TÜRK-İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ - TURK'S AND ISLAMİC CİVİLİZATİOAN, FOUNDATİONS, ART,HİSTORİCAL ART, HİSTORY
İSTANBUL DEPREMLERİ ve MiMAR KOCA SiNAN'ın BİLİNMEYEN BAZI TEKNİKLERİ
İSTANBUL DEPREMLERİ ve MiMAR KOCA SiNAN'ın BİLİNMEYEN BAZI TEKNİKLERİ




"Kayseri, Erciyes Üniversitesi, Mimar Sinan Haftası, Sabancı Kültür Merkezi Mimar Sinan Semineri,6-9 Nisan 1995, (Kısa ilavelerle )"


Sadi BAYRAM

Türk kültür tarihi içerisinde en önemli isimlerin arasında yer alan ve dünya mimarlık tarihine altın imzasını atan Mimar Koca Sinan'ın bir yıldönümünü daha idrak ediyoruz.

Sinan'ın eserlerine geniş bir perspektiften bakacak olursak, geniş ferah bir mekân anlayışı, sadelik, tevazu ve mükemmel bir akustik ile karşılaşırız. Bu da bir araya gelen halkın istediği en önemli faktörlerdir.

Koca Sinan, toplumun her derecesindeki insana hitap etmesini bilmiş, onların isteklerini yapılarında belirtmiş, yapılacak inşaatın topografyasını dikkate alarak plânlarını hazırlamış, hükümdarların aşırı tezyinat isteklerini firenleyebilmiş, mekân anlayışından da asla taviz vermemiştir.

Dünya mimarlık tarihine altın bir imza atan Mimar Koca Sinan yaptığı külliyeler, çeşitli tarihlerde meydana gelen depremlerden etkilenmeden günümüze ulaşmış olmasının nedenleri, depreme dayanıklı bir temel sisteminden olduğu, iyi bir statikci, iyi bir kompozitör olduğunu bir defa daha anladık.
Mimar Koca Sinan hakkında ölümünün 400. yıldönümü münasebetiyle çeşitli yayınlar yapıldı. Ancak hiçbirinde önemli, ancak küçük bir noktayı hepimiz gözden kaçırdık.

6-9 Nisan 1995 tarihinde Kayseri Valisi Saffet Arıkan Bedük himayesinde Erciyes Üniversitesi tarafından tertiplenen Mimar Sinan Haftası Seminerinde ilk defa bilim adamlarına yansıttığımız, ancak ödenek yetersizliğinden basılmayan, Sinan'ın dehasına ait bir konu üzerinde kısaca duracağız. Ben, Sinan üzerinde çalışan bir otorite değilim.

Ancak; O'nun Vefatının 400. Yıldönümü münasebetiyle mümtaz üniversitelerimizden 43 43 ilim adamının verdiği makalelerden meydana gelen, iki ciltten oluşan, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı tarafından 1987 yılında basılan Mimarbaşı Koca Sinan , Yaşadığı Çağ ve Eserleri başlıklı eserin editörlüğünü yaparken, bu büyük, muhteşem, üstatdan çok şey öğrendiğim. Sinan; geniş külliyelerinin temellerini, geniş kubbelerin ağırlığını bütün zemine yaymak, dolayısıyla depremde çatlamaları önlemek, ve eğer kayarsa, topyekün eserin kaymasını sağlamak üzere, büyük kompekslerde, bildiğimiz temel sistemini kullanmamış, tonoz galerilerden oluşan ve içi sularla dolu sarnıçlar üzerine külliyeleri oturtmuştur.




Bunu nereden çıkardığımızı belirtmek amacıyla evvelâ konunun hikâyesinden başlamalıyım :
1981 yılında askeri idare dönemi başlarında, bir emekli subayın kardeşi tarafından o dönemin Vakıflar Genel Müdür Yardımcısı Emekli Tüm General Alâettin Gürtuna'ya şahsen bir mektup yazarak, bir ihbarda bulunulur.
Edirne, II.Bayezıd Külliyesi Camii'nden boyu bir metreyi aşan ahşap levhalardan meydana gelen büyük boy Kur'anlar Camiden götürülmüştür ! İhbar mektubunda İsim, imza, adres tamam... Mektup Paşa'da..
Konu bize gizli olarak şifahen intikal ettirildiğinde, bu tarife benzer Kur'an tarafımızdan bilinmediği, sadece, Mısır'ın Kahire şehrinde İslâm Eserleri Müzesi'nde Zengiler'e ait tek tek örnek olduğu, böyle bir şey ele geçerse, Türk sanat tarihi açısından önem ifade edebileceği, Genel Müdür Yardımcısı rahmetli Em. Gnl. Alaettin Gürtuna'ya tarafımızdan bidirildi.
Gizli bir görevle, eser de büyük olduğu rivayet edildiği için resmi araçla, aynı gün akşam beni Edirne'ye gönderdiler, gerekli araştırmayı yapmak, bir nev'i muhakkik göreviyle ...
Ertesi gün sabah ilgili yaşlı şahsı bulduk, bir jeolog, konuyu sorduk...
Edirne, II. Bayezıd Külliyesi 1940-50'li yıllarda Meriç Nehri'nin taşması üzerine içi su dolmuş, 1981 tarihinde bu izler duvar incelendiğinde hâlâ belli olmakta, çevredeki yaşlı kişilerde bunu doğrulamaktadır. Bu arada camideki Kur'an-ı Kerim ve benzeri dini yazmalar, çevre evlerdeki yazmalar ıslanmış. Diğer Anadolu'daki şehirlerde olduğu gibi, yazma eserler okunamaz duruma geldiğinde, sokağa, çöpe atılmaz, camilerde minberlerin altına, cami duvarı oyuklarına konur. II. Bayezıd Külliyesinde de böyle olmuş. Islak eserler, yıllarca böyle kalıp kuruyunca, yazıldığı devirdeki mürekkep, zamk-ı Arabi, yumurta akından oluşan ve ahar nedeniyle, bir nev'i taşlaşmış, yani tahta gibi olmuş. Aradan 30 sene geçmiş...
Bu eserleri de; Müftülükle Kültür Bakanlığı Edirne Kütüphane Müdürlüğü işbirliği yaparak, bazı sayfaları belki kurtarabiliriz ümidi ile, Edirne Kütüphane Müdürlüğüne getirmişler. Zabıt ve sayımları mevcut. Valinin haberi var... Yani ihbar asılsız, yanlış bilgiden kaynaklanmakta...
Aynı şahıs, bize başka bir hikâye de anlattı, şöyleki :
Çocukluğunun Edirne'de geçtiğini, babasının onu; Selimiye Külliyesinin kuzey-batısında bulunan Saray Hamamından kayığa bindirip, Selimiye Camii altında dolaştırdığını ve Camiin güneyinde bir yerden tekrar dışarı çıktıklarını, camiin altında bir çok sarnıçlar olduğunu, heyecanla anlattı.
Ancak, ben, II. Bayezıd Külliyesi hikâyesini öğrendiğimden, yaşlı kişinin bir fantezisi olduğu fikrine kapılıp, üzerinde durmadım. Şimdi belki sizlerde aynı düşüncedesiniz !...
Görevden döndük, o tarihteki Vakıflar Genel Müdürlüğü Sivil Savunma Uzmanı olan eski arkadaşımız, Sümerolog Yavuz Yılmaz'la bir sohbet sırasında Edirne'ye gittiğimi söyleyince, O da çocukluğunun Selimiye Külliyesi civarında geçtiğini belirterek; Biz çocukluğumuzda Selimiye Camii altına, Güney cepheden, ( mihrap cephesinden ) girer, altında oynardık, mihrap cephesi altına giren yol, bir at arabası girecek kadar geniş, üstü tonoz gibi, revaklı galeri şeklinde idi, bazı yerleri de su dolu idi, dedi.
Ben de atma yahu, yaşlı bir jeolog da bana aynı şeyi söyledi de inanmadım dedim.
Her zaman rahmetle andığım üstadım, hocam , tarihçi-yazar Enver Behnan Şapolyo, eski kaynaklara meraklı idi, Önasya Dergisi'ni aylık olarak yayınladığım sırada( 1965-1972) her salı ve perşembe günleri gelir ilmi sohbette bulunurduk. Mimar Sinan eserlerini yaparken, her sütunun, sütun başlığının, bir eşini, yani yedeğini de yaptırırmış, yerine yerleştirirken kırılırsa onu kullanırmış, sağlam kalırsa, ileride kullansınlar diye, camilerin zemin katına koydururmuş, dediğini ve bunu eski bir el yazması kaynakta okuduğunu anlattığını hatırlıyorum.
Zaman geçti, 1983'de Edirne Rüstem Paşa Kervansarayı Deve Hanı Bölümünde, o zamanın Devlet Başkanı Sayın Kenan Evren'nin kurdelesini bizzat kestiği bir Kültür-Sanat Galerisi hazırladım ( Devlet Başkanı Sayın Kenan Paşa, yanında Kara Kuvvetleri Komutanı ve Konsey üyesi Nurettin Ersin Paşa, Jandarma Genel Komutanı Sedat Celasun Paşa olduğu halde kültür-San'at galerisinin kurdelesini keserken anlattıklarından hafızamda kaldığına göre, II. Dünya Savaşı başında Gebze Çoban Mustafa Paşa Kervansarayı Cebehane olarak bir müddet kullanmış, Harbin sonunda Edirne'ye geldiğinde, Edirne Rüstem Paşa Kervansarayında deve kervanlarını da görmüş, iki kervansaraya da özel ilgisi , hatıraları varmış).
İşte o tarihlerde, Selimiye Camii kubbe kalemişleri yenilenirken, Türkiye Elektrik Kurumu tarafından ( Devlet Başkanı Kenan Evren konuyla ilgilendiği için işler sür'atle yapılıyordu ) Selimiye Camii aydınlatılması için yer altı kablosu döşeniyordu..
Selimiye Camii, Kuzey-batı köşesinde yer altı kablosu döşenmek üzere ( 0, 5 m.) derinlikte kazılırken, toprak zemin üzerinde taşa rastlanıyor ve bizim emir kulu işcilerimiz balyoz, kazma ile o taşı çıkarmaya çalışıyor. Neticede, sonradan kilit taşı olduğunu anladığımız tonoz kırılıyor ve takribi 2x2 m. ebadındaki, kuzey yöndeki duvarı sonradan örülmüş sarnıcımız ortaya çıkıyor, zeminden 150 cm. aşağısı su dolu, dalgıç indiriliyor, su berrak, altı çamur, içi 2-3 m. su dolu. Sarnıç kesme taşdan yapılmış, muntazam.
Saray Hamamı ile aralarındaki mesafe 40-50 m. den fazla değil¦.
Bu buluntu, yaşlı jeologun ve Sayın Yavuz Yılmaz'ın ifadesinin, Enver Behnan Şapolyo'nun okudukları ile birleştirince bizi bir sonuca götürebilir, düşüncesindeyim. İleride sismik araştırmalarla da netice kesinleşebilir kanaatindeyim. Caminin kıble cephesinde yaptığımız incelemede, zemine giden herhangi bir ize rastlamadık. Toprakla çevrenin zemin kotunun yükseldiğini sanıyoruz. Ancak kazı yapılırsa, kat'i bir netice elde edilir.
Aslında hamam suyu ile, camiin tabanından geçen ve yazın serin, kışın sıcaklık sağlayan bir sistemin varlığı zaten bilinmektedir. Camiin kuzey cephesinde dış avluda bulunan şadırvanın sularının da caminin altından gittiği yine bilinmektedir. Bunlarla sarnıç-galerilerin karıştırılmaması gerekir.
Aslında Bizans Dönemi eski İstanbul Şehri de sarnıçlar üzerinde. Şehrin altı, taş-tuğla, harç ile yapılmış üst örtüsü tonozlu sarnıç ve kanallarla dolu. 1999 yılı sonlarında bir televizyon proğramında, Ahırkapı civarından sur dibinden girilen bir yerden kayıkla Şehir altında dolaşılmış, Sultanahmet çevresi gezilip, bazı otellerin atık sularının bu tonoz galerilere verildiği kamera ile tesbit edilmiş bulunmaktadır.
Sinan bunu belki Süleymaniye'yi inşa ederken fark etti. Topkapı Sarayı ile Yerebatan Sarnıcı arasında bir bağlantı olduğu biliniyor. Belki buradan ilham aldı, bilemiyoruz. Ama gerçek, deprem sırasında binanın toptan yürüyerek kayma tekniğinin kullanıldığı malûm. İleriki yıllarda yapılacak araştırmalar bunları gün ışığına çıkaracaktır.

Şimdi dilerseniz, hep birlikte, Koca Sinan'ın yaptığı eserleri slaytlarla gezelim :

1.Mimar Sinan'ın Çıraklık dönemi eseri , Kayseri Kurşunlu Camii,
2.Yine Çıraklık dönemi eseri 1548 tarihli İstanbul- Şehzade Camii ve külliyesi ve arka plânda kalfalık dönemi eseri Süleymaniye, ikisi birleştirilmiş durumda...
3.1557 tarihli Süleymaniye Külliyesi,
4.Şehzade ile Süleymaniye,
5.Bizans Kemerleri üzerinden Şehzade külliyesine bir bakış,
6.Şehzade'den mimari detay,
7.Kubbeden bir görünüm,
8.Kubbe kalem işlerinden bir detay,
9.Kuzey Cepheden bir kesit,
10.Doğu cephesindeki kervansaray,
11. Güney-Batı cepheden bir görünüş,
12.Şehzade Camii Güney-Doğu cephesi,
13.Şehzade Camii Güney- Doğu cephesi,
14. Doğu Cepheden, ağırlık kuleleri ve mimari detaylar
15.Şehzade Külliyesi Haziresindeki Türbeler, Şehzade Mehmed, Rüstem Paşa Türbeleri.
16.Şehzade Medresesi avlusu,
17.Medreseden Camiye bir bakış,
18.Şehzade'nin bir minaresi ve üzerindeki motifler,
19.Kuzey-Batı'dan camiye bir bakış,
20.Güney-Batıdan Şehzade Camiine bir bakış,
21.
22.Haliç'den 1557 tarihli Süleymaniye Külliyesine bir bakış,
23.Bizans Kemerlerinden Süleymaniye'ye bir bakış ve şehir topografyası,
24. Kuzey-Batıdan Süleymaniye,
25.Sani-Salis Medreseleri,
26.Sani, Salis, Rabi Medreseleri,
27.Evvel ve Sani Medreseleri,
28.Mimar Sinan'ın kendi adına 1573-74'de yaptığı Fatih'deki sade Cami, minaresine dikkat ediniz,
29.Minareden çevreye bakış,
30. Mimar Sinan Camii ve Çeşmesi,
31.Süleymaniye Külliyesi köşesindeki sade Türbesi ve Sebili, Büyük mimar, kendi için daima sedeliği tercih etmiştir.
32.
33.İstanbul-Fatih, Mesih Paşa Camii,
34.İstanbul-Eyüp, Zal Mahmut Paşa Camii,
35.İstanbul-Eyüp-Semiz Ali Paşa Türbesi ( 1565-66),
36.İstanbul-Eyüp, Hazire ve arka planda Semiz Ali Paşa Türbesi,
37.İstanbul-Eyüp, Hazire ve Pertev Paşa mezarı, (1572'den önce ),
38.İstanbul-Eyüp,Siyavuş Paşa Türbesi,
39.İstanbul-Eyüp, 1568/69 tarihli Sokollu Mehmed Paşa Türbesi,
40.İstanbul-Eyüp, 1568/69 tarihli Sokollu Mehmed Paşa Türbesi,
41.İstanbul-Eyüp, 1568/69 tarihli Sokollu Mehmed Paşa Küliyesi,
42.İstanbul-Eyüp, Sokollu Mehmed Paşa Külliyesi ve Ebussuud Efendi Sıbyan Mektebi,
43.İstanbul-Eyüp, Sokollu Mehmed Paşa Külliyesi girş kapısı,
44.İstanbul-Azapkapı, 1577/78 tarihli Sokollu Mehmed Paşa Camii,
45.İstanbul-Azapkapı, Sokollu Mehmed Paşa Camisi,
46.İstanbul-Sultanahmed, Haseki Hürrem Sultan Çifte Hamamı,
47.İstanbul-Sultanahmed, Haseki Hürrem Sultan Çifte Hamamı Güney-Doğu köşesinden bir görünüş, girş kapısı,
48.İstanbul-Sultanahmed, Haseki Hürrem Sultan Çifte Hamamı ,
49.İstanbul-Sultanahmed, Ayasofya Camii, II.Selim Türbesi girişi.
50.Mimar Sinan tarafından yapılan Ayasofya Camii payandaları,
51.İstanbul-Cerrahpaşa, Ese Kapı Medresesi,
52.İstanbul-Eminönü, Yemiş İskelesi, Ahi Ahmed Çelebi Camii,
53.İstanbul-Eminönü, Yeni Cami minaresinden, 1550 tarihli Rüstem Paşa Camii'ne bir bakış, Sağda, Süleymaniye, solda Rüstem Paşa Camileri,
54.Ahi Ahmed Çelebi Camii minaresinden Rüstem Paşa Camiine bir bakış,
55.İstanbul-Cağaloğlu, Rüstem Paşa Hanı,
56.İstanbul-Eyüp, 1555-56 tarihli Şah Sultan Camii,
57.İstanbul-Sütlüce, Keysunzade Camii,
58.İstanbul-Ayvansaray- Eğrikapı İvaz Mehmed Efendi Camii,
59.İstanbul-Topkapı, ( Edirnekapı) Mihrimah Camii,
60.İstanbul-Fatih, Gazi Kara Ahmed Paşa Camii Minaresinden 1558 tarihli Medresenin görünüşü,
61.Gazi Kara Ahmed PaŞa Camii Müezzin Mahfeli altında bulunan Nakkaş Sai Efendi'nin kalemişleri,
62.İstanbul-Fatih, Gazi Kara Ahmed Paşa Türbesi,
63. İstanbul-Balat, 1562-63 tarihli Ferruh Kethüda Camii,
64.İstanbul-Kasımpaşa, 1533-34 tarihli Güzelce Kasım Paşa Camii,
65.İstanbul-Kasımpaşa, Piyale Paşa Camii,
66.İstanbul-Kasımpaşa, Piyale Paşa Camii revakları,
67.İstanbul-Kasımpaşa, Piyale Paşa Türbesi,
68.İstanbul-Yenibahçe, Halıcılar Yavuz Selim Medresesi,
69.İstanbul-Kadırga, Sokollu Mehmed Paşa Külliyesi,
70.İstanbul-Kadırga, 1571-72 tarihli Sokollu Mehmed Paşa Camii son cemaat mahalline bir bakış,
71.İstanbul-Kadırga, Sokollu Mehmed Paşa Camii avlusundan bir görünüş,
72.İstanbul-Kadırga, Sokollu Mehmed Paşa Camii,sokaktan avluya rampalı giriş tavanı tezyinatı.
73.İstanbul-Kadırga, Sokollu Mehmed PaŞa Camii, mihrap cephesine bir bakış,
74.İstanbul-Kadırga,Sokollu Mehmed PaŞa Camii, giriş kapısı mukarnasları ve kubbe tezyinatı,
75.1555-56 tarihli İstanbul-Beşiktaş Sinan Paşa Camii,
76.Beşiktaş , Barbaros Hayrettin Paşa Türbesi, arka planda Sinan Paşa Camii genel görünüm,
77.İstanbul-Beşiktaş, Kaptan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi,
78.İstanbul-Beşiktaş, Kaptan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi,
79.İstanbul-Tophane,
80.İstanbul-Tophane, Kılıç Ali Paşa Hamamı, Camii ve Tophane ,
81.İstanbul-Fındıklı, Murad Molla Camii,
82.İstanbul-Fındıklı, Murad Mola Camii,
83.İstanbul-Fatih, Yavuz Selim Camii,
84.İstanbul-Fatih, Yavuz Selim Camii son cemaat mahalli,
85.İstanbul-Fatih, Yavuz Selim Camii son cemaat mahalli pencerelerinden biri ve çini tezyinatı,
86.İstanbul-Üsküdar- Şemsi Ahmed Paşa Külliyesi,
87.İstanbul-Üsküdar- Şemsi Ahmed Paşa Camii kubbe tezyinatı,
88.İstanbul-Üsküdar, Mihrimah Sultan Külliyesi ve Şemsi Paşa,
89.İstanbul- Üsküdar Mihrimah Sultan Medresesi ve Camii,
90 İstanbul- Üsküdar.Mihrimah Sultan Camii,
91.Mihrimah Sultan Camii kubbesi tezyinatı,
92 İstanbul-Üsküdar İskelesinden Mihrimah Külliyesinin uzaktan görünüşü ve Şehir topografyası,
93.İstanbul-Üsküdar-Toptaşı, Nurbanu ( Atik Valde ) Sultan Külliyesi.
94.Atik Valide Sultan Kervansarayı,
95.Atik Valide Sultan Kervansarayı,
96.Atik Valde Tekkesi,
97.Atik Valde Tekke içi,
98.Atik Valde Külliyesi ( Eski Cezaevi),
99.İstanbul-Üsküdar-ToptaŞı, Atik Valide İmareti,
100.İstanbul- Üsküdar, Atik Valde Hamamı,
101.İstanbul-Å¡sküdar, Doğancılar, Rüstem PaŞa Sıbyan Mektebi,
102.Rüstem PaŞa Sıbyan Mektebi ve tarihÅ' ¡ınar.
103.İstanbul-Üsküdar- Bağlarbaşı, Sinan Paşa Camii,
104.İstanbul-Kanlıca, İskender Paşa Camii,
105.İstanbul-Küçükçekmece Köprüsü,
106.İstanbul-Büyük¡ekmece, Sokollu Camii ve Kanuni Kervansarayı restorasyon sırasında, ( 1987)
107.İstanbul-Büyükçekmece, Sokollu Camii minaresi,
108.İstanbul-Büyükçekmece- Kanuni Kervansarayı ve Büyükçekmece Köprüsü,
109.İstanbul-Büyükçekmece, Kanuni Kervansarayı, Sokollu Camisi, ve Çeşme.
110.İstanbul- Büyükçekmece Köprüsü,
111.Büyükçekmece Köprüsü kitâbesi,
112.İstanbul-Haramidere Köprüsü,
113.Tekirdağ, Rüstem Paşa Camii ve Kervansarayı,
114.Rüstempaşa Kervansarayının restore edilmiş durumu ve arka planda cami,
115.Lüleburgaz, Sokollu Küliyesi,
116.Lüleburgaz , Sokollu Külliyesi,
117.Lüleburgaz, Sokollu Kervansaraay ve Hamamı,
118.Lüleburgaz, Sokollu Camii, Muvakkithane,
119.Lüleburgaz ile Babaeski arasındaki köprü,
120. Babaeski, Semiz Ali Paşa Camii,
121.Havsa, Sokollu Mehmed Paşa ( Kasım Paşa ) Camii,
122.Diğer bir görünüş,
123.Havsa, Sokollu Mehmed Paşa Hamamı,
124.Edirne, Selimiye Külliyesi,
125.Selimiye Külliyesi avlu giriş portali,
126.Selimiye Camii, avludan son cemaat mahalline bir bakış,
127.Selimiye Camii iç görünüşü,
128.Selimiye Camii, Müezzin Mahfeli eski dekorasyonu ortaya çıkarıldıktan sonra,
129.Selimiye Külliyesine bir bakış,
130.Edirne, Rüstempaşa Kervansarayı,
131.Edirne, Rüstempaşa Kervansarayı iç avlusu,
132.Edirne, Rüstempaşa Kervansarayı, Sağda Deve Hanı,
133.Edirne, yanan Ali Paşa Bedesteni,
134.Sakarya-Sapanca, Rüstem Paşa Camii,
135.Kocaeli-İzmit, Pertev Paşa Camii,
136.Kocaeli-İzmit, Pertev Paşa Camii,
137.Pertev PaŞa Camii son cemaat mahalline bir bakış,
138.Kocaeli-Gebze- Dil İskelesi Köprüsü,
139.Kocaeli-Gebze, Çoban Mustafa Paşa Külliyesi, İmarethanesi,
140.Çoban Mustafa Paça Camii içi,
141.çoban Mustafa Paşa İmarethanelerine minareden bir bakış,
142.Hatay-Payas, Sokollu Külliyesi, Hamamı ve Camisi,
143.Hatay-Payas, Sokollu Külliyesi, Kervansarayı,
145.Payas,Sokollu Külliyesi manzumesi,
146.Payas, Sokollu Camii, sekiz asırlık zeytin ağacı,
147. Sokollu Camii, son cemaat mahalli,
148.Hatay- Payas, Sokollu Kervansarayı,
149. Bu eserleri yapan Koca Sinan'ın mütevazi Türbesi.



Yayınlandığı Yer: Erciyes Üniversitesi Mimar Sinan Haftası Sempozyumu ,06.04.1995
Yazar : Sadi BAYRAM
Konuyla İlgili Diğer Başlıklar:
  • Kur'an Ve Bilgisayar-computer Ilişkisi
  • Amasya Uluslararası Alimler Sempozyumu Ardından
  • ?Îdî-zâde -Âkif-zâde Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Sultan ıı. Bayezıd?ın Hattatı, Amasyalı şeyh Hamdullah Kur'an-ı Kerim'i Ve Bir Hâtıra
  • ?Îdî-zâde (- âkif-zâde) Abdurrahim El-amasî Sülâlesi Ve Eserleri
  • Osmanlı Döneminde Latin Harflerine Geçiş çalışmaları
  • Mühr-ü Süleyman Ve Türk Kültürü
  • Izgü Mescid
  • Taceddin Sultan Ve Evradı
  • çift Başlı Kartal
  • Türk Kültüründe ölüm
  • Bâki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedâdır
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Bosna- Hersek Ve Balkanlarda Vakıf Kültür Izleri
    (seminer Konu?mas? )
  • Ahlat Vakıfları
  • Selçuklu Kervansaraylarının Turizme Açılması
  • Hasan Paşa'nın Vakfı, şeyhülislÂm Ankaravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ve Ankara Sulu Han HikÂyesi
  • Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa Vakfiyeleri, Tezyinatı Ve Türk Süsleme Sanatındaki Yeri
  • Yakın Tarihimizde Merzifon, Merzifon Anatolian Koleji
  • Ayasofya Camii, Müze Olması Ve Ardındaki Gerçekler
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Türk Hat, Yazı-resim, Cilt Ve Tezhip Sanatı Ile Ilgili
  • Vakıflar Dergisi Makaleler Fihristi ( 27. Sayıya Kadar )
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Sultan ıı. Mahmud'un Vakfiyelerindeki Tezyinat
  • Maniheizm Doğuşu, Gelişimi Ve Tesirleri
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Türk'ün Yolu Nereye Gidiyor
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Osmanlı Devleti Hakkında Bir Kronoloji Denemesi
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  • Cumhuriyetin 75. Yılında Vakıflar
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphrodosıas'ı ( Tisan )
  • Anadolu Turk - ıslam Sanatında Bazı Yapılar Ve Kronolojıye Aıt Katalog Denemesı...
  • Türk Kültüründe ölüm !
  • Büyük Türk Düşünürü Hacı Bayram-ı Veli Ve Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Ankara Hacı Bayram Türbesi'ne Vakfettiği H
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Anadolu'da Ilk RufÂiler Ve Hz.zeynel Abidin Ali Er-rufÂi El-abdali El-kayserani Soyuna Ait Bir Deneme Anad
  • Osmanlı Döneminde 1899 -1920 Yıllarında Istanbul Camilerinden çalınan çiniler
  • Peygamberler şehri Tarsus Ve Tarsus'da Bir özbek Vakfı
  • Başkent Ankara'nın Ihtiyacı Olan Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak ?
  • Ankara Ulus Semtinde Türk Vakıf Araştırma Merkezi'nde 15.11.1998 Tarihinde Hali Sergisi Açılış Konuşması
  • Prof.dr. Albert Gabriel'e Ait Bazı Belgeler
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Cumhuriyet'in Ilk Yıllarında Ankara'da Imâr Faaliyetlerinde
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ahilik Ve çıraklık Eğitim Ve öğretim Vakfı
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Cumhuriyet'in Derinliklerinden Hatıralar : Eski Ankaralılardan Dostum Sayın Nurettin Daş Ile
  • Medeniyetlerin Beşiği Anadolu Ve Kılikya Aphorodisias'ı ( Tisan Yapı Kooperatifi )-anatolıan : The Cradle Of Cı
  • Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve
  • Bektaşi Nutku (kendini Bil Ki, Tanrıyı Bilesin)
  • Kültürümüzde Hoşgörü
  • Fatih Sultan Mehmed'in Eyüp Sultan Külliyesi Vakfiyesi
  • Hicaz Demiryolları Ve Vakıflar
  • Mostar Köprüsü Restorasyonu Hakkında Ilk ön Rapor
  • Atatürkün Vakıflar Hakkındaki Konuşmalrı
  • Selçuk-name
  • Xıv-xıx. Yüzyıl Vakfiyelerinde Türk Tezhip Sanatınının Gelişimi, Batı Tesirleri Ve Günümüzde Yorumlayanlar
  • Konyadaki Esk; Eserler Hakkında Atatürkün Başbakan Ismet Inönüye Telgrafı
  • Atatürkcülük Ve 2001'li Yılların Türkiyesi üzerine
  • Ord.prof.dr. Ahmed Süheyl ünver
  • Türk Kültürü Ve Yoksulluğu Ortadan Kaldırmak Için
  • Istanbul'un Fethine Kadar Beylik Dönemi Vakfiyeleri
  • Kıbrıs, Gürcistan, şirvan Fatihi Lala Mustafa Paşa'nın 1563 Tarihli Vakfiyesi
  • Vakıf Arazilere Ve Gayrimenkullerine Tecavüz Ve Düşündürdükleri
  • Günümüzde Sosyal Devlet Anlayışı Ve Imaretler
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Tekke Ve Zaviyelerin Kapatılmasından Sonra Taşınır Kültür Varlıklarının Korunması Ile
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan 1783-1810 Tarihleri Arasında Işlem Görmüş Bir Mühür Tatbik Deft
  • Türk Kültürünün Temeli Vakıflardır
  • Kültür Bakanlığı Tarihçesi Ve Milli Kültürümüz
  • Milli Kültür, Günümüz Türkiyesi Ve Muasır Medeniyetler Seviyesi
  • Eyüp Sultan Türbesi'nde 1919-1920 Tarihlerinde Yapılan
  • Merzifonlu Hacıbayramoğlu Maden Mühendisi Mehmed Akif Efendi
  • Selçuklu Tarihi, Selçuk Adı
  • Cumhuriyet Dönemi Kültür çınarlarından : Mahmut Akok
  • Mardin Vakıfları,imam Zeynel Abidin'in 1158 M. Tarihli, Ve
  • Tarihte Türk Adı Ne Zaman Ortaya çıktı ?
  • Sahib Ata Fahrü'd-din Ali'nin Konya Imaret Ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri
  • Phil.dr.hamit Zübeyr Koşay
  • Bulgarlar'ın Antik Başkenti Bulgar şehrindeki Islam Dönemi Mimari Eserlere Ait Panorama
  • Taşınır Kültür Varlıklarımızın Korunması Ve Yasa Dışı Trafiğinin önlenmesi
  • Ragıp Efendi'nin 1913-1922 Yılları Sibirya Ve Türkistan
  • Istanbul Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nde Bulunan Tılsımlı Iki Gömlek Ve Kültürümüzdeki Yeri
  • Niksar Vakıflarına Genel Bir Bakış
  • Gazi Yahya Paşa'nın 1506 Tarihli Vakfiyesi
  • Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan 12 Zilkâde 1262 H./ 21 Ekim 1846 Tarihli TeberrukÂt Eşyası
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Oğlu şehzade Mehmed'in 1548 Tarihli Vakfiyesi, Hududnamesi Ve Türk Sanatındaki Yeri
  • Merzifon Ulu Camisinin Yeri Ve Merzifon'da Türk Islam Eserleri
  • Merzifon, çelebi Sultan Mehmed Vakfı üzerine Bazı Belgeler
  • Hayat Ağacı, Kültürümüzdeki Yeri, önemi Ve Mitlerin Ardındaki Gerçek
  • Türk Kültürünün Izleri üzerinde Araştırmalar: Etrüskler'in Ilk Vatanı Anadolu Mu? : Truva Savaşı Ve Etrüskler
  • Yıldız çini Fabrikasına Ait Birkaç Vesika
  • Selçuklu Vakfiyeleri üzerine Bazı Düşünceler
  • Xıv. Asırda Tezhiblenmiş Beylik Dönemine Ait üç Kur'an Cüzü
  • Baki Kalan Bu Kubbede Hoş Bir Sedadır
  • Osmanlı Devletinin Kuruluşunun 700. Yıldönümü Münasebetiyle: Sultan ı.mahmud'un Orjinal Iki Vakfiyesi
  • ııı. Selim'in Vakfiyelerindeki Tezyinat Ve Türk Süsleme Sanatına Batı Sanatının Tesirleri
  • Osmanlı Dönemi Bazı Vakfiyelerin Hayır şartlarından Damlalar !
  • Bektaşilik Ve Masonluk
  • Minyatürle Ilgili Seçilmiş Bibliyografya
  • Kaynaklara Göre Güney-doğu Anadolu'da Ptoto- ön Türkler
  • çelebi Mehmed Vakfı Arazisi üzerine Kurulan Merzifon Anatolian Koleji Ve Hastaneye Ait Bilgiler
  • Eski Eser Kaçakcılığı, Koleksiyonculuk Ve Müzecilik Tarihimize Bir Bakış
  • Safranbolulu Izzet Mehmet Paşa Vakfiyesi Ve Kütüphanesine Ait Tezyinatlı Iki Kur'an-ı Kerim
  • Merzifon'da Bilinmeyen Br Türbe '' Künbet Hatun ''
  • özel Müzeler Ve Denetimleri Hakkındaki Yönetmelik
  • Bitlis Vakıfları Ve Vakıf Eski Eserleri
  • Vakıf Eski Eserlerin Yeni Koruma Politikası
  • Sultan ııı.osman Vakfiyesi, Tezyinatı, Cilt Sanatı Ve Türk Kültüründeki Yeri
  • The Deed Of Foundatıon Of Sultan Osman The Thırd, ıts Embellıshments, Bındıng And ıts Place ın Turkısh Culture
  • Hacı Bektaş-ı Veli, Merzifon'da Piri Baba, Budapeşte'de Gül Baba Ve Bazı Bektaşi Vakıfları
  • Nurbanu ( Atik ) Valide Sultan'ın Istanbul-üsküdar'da 1582 Tarihinde Tesis Ettirdiği Vakfiyesi
  • Girit Defterdarı Rıdvanzade Hacı Mehmed Efendi Oğlu Ali Efendi'nin 1748 Tarihli Vakfiyesi Ve Tezyinatı
  • Bir çınarın Ardından... Yılmaz önge Dostumuz Hakkında Kısa Anekdotlar...
  • Beyhan Sultan Vakfiyeleri Ve Tezyinatları
  • Beypazarı Vakıflarına Genel Bir Bakış Ve Beypazarı Sadr-ı Azam Nasuh Paşa Hanı
  • Türk Kültürü Ve Biz
  • Bulgaristan'da Bulunan Osmanlı Vakıflarıdan Bir Demet
  • Bulgaristan'da Müftü Yardımcısı Yetiştiren Bir Vakıf Kuruluşu: Nüvvap
  • Ladik Ve Seyyid Ahmed-i Kebir Er-rıfai Hazretleri
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Halı Müzesi'nde
  • Bektaşi Nutku
  • Balkanlar Ve Kosova Facıası
  • Cumhuriyet'in Kuruluşunun 90. Yılında Başkent Ankara:
  • Istanbul Fethinin 555. Ayasofya'nın Müze Olmasının 74. Yıldönümü Vesilesiyle:
  • Atatürk'ün Vakıflarla Ilgili Sözleri
  • 893 H / 1488 M. Tarihli Akkoyunlu Yakub Han Vakfiyesi
  • Komünizmin Sembolü Lenin Yıkıldı, Sıra Bizans'ı Dize Getiren Fatih Sultan Mehmed'e Mi Geldi ?
  • Afganistan Tarihine Kısa Bir Bakış Ve Türk Subaylar Eskden Olduğu Gibi Milenyumda Da Afganistan Ordusunun EğitimÄ
  • Ayaş Vakfiyeleri üzerine Bir Deneme
  • Hacı Bayram-ı Veli Ve Tarıhe Bağlılık
  • Amasya-taşova- Alparslan Beldesi Seyyid Nureddin Alparslan Er- Rufâi'nin 655 H./1257 Tarihli Arapça Vakfiyesi Tercümesi Ve
  • Birgi Ulu Camii Içşn 1327 M. Tarihinde Yazılan Kur'an
  • Ankara'da Roma Anıtı- Res Gestae
  • A N " Akhi " Genealogical Tree
  • Milenyum Ruyası: Osmanlı Devleti'nin 700 Kuruluş Yıldönümü Ve Düşündürdükleri üzerine Bir Deneme
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Kendinden Desenli üzeri Yazılı Iki Kumaş
  • Kur'anda Yol Gösterici Ayetler
  • Osmanlıda Resi Ilk Müze Adı Ne Zaman Ortaya çıktı?
  • Amasya Vakıflarına Toplu Bakış
  • Izmir Bahri Baba Eski Musevi Mezarlığı
  • Anadolu'da Xııı. Yüzyıl Başlarında Bir Rufâi Zaviyesi
  • Glazed Tles Stolen From ıstanbul Mosques Between 1899-1920 Ottoman Period
  • Sultan ıı. Abdulhamid'in 1888 Tarihli Vakfiyesi Tezyinatı Ve Osmanlı Imparatorluğunda Ilk Toplu Konut Projesi
  • Tokat Vakıfları
  • şehirciliğe Katkısı Olan Kadınlar: Istanbul _üsküdar- Toptaşı, Nûrbânû ( Atik Valide ) Sultan Külliyesi
  • Türk Hâkimiyeti Döneminde Merzifon Mezarlıkları
  • Anadolu'da Xııı.y�zyıl B�r Rufa� Zav�yes�
  • Hayatını Vakıflara Vakfeden Y.mimar -mühendis Prof.dr. M. ılmaz önge
  • Başbakan Ismet Inönü'nün Cami,mescit Ve Diğer Vakıf Eski Eserlerin Korunmasıyla Ilgii Bütün Bakanlıklara Ve Genel Müdürlüklere G
  • EvkÂf-ı IslÂmiye Müzesi'nin Kuruluşu Ve Yönetmeliği
  • Giresun Ili Vakıflarına Toplu Bir Bakış
  • Türk-islam Yapılarında Kronoloji Denemesi
  • Merzifon Tarihinden Yapraklar
  • Momumentum Ancyranum-res Gestae- Ankara Yazıtı-augustus'un Yaptı?ı ??ler
  • Bayramlu Beyliği (hacıemiroğulları )
  • Osmanlı Devletinde Vakıflar Ve Sultan ıı. Bayezıd'ın Vakfiyeleri
  • Kur'an Ve ılım
  • Kur'anda Yol Gosterici Ayetler
  • Kur'an'ı Kerimdeki Cinle Ilgili Ayetlerin Tamamı
  • Kur'an-ı Kerim'ın Arapca ındırılmesı ıle ılgılı Ayetler
  • Xıı-xııı.yüzyıl Türk Hamamları
  • Tanrı Ve Yazğı
  • Balkanlar Ve Kosova Faciası
  • Amasyalı Meşhur Eski Devirdeki Tarihçiler
  • Başkent Ankaranın Kongre Merkezi Ne Zaman Yapılacak
  • Anadolunun Gobegınde 1229 Tarıhlı Tascı Ustalarının Dantel Gıbı ısledıgı Dıvrıgı Ulu Camı Ve Darussıfası
  • Merkez Efendının Mursıdı Merzıfonlu Sunbul Sınan
  • Merzıfonlu Tarıhcı ısmaıl Hamı Danısment
  • Amasyalı Tarıh Ve Cografyacılar
  • Milli Kütüphane'nin Dire?i Dr. Müjgan Cunbur 85 Ya??nda
  • Bektasılık Ve Tasavvuf
  • Alev?lerde Nas?p Alma Tören?
  • Asker? Kat?p Hafız ?brah?m Ethem Efend?’nin Eyüp Sultan Türbes?ne A?t Nukut Vakf?yeler? - Türkiye Vak?flar Bank.özelle?tir
  • Tar?kat-ı Rufaî ( Anonim )
  • Türk Tezh?p San'atına Genel B?r Bakı?
  • Sultanahmet Halı Müzes? Ve Vakıflar
  • Tokat Vakıfları
  • Toplumumuzda Kadın Ve Vakıf Kuran Kadınlarımız
  •