeref ( 1169 H. / 05.12.1755 M. ) tarihli vakfiye orijinal klâsik ciltli, miklepli, 62 sayfa, her sahifesinde 11 satır bulunan eser ince aharlı kâğıda yazılmış olup, kâğıtlarda filiğran bulunmamaktadır.

Cilt, klâsik olup, üç zincerek ve sekiz ince yaldız çizgiden oluşan cetvel içinde 200x90 mm. ebadında bir şemse yer almaktadır. Şemse içleri çin bulutu, ejder motiflidir. İç ve yan kartuşlarda da ejder görülmektedir. Üstte iki adet, yanlarda dört adet büyük 15 mm. noktalar da yer alır. Zincerekler 5 mm. kalınlığındadır. Cilt Fatih Sultan Mehmed'in 1468 tarihli vakfiyesinin cildi ile karşılaştırılabilir. Ancak gofreler daha derin ve hatlar kalınlaşmıştır.

Ciltin iç kısmındaki şemse, içi boş , etrafı gümüş yaldız serpme, yan kağtlarında da gümüş serpme yer alır. Miklepi 102 mm. enindedir.

İlk sahife, 124x287 mm. ebadında çerçevelidir. Tezyinatlı kısım 135 mm. yüksekliğindedir. Altun yaldız ile lâcivert renk hakimdir.

Eserin başında; padişahın el yazısı ile " Bu kitapda olanları Allah için vakfettim. Kim ki, bunu işittikten sonra değiştirirse, şüphesiz Cenâb-ı Hâk azabı şiddetlidir " anlamına gelen üç satırlık metin vardır. Bu metinden sonra besmele ile vakfiye başlar ve bu sayfada yedi satır yer alır.

61-62. sahifeler cetvelli olup, şahitler yer almaktadır.

Vakfiye Ferman-ı Âli gereğince 24 Şaban 1179 H. / 05 / 02 / 1766 M. tarihinde Evkâf-ı Hümâyun Vakıf Kayıtları Arşivinde 639 numaralı defterin 79. sayfa, 42. sırasına ayrıca kaydedilmiştir.

Vakfiye; Darüssaade Ağası Hacı Ahmed Ağa Hazretleri huzurunda Evkâf-ı Haremeyn Muhasibi Derviş Mustafa Efendi ibni Mustafa Ağa Sultan Mustafa oğlu Sultan Osman müvekkili olarak vakfiyeyi söyledi ve kaleme aldı.

Vakfiye İstanbul Nur-u Osmaniye Külliyesine ait olup, cami, medrese, dershane, kütüphane, imarethane, sebil ve çeşmeden teşekkül etmiştir.

Vakfiye, Başkent'te bulunan Müfettiş Dürrizâde Mustafa Efendi; Rumeli Kazaskeri Kadı Ahmed bin Ebubekr bin Ahmed; Anadolu Kazaskeri Kadı Veliyûddin ; Evkâf-ı Haremeyn Müfettişi el Hac İbrahim Hanif tarafından tasdik edilmiştir.




THE DEED OF FOUNDATION OF SULTAN OSMAN THE THIRD, ITS EMBELLISHMENTS, BINDING
and
ITS PLACE IN TURKISH CULTURE

Sadi BAYRAM

Culture is the common inheritance of humankind. To protect the elements of culture and to transfer them to the next generations is a sacred duty of all of us. Political chaos that has been continuing in the Middle East since hundred year is the struggle of politicians for leadership. During Ottoman Era, the Middle East was living in peace, and wealth gained in Anatolia was being transferred to the Balkans and the Middle East via the foundations and used for improvement and development. That is, even though Ottoman was an Empire like Rome and England she saw not a colonialist.

We are sad to see that foreign forces that want to change the political map of the Middle East and take control of oil resources started to work again same as they did in the first years of 1900's. War separates people and peach unifies them. Even though these facts, we are obliged to maintain the culture of waqf ( foundation) that were founded for will of God and affection for people and in this way prevent social encounters, ensure people love each other and various ethnic groups and tribes live in peace and cultural inheritance is transferred to next generations. People should live in peace and harmony and various cultures should be the means to achieve this aim. In this context, I express my gratitude to organisers of the Congress, especially Princess Dr. Wijdan Ali and the members of the committee and the members of Jordan University.

Deeds of Waqfs which have an important place in Turkish culture and civilisation are significant historical elements that provide information about culture, civilisation, economics and local administration of the period when they were written.

The deed of waqfs numbered K.49 that is in the Prime Ministry, General Directorate of Foundation of Pious, Archives of Foundation Pious Records demonstrates the art of binding and embellishments that were applied in the past. Also, since it was made in the Palace, it also reflects the status and art approach of the Palace binding and embellishments workshop on that date.

Sultan Osman the Third who was the 27th Ottoman Sultan was son of Sultan Mustafa the Second and his wife Mother Sultan Sehsuvar. He acceded to the throne on December 13, 1754 when he was 55 years old and became paralysed and died on October 30, 1757. He remained as padishah of the Ottoman Empire for 2 years 11 months and was buried in Mother Sultan Hatice Turhan Tomb at Istanbul Mosque. Osman the Third established Nur-u Osmaniye Kulliye [complex of buildings adjacent to a mosque] that bears his name and that is Barok still continuing its activities. He also prepared its deed of foundation and put it into service of humankind.

Architect of Nur-u Osmaniye Complex is Mustafa Aga, his asistan Simeon Efendi. Complex is Begining with Sultan I. Mahmud, 19 January 1749; to complete is Sultan III. Osman, 05 December 1755.

The deed of wakf that is in 205x337 mm dimension and named Gurre-i sehr-i Rebiulevvel li tis'a ve sittine mieteyn ve elf. Min Hicret-i men lehul izzi ve seref (December 05, 1755) has a classical binding and a tuck, includes 62 pages each one having 11 lines. The work is written on tine sized paper and the papers have watermarks.

The binding is in classical style and there is a decorative figure in 200x90 mm in the frame constituting eight thin gilding lines. This figure includes Chinese Cloud and Dragon Motif that are symbols of eternal life. Again there is dragon motif on interior and side cartridges. There are two 15 mm points at top and there are four of them at sides. Ribbons are 5 mm wide.

The binding can be compared with binding of the deed of wakf (foundation ) of Sultan Mehmet the Conqueror dated 1468. However, puckered material are deeper and calligraphy is thicker. There are similarities between this deed of foundation and the deed of foundation of Sultan Hurrem wife of Sultan Suleyman the Magnificent dated 1540 in Museum of Turkish Islam Works (no: 2191), Suleyman-Name dated 1557 in Topkapi Palace Museum, Treasury Library (no: 1517) and Nasihatname (16th century) in Topkapi Palace Museum, Revan Library.

Binding of the deed of foundation of Prince Mehmed dated 1548 is plain, binding of the deed of (foundation) waqf of Sultan Suleyman the Magnificent is covered with gilding and decorative figures disappeared and in a way it is imitated in the work named Bidayetu'l Mubdedi that is written 150 years later. During Murad the Third Era, plainness again became important, during Mahmud the First Era there was uncertainty and during Mustafa the Third Era the old styles began to be applied again. The deed of foundation of Selim the Third and the deed of foundation of Safranbolulu Izzet Mehmed Pasha have an European Baroque-Rococo style. The styles of both era have been tried at four deeds of foundation of Sultan Mahmud the Second and west influence was dominant during Beyhan Sultan, Shah Sultan Abdulhamit the Second.

Inside of the decorative figure on the interior part of the binding is empty and there are silvering around it and on sides of the papers. Its tuck is 102 mm wide. In general the main diagram on the front face is exactly repeated.

The deed of foundation was certified by Inspector, Durrizade Mustafa Efendi; Rumelia Chief Military Judge Cadi Ahmed bin Ebubekr bin Ahmed; Anatolian Chief Military Judge Cadi Veliyuddin; Inspector of Evkaf-ı Haremeyn el Hac Ibrahim Hanif in the capital.

The first page is in 124x287 mm dimension and it is framed. The part that has embellishments is 135 mm thick. Gilding and dark blue are dominant. Hatai and Rumi [styles of ornamentation] were in gliding, pink, reddish orange on dark blue ground and white, green and red on gilding ground.

General structure belongs to the classical era and it was also used for the deeds of foundations of Sultan Mehmed the Conqueror, Sultan Suleyman the Magnificent (Water foundation), Prince Mehmed, Yemen Conqueror Gazi Sinan Pasha. Style of the deed of foundation of Sultan Bayazid more resembles the styles in Seljuk and Beylik [region ruled over by a ruler] Era.

Same as the deeds of foundations of the other padishahs the text of the work begins with three lines written by the padishah and stating that "I devoted the property stated in this book for God's will. Whoever changes the rules set forth in this deed of foundation shall be punished with torment by God". After this text the deed of foundation begins with besmele [prayer written or told before beginning a work] and includes the following seven lines:

Deed of foundation; In presence of Darüssada Agasi [chief black eunuch of the Sultan's palace] Haci Ahmed Aga, Evkaf-i Haremeyn Accountant Dervish Mustafa Efendi ibni Mustafa Aga as counsel for Sultan Osman, son of Sultan Mustafa prepared and wrote the deed of foundation.

The deed of foundation belongs to Istanbul Nur-u Osmaniye Kulliye and includes mosque, medresse [Muslim theological school], library, imarethane [kitchen where free food is provided to the poor], sebil [free distribution of water] and cesme [spring of water]. Also Friday preacher at Istanbul Yayla Mosque shall be appointed by the people in charge at the Mosque at Istanbul Uskudar Ihsaniye Quarter.

21 masura [a measure of water] was brought to kulliye from Ferhat Pasha Farm outside of Edirnekapi and connected to sadirvans [reservoir with faucets at the sides for ablutions] and cesmes.

Expenses of the foundation and fees of the people in charge will be paid by the revenues obtained from the following assets devoted: shops at Eyup Defterdar Quay, boathouse, villas, shops at Besiktas, land at Badlu, Samako, Yanca, Florine Districts tied to Sofya, revenue of Sabanvirani, Kavvirani, Karaagac, Incek, Tozakli and Kenci tied to Usak, revenues of Gediz and Simav counties tied to Kutahya and revenues of Vardos county of Mora Sea, Feleke Karyesi, Vechi Sahrası, Buyuk Sehir Farm (Kebir Farm), Zarkas Farm, Besri Farm, Lendi Farm at Lendi Karye, Mora Peninsula, Dimhane, Kose, Prasko Farms and some other lands.

It was especially stated in the deed of foundation that Coast Palace belonging to Grand Viziers would be leased for 500 kurus [monetary unit]. Provisions of the deed of foundation set forth that the following daily fees would be paid to the muderrises [instructor giving courses at mosque and medresse] and hodjas [Muslim teacher] working in the kulliye.

50 akce [a unit of money of the Ottoman money system] per day to Preacher,
80 akce per day for Friday preach,
30 akce to daily preacher,
Again 30 akce per day to 5th preacher,
30 akce per day to tefsirci muderris [instructor explaining the meaning of Koran-commentator],
30 akce per day to Seyhulkurra [chief preacher reading Koran in the correct way],
30 akce per day to hadis muderris [instructor explaining meaning of record of a saying or action of the Prophet Mohammad- commentator] who will give lecture two days per week,
30 akce per day to fikih [Islamic law- commentator] muderris who will give lecture two days per week,
20 akce per day to Feraiz [inheritance law- commentator] muderris who will give lecture two days per week,
20 akce per day to librarian,
50 akce per day to the first imam and additionally 15 akce mihrabiye fee and lodging will be allocated,
50+15 akce to the second and third imams,
10 akce per day to the first Naat-i Serifhan [reading poets praising Prophet],
6 akce per day to the second Naat-i Serifhan,
10 akce Per day to Muarrife [who informs times of namaz (ritual worship)],
8 akce per day to the preacher reading Yasin-i Serif at Muezzin Mahfilin,
5 akce per day to the preacher reading Fatiha for five times every day,
5 akce per day to the person reading Asr Sure,
3 akce per day to the people reading Tebareke on Fridays,
20 akce per day to the Muvakkite [who calculates times of namaz], 5 akce if he has clock,
5 akce per day to the preacher reading Koran,
5 akce per day to the Buhurdana,
10 akce per day to Mucellit and muzehhibe,
6 akce per day to reading Muhammediye,
15 akce per day to each one of the nine people that have good voice and read Ecza-i Serife [sections of Koran] and Sahih-i Buhari [verifying sayings of Prophet] and 20 akce per day to their head,
10 akce per day to noktaci,
200 akce per day to Medresse Muderris,
15 akce per day to Muid [assistant muderris],
15 akce per day to Medresse bevvab-ı kandilci [doorman],
10 akce per day to each student staying at rooms of the Medresse,
10 akce per day to the students staying at rooms that are not in Medresse, provided that they work on Mushaf-ı Serif in their separate times.
20 akce per day to Nazir-i Kutub of Ayasofya Sultan Mehmed Library,
60 akce per day to Hafiz-i Kutub of Ayasofya Sultan Mehmed Library,
50 akce per day to the second Hafiz-i Kutub,
40 akce per day to the third Hafiz-i Kutub,
30 akce per day to the fourth and fifth Hafiz-i Kutub,
10 akce per day to 50 librarians,
10 akce to Bevvaba,
10 akce to Muzehhib and mucellite,
5 akce to Ferrasa [cleaner],
10 akce every Friday to each one of 8 Devirhan [read Koran in turn] that have good voice,
5 akce per day to Sermahfile [chief prayer],
7 akce to each one of the 4 people that read Asri Serif [people that read a few verses of Koran] during Ramadan,
10 akce per day to each one of the 12 preacher, additional 5 akce to their head and one lodging to each from the houses that are property of the foundation,
5 akce to each one of the 8 people reading Ecza-i Serif
Also, the fees that are paid to imaret [kitchen provides free food for the poor], suyolcu [who repairs water lines] and other people have been determined (2 pages)

Increase of the fees evidences the inflation at that date.

61th and 62th pages at the end of the deed of foundation have tables and includes statements of the witnesses.

Halil Efendi, Defter Emini [director of the registry of landed property],
Mehmed Emin Efendi, Anadolu Muhasibi [accountant]
Abdullah Efendi, Sehir Emini,
Mehmed Tahir Aga, son of Galata Vaivode Mehmed Sadik Aga,
Ibrahim Aga, Trustee of Ayasofya Foundation,
Hasan Aga, son of Haci Ahmet Aga, Trustee of Prince,
Abdurrahim Bey, Trustee of Edirne Sultan Bayazid Foundation,
Mehmet Efendi, Official,
Ahmet Efendi, Muhasebe-i Haremeyn Kisedari,
Mehmet Efendi, Cleck of Sultan Ahmed Mosque Foundation,
EluHac Hasan bin Ismail, Duse Bekci,
EluHac Ahmed Halife, Halubasi,
Mehmed Halife bin Huseyin, Tebedar,
Hadji Selim bin Ismail, Tebedar,
Hadji Ahmed Halife, Tebedar,
Mehmed Halife, Tebedar,
Ali Halife, Tebedar,
Huseyin Halife, Tebedar,
Seyyid Ismail Halife, Tebedar,
Mehmed Halife bin Ali Bevvap-i Sultani,
Hasan Efendi bin Huseyin, Chief Clerk,
Hadji Osman bin Ahmed Bevvab-i Sultani,
and other witnesses that are present...

In accordance with Ferman-i Ali of deed of Foundation of Pious, it has also been registered in Archive of Evkaf-i Humayun Foundation Records (book no: 639, page no: 79, registration no: 42)


Yayınlandığı Yer: Uluslarası XI.Türk Sanatı Kongresi Amman, Bildiri ,14.08.2002
Yazar : Sadi BAYRAM
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Istanbul Depremleri Ve Mimar Koca Sinan'ın Bilinmeyen Bazı Teknikleri
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •